Η συγγραφέας από το Σουφλί
Μαρία Κυριάκη
μιλάει στον Βορέα:
«Οι ιστορίες μας είναι οι χώρες των ψυχών μας κι η μνήμη ο πιστός τους θεματοφύλακας.»
Συνέντευξη στον Βασίλη Κάργα
Η γνωριμία μου με την συγγραφέα , σεναριογράφο, ηθοποιό και μουσικό Μαρία Κυριάκη είναι συνδεδεμένη με μια μοναδική συνάντηση τριών ανθρώπων της τέχνης που κατάγονται από τον Έβρο. Τόπος συνάντησης τους το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και έργο το ροκ ορατόριο « Ζαν ντ’ Αρκ».
Ο Σταύρος Τσακίρης το σκηνοθέτησε, η Λία Παπαδαμάκη υπογράφει τη χορογραφία και η Μαρία Κυριάκη επιμελήθηκε τα κείμενα.
Μια μεγαλειώδης παράσταση με άρωμα…Έβρου, που καταχειροκροτήθηκε και απέσπασε διθυράμβους από όλα τα μέσα ενημέρωσης.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί η Μαρία Κυριάκη εξομολογείται στον «Βορέα» τη μεγάλη αγάπη της για τον Έβρο και τους ανθρώπους του και μιλάει για τη γοητευτική τέχνη της γραφής.
-Τι σημαίνει για σας ο Έβρος ; Διατηρείτε δεσμούς με την περιοχή; Τον επισκέπτεστε συχνά;
«Ταξιδεύω συχνά στη Θράκη φτάνοντας μέχρι τον τόπο της καταγωγής μου, το Σουφλί ακολουθώντας το οδοιπορικό των παιδικών μου χρόνων όταν μας πήγαινε εκεί διακοπές ο πατέρας μου. Στάση στην Αλεξανδρούπολη για κολύμπι και βόλτες στην προκυμαία, επίσκεψη στην παλιά πόλη της Κομοτηνής και στα στενοσόκακα της Ξάνθης, στους μαχαλάδες, τα παζάρια και τις ταβέρνες χωμένες μέσα στα μικρά στριφογυριστά δρομάκια. Στο Διδυμότειχο σταματάω πάντα για να επισκεφτώ ένα ετοιμόρροπο τζαμί, στο Σουφλί θα καταλήξω μετά από ατέλειωτες βόλτες στα λιθόστρωτα δρομάκια, στην ταβέρνα των Κυνηγών. Κάθε φορά πηγαίνω να δω τα πουλιά στο δάσος της Δαδιάς και αν είναι ανοιχτός, επισκέπτομαι τον υδροβιότοπο στο Δέλτα. Η απόλυτη ομορφιά ενός ανέγγιχτου κόσμου. Στο χωριό μου, την Κυριακή Σουφλίου Έβρου, κατοικοεδρεύω στο κεντρικό καφενείο απ’ όπου θα περάσουν όλοι οι συγγενείς και φίλοι για ένα καλωσόρισμα. Στο γυρισμό περνάω πάντα από τα Πομακοχώρια με τους ξανθούς πάντα χαμογελαστούς κατοίκους τους και τις όμορφες γυναίκες με τις χρωματιστές μαντίλες. Οι εικόνες του τόπου μου, οι κορυφογραμμές της Ροδόπης, ο κάμπος, τα δάση, τα χωριά με τα παλιά σπίτια, οι μυρωδιές, οι ξαφνικές βροχές, όλα μου φαίνονται σαν τα ζωτικά συστατικά ενός μακρινού αλλά και απτού παραδείσου, παρθένου, ανέγγιχτου από τις ριπές της φθοράς μιας ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης.»
