Καραγάτς - Παλαιά Όρεστιάδα-Του Γρηγόρη Αζορίδη

 

Ή είσοδος στην Αδριανούπολη του βασιλέως Αλεξάνδρου το 1920 σήμανε και για το Καραγάτς την ώρα της ελευθερίας.

Η ονομασία του προαστίου αυτού οφείλεται, κατά πάσα πιθανότητα, στο γεγονός ότι στα νοτιοδυτικά του Σιδηροδρομικού Σταθμού επάνω σε ύψωμα υπήρχε δάσος «πτελέας», κοινώς Καραγάτς (Karagac) τη θέση αυτή επιβεβαιώνει σήμερα και ο Μπαντής Διαμαντής ηλικίας 93 ετών. Η απόσταση του Καραγάτς από το κέ­ντρο της Αδριανούπολης μέχρι το Σιδηροδρομικό Σταθμό ήταν 4.450 μέτρα, πού αναλύεται ως εξής: 1.600 μέτρα από το τζαμί μέχρι τη γέφυρα Γενί- Κιοπρού 2.200 μέτρα το μήκος της Λεωφόρου Αδριανουπόλεως - Καραγάτς και 650 μέτρα το μήκος του δρόμου Καραγάτς μέχρι το Σιδηροδρομικό Σταθμό.

\

Η λεπτομερής περιγραφή από το Νίκο Νικολαΐδη στο βιβλίο του «Ή Αδριανού μας» μας δείχνει μία πλήρη εικόνα του προαστίου αυτού Η έκταση του κάλυπτε στις αρχές του αιώνα επιφάνεια 900 στρεμμάτων, από τα οποία ό Σιδηροδρομικός του Σταθμός αποτελούσε τα 20 στρέμματα, ενώ ένα τέλμα, ή «Γκιόλα», στο βορειοδυτικό του άκρο κάλυπτε άλλα 10 στρέμματα. "Ο πληθυσμός των 6.150 κατοίκων στην πλειο­ψηφία τους ήταν "Έλληνες και ακολουθούσαν οι Αρμένιοι, οι Εβραίοι και οι Ευρωπαίοι υπάλληλοι της Γαλλικής Εταιρείας Σιδηροδρόμων, των Τραπεζών, των Ασφαλιστικών Εταιριών, των Εμπορικών οίκων και Αντιπροσωπειών και των Προξενείων που προτίμησαν να εγκατασταθούν εκεί, παρά μέσα στην Αδριανούπολη, ενώ δεν υπήρχαν καθόλου Τούρκοι στο προάστιο αυτό.

Μεγάλη ανάπτυξη σημείωσε το Καραγάτς με την εγκατάσταση το 1872, του Σιδηροδρομικού Σταθμού  της γραμμής Κωνσταντινούπολης - Βιέννης, ό οποίος εξυπηρετούσε την Αδριανούπολη.

Το Καραγάτς διέθετε σημαντικό αριθμό εκκλησιών και σχολείων. Οι ελληνικές εκκλησίες ήταν αφιε­ρωμένες στους Αγίους Θεοδώρους πού ήταν οι πολιούχοι της πόλης και στον Άγιο Κωνσταντίνο και Ελένη, ενώ υπήρχε και καθολική εκκλησία με Γαλλίδες καλόγριες, στον περίβολο της οποίας βρισκόταν ή Σχολή St Basil. Κανένα τουρκικό Τζαμί δεν υπήρχε εκεί μέχρι το 1923.

Από πλευράς σχολείων υπήρχαν τρία ελληνικά: Ένα εξατάξιο Δημοτικό αρένων, ένα τετραθέσιο Δημοτικό θηλέων και ένα νηπιαγωγείο. Σχολεία διατηρούσαν και ή αρμενική και ή εβραϊκή κοινότητα. Παράλληλα στο προάστιο λειτουργούσαν πέντε ξενόγλωσσα σχολεία: τρία γαλλικά (ή Εμπορική Σχολή αρένων ecoler Richar, το σχολείο αρένων St Basil, και ή Γαλλική Σχολή θηλέων) και δύο Γερμανικά.

Ξεχώριζαν επί της οδού Βασιλέως Αλεξάνδρου ό μηχανοκίνητος αλευρόμυλος και το παγοποιείο - ψυγείο του Πέτρου Αλτιναλμάζη, το εργοστάσιο σηροτροφίας των Αδελφών Δημητριάδη και το Φαρμακείο του Ψαρόπουλου πού μετατράπηκε σε τέμενος μετά το 1923. Στον άλλο μεγάλο δρόμο της οδού Καραγάτς βρισκόταν το αρχοντικό του Πέτρου Αλτιναλμάζη, στο όποιο είχε φιλοξενηθεί και ό βασιλιάς Αλέξανδρος και το ξενοδοχειακό συγκρότημα του Αρμένιου Djanik,πού περιελάμβανε εστιατόριο, καζίνο, υπαίθριο κινηματογράφο και μπυραρία με το όνομα Μπομόντι Την εκμετάλλευση του συγκροτήματος αυτoύ είχε ο επιχειρηματίας Ιωάννης Ίωαννίδης, ό όποιος είχε ακόμη και δικό του αλευρόμυλο καθώς και την αίθουσα κινηματογράφου «Πάτε». Απέναντι ακριβώς από το Ξενοδοχείο αυτό βρισκόταν ό δημοτικός κήπος με σιντριβάνι και στο τέλος της οδού το επιβλητικό κτήριο του Σιδηροδρομικού Σταθμού, πού σήμερα αποτελεί την έδρα του Πα­νεπιστημίου της Άδριανούπολης. Στο Καραγάτς υπήρχαν ακόμη το κέντρο ψυχαγωγίας του Ροσολάτου, το caveé chantant, αίθουσα χορού, κινηματοθέατρο και καζίνο.café chantant υπήρχε επίσης και στην περιοχή «Τ "Ανάμεσα», στο δρόμο προς το Καραγάτς.

Οι χώροι ψυχαγωγίας, τα εστιατόρια και το καζίνο αποτελούσαν μερικούς από τους πλέον πολυσύχναστους και κοσμοπολίτικους χώρους της περιοχής, στους οποίους κατέφευγαν οι πλουσιότεροι κάτοικοι της Αδριανούπολης για διασκέδαση. Παράλληλα, στις αίθουσες των κέντρων διασκέδασης ελάμβαναν χώρα κά­θε είδους γιορτές, χοροεσπερίδες και άλλες εκδηλώσεις από σωματεία της "Αδριανούπολης, ώστε δικαίως οι Καραγατσιανοί να υπερηφανεύονται ότι το κοσμοπολίτικο προάστιό της αποτελούσε το «Μικρό Παρίσι» της περιοχής.

.................................................................................................................................

Είχε δημοσιευθεί στον Βορέα(τεύχος 13) τον Ιούνιο 2006, πριν 20 χρόνια!

\

\