-Τι μνήμες κουβαλάτε από το χωριό σας;
« Θυμάμαι το πατρικό μου σπίτι με το δωμάτιο για τους μεταξοσκώληκες στο δεύτερο όροφο και τα καπνισμένα τζάκια, ένα ποταμάκι που περνούσε πλάι απ’ την μεγάλη αυλή βουίζοντας τις νύχτες, τις μουριές πάντα καλοκλαδεμένες, τα βαριά ζώα να επιστρέφουν αργοκίνητα σε κοπάδια, κάθε δειλινό στους στάβλους τους, την γιαγιά μου να φουρνίζει πίτες και ψωμί έξω στην αυλή, στον φούρνο από πέτρα, τις γυναίκες του χωριού να περνάνε τα φύλλα της μουριάς σε κλωστές με το βελόνι τραγουδώντας για να περάσει η ώρα τους, τον ουρανό γεμάτο από μυριάδες αστέρια, τις γιορτές που γίνονταν στην πλατεία με την γκάιντα, τα απέραντα χωράφια και τα μποστάνια, το βουνό με τα πανύψηλα δέντρα, τις όχθες του Έβρου όπου πηγαίναμε εκδρομή με το κάρο αλλά δεν μ’ άφηναν ποτέ να πλησιάσω...»
-Μουσικός, ηθοποιός, συγγραφέας, σεναριογράφος. Τι επιλέγετε;
«Επέλεξα να είμαι συγγραφέας γιατί νοιώθω πως γράφοντας μια ιστορία βρίσκεσαι κατευθείαν στην πηγή. Εσύ δημιουργείς τον δικό σου αδέξιο κόσμο κι εκείνος σ’ οδηγεί σε μια κατάληξη. Στα χέρια σου κρατάς πρόσωπα, τόπους, γεγονότα, μικρά και μεγάλα αισθήματα, περιστατικά σημαντικά ή ασήμαντα, ιστορίες απλές και συναρπαστικές. Τα καταθέτεις κι έχεις την αίσθηση ότι τα απέσυρες από τη θνητότητα. Αυτό...»
-Η συγγραφή ενός βιβλίου, ενός σεναρίου θεραπεύει ή τραυματίζει;
«Πολλοί πιστεύουν πως το να διηγείσαι ιστορίες είναι θεραπευτικό και για όποιον τις σκαρφίζεται αλλά και για αυτούς που τις ακούν ή τις διαβάζουν. Έτσι θα είναι. Αλλιώς γιατί οι άνθρωποι τρελαίνονται να τους διηγούνται ιστορίες μέσα από οποιοδήποτε μέσον; Βιβλίο, θέατρο, σινεμά, τηλεόραση ακόμα και ένα παραμύθι λίγο πριν κοιμηθούν όταν είναι παιδιά... Ο τραυματισμός ενός συγγραφέα νομίζω πως προκύπτει όχι τόσο από την αναμόχλευση των εσωτερικών του δυναμικών καθώς ψάχνει υλικό για να δημιουργήσει τους κόσμους του όσο από την υποδοχή του έργου του όταν αυτή δεν είναι θερμή.»
-Σαν ηθοποιός τι ρόλους προτιμάτε να ερμηνεύετε;
«Οποιονδήποτε αρκεί να είναι καλογραμμένος.»
-Από τους ρόλους που έχετε ερμηνεύσει ποιον θεωρείτε σημαντικότερο;
«Την «Δέσποινα», την πρώτη ταινία του Σωτήρη Γκορίτσα. Είναι η ιστορία μιας νεαρής θρακιώτισσας που προσπαθώντας να ξεφύγει από τη μιζέρια του μικρού τόπου της, το σκάει μ’ έναν φαντάρο.»
-Από πού εμπνέεστε για τη συγγραφή των βιβλίων σας; Από πού αντλείτε τη θεματική τους; Υπάρχουν σ’ αυτά βιωματικά στοιχεία;
«Θέτω ένα ερώτημα σαν βασική προϋπόθεση. Το θέτω πρώτα στον εαυτό μου κι η απάντηση είναι αυτό που θα ήθελα να πω. Η ιστορία δημιουργείται με τέτοιο τρόπο ώστε μέσα από τις δράσεις των ηρώων να απαντηθεί το ερώτημα. Αντλώ από γεγονότα πραγματικά, περιστατικά που παρατηρώ, βιωματικά στοιχεία, άρθρα από τον τύπο ακόμα και διηγήσεις άλλων ανθρώπων. Το υλικό αυτό είναι που διαμορφώνει τους ήρωες οι οποίοι με τη σειρά τους παίρνουν πρωτοβουλίες και εξελίσσουν την ιστορία. Υπάρχει πάντα ένας κεντρικός άξονας τον οποίο οφείλουν να σεβαστούν οι ήρωες μου αλλά όσον αφορά τις λεπτομέρειες της δράσης τους, τους αφήνω ελεύθερους να τις συνθέσουν όπως αυτοί νομίζουν εμπνεόμενοι από το χαρακτήρα και τις περιπέτειες του πρότερου βίου τους.»
-Πως θα χαρακτηρίζατε το τελευταίο σας βιβλίο «Η πύλη του κρασιού»;
«Μια περιπέτεια των ανθρώπων τριών γενεών, που θέλουν να ζήσουν, να ερωτευτούν, να δημιουργήσουν και κυρίως να ελέγξουν τη μοίρα τους. Κάτι που όπως αποδεικνύεται είναι ολότελα ανέφικτο.»
-Οι ήρωες του τι χαρακτήρες είναι και από τι προσπαθούν να αποδράσουν;
«Ο καθένας έχει το δικό του χαρακτήρα και μέσα από τη δράση του συνθέτει τη δική του ιστορία. Όλες αυτές οι ιστορίες συνδυάζονται σ΄ ένα κοινό πλέγμα καθώς οι μοίρες διασταυρώνονται κι οι ζωές αλληλοεπηρεάζονται. Ο κεντρικός ήρωας είναι ένας παλιός, κλασσικός γαιοκτήμονας προστατευτικός αλλά και δυναστευτικός που έχει τη φιλοδοξία να κατασκευάσει ένα γηγενές κρασί. Αν και σκληρός άνθρωπος είναι βαθιά συναισθηματικός, αν και συντηρητικός, ξεπερνάει κάθε όριο. Οι αντιθέσεις που συνθέτουν το χαρακτήρα του είναι αυτές που αφυπνίζουν τελικά και το «δαίμονα» ο οποίος θα καθορίσει τη μοίρα του ιδίου και των ανθρώπων του.»
-Πιστεύετε ότι η μνήμη σώζει ή ανακινεί πάθη;
«Η ανακίνηση των παθών είναι η σωτηρία μας νομίζω. Γιατί όλη μας η περιουσία είναι αυτός ο αόρατος κόσμος που έχει δημιουργηθεί μέσα μας και που μας ωθεί άλλοτε στην ευτυχία κι άλλοτε στο χαμό. Οι ιστορίες μας είναι οι χώρες των ψυχών μας κι η μνήμη ο πιστός τους θεματοφύλακας.»
-Το παρελθόν προδικάζει το παρόν και το μέλλον μας;
«Δημιουργεί τις προϋποθέσεις αλλά υπάρχει και το απρόβλεπτο που ανατρέπει τα πάντα κι η ελεύθερη βούληση που μπορεί να μας ωθήσει σε στροφή 180Ο.».
-Το ντοκιμαντέρ Σηροτροφία αναφέρεται στην ιδιαίτερη πατρίδας σας, το Σουφλί;
«Ήταν μια σειρά τεσσάρων επεισοδίων με τίτλο «Οι τέσσερις εποχές του μεταξιού» για την ΕΡΤ. Γυρίστηκε στο Σουφλί και στα γύρω χωριά. Υπέροχη εμπειρία. Ο στόχος ήταν να διηγηθούμε τις περιπέτειες της σηροτροφίας στη Θράκη αλλά η όλη διαδικασία αν και εξαιρετικά επίπονη κατέληξε υπερβατική. Δουλεύαμε μέρα και νύχτα γιατί οι μεταξοσκώληκες δεν έχουν ωράριο. Αναπτύσσονται και αλλάζουν με τους δικούς τους κώδικες. Όταν οι πεταλούδες σκάσανε απ’ τα κουκούλια κι άρχισαν να ζευγαρώνουν κάναμε πάρτι. Μιλήσαμε μ’ όλο τον κόσμο, απλούς ανθρώπους και επιστήμονες. Πολλά μας εντυπωσίασαν αλλά κυρίως αυτό: Οι πεταλούδες αφού γεννούσαν τα αυγά τους, τον κουκουλόσπορο, έψαχναν να βρουν τα αρσενικά τους και αν τα έβρισκαν ενώνονταν ξανά μαζί τους. Πέθαιναν έτσι, ενωμένες...»
-Τι είναι αυτό που καθορίζει τις προτεραιότητες σας στη ζωή σας και στην τέχνη;
«Η κατάκτηση περισσότερης γνώσης. Που προϋποθέτει επικοινωνία επί της ουσίας. Με τη φύση, τη μεγάλη δασκάλα αλλά και με τους ανθρώπους, με την κάθε μορφή έκφρασης της ανθρώπινης ψυχής. Να μαθαίνεις, να κατανοείς, να ελπίζεις, να χεις πίστη και ν’ αγαπάς.»
-Έχετε συνεργαστεί με τον Εβρίτη σκηνοθέτη Σταύρο Τσακίρη. Ποιες είναι οι εντυπώσεις σας;
«Γνωριζόμαστε χρόνια και επικοινωνούμε σε βάθος. Καταλαβαίνω τι θέλει ακόμα κι όταν δεν μπορώ να το κάνω. Νομίζω πως ξέρω τους κωδικούς του ως ένα βαθμό κι έτσι η συνεργασία μας αποδίδει καρπούς, ακόμα κι όταν συγκρουόμαστε, κυρίως τότε. Ευδόκιμη και γόνιμη θα την χαρακτήριζα τη συνεργασία αυτή. Ελπίζω να συνεχίσουμε έτσι και να δημιουργήσουμε στο μέλλον μαζί κάποια απ’ τα κόνσεπτ που ονειρευόμαστε.»
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Συγγραφέας, σεναριογράφος. Γεννήθηκε στην Κυριακή Σουφλίου. Ζει στην Αθήνα.
Σπούδασε μουσική , θέατρο στη Σχολή Βεάκη και
κινηματογράφο στη Σχολή Λυκούργου Σταυράκου. Δίδαξε πιάνο και θεωρητικά
μουσικής στο Ελληνικό Ωδείο, τη Σχολή της Ραλλούς Μάνου, το S.H. College και το
Ίδρυμα Ισιδώρας Ντάνκαν.
Σαν ηθοποιός συμμετείχε σε θεατρικές παραστάσεις (Λειτουργία κάτω από την Ακρόπολη - Ν. Βρεττάκου,
Ασυλλόγιστος - Μολιέρου, Μικρό Μαχάγκονυ - Μπ. Μπρέχτ κ.ά.),
κινηματογραφικές ταινίες (Δέσποινα
–Ειδική Μνεία ερμηνείας στο 31ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, το 1991- και
Απ’ το χιόνι του
Σ. Γκορίτσα, Μεταίχμιο
του Π. Καρακανεβάτου, Μη μου
άπτου του Δ. Γιατζουτζάκη κ.ά.) και τηλεοπτικές σειρές.
Με τη συγγραφή σεναρίων ασχολείται από το 1990, ενώ παράλληλα έγραψε θεατρικά
έργα και μυθιστορήματα. Εργάστηκε ακόμα σαν κειμενογράφος στη διαφήμιση και
ασχολήθηκε με την έντυπη δημοσιογραφία (σαν συντάκτης των περιοδικών Men και Ink, αρχισυντάκτης ειδικών
θεμάτων και συντάκτης στο μηνιαίο περιοδικό High-Lights).
Μέλος της Ένωσης Σεναριογράφων Ελλάδος από το 2001.
Βιβλία
-Υπάρχει θεός; Κι αν ναι, γιατί
διστάζει να εμφανιστεί; μυθιστόρημα, Εκδόσεις Δελφίνι,
1996
-Αθάνατο
νερό, θεατρικό έργο (σε συνεργασία με την Άννα Σωτρίνη), Εκδόσεις Ελληνικά
Γράμματα, 1997
-Crime
Fiction (Η σάρκα των ονείρων), μυθιστόρημα, Εκδόσεις Κέδρος,
1999
-Οι
εκμυστηρεύσεις της Μυρέλλας Κ., μυθιστόρημα, Εκδόσεις Κέδρος,
2003
- Μαργιεντίνη, μυθιστόρημα, Εκδόσεις Κέδρος 2005
-Η Πύλη του Κρασιού, μυθιστόρημα , Εκδόσεις Κέδρος 2006
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου