Η συζήτηση που έχει ανοίξει για την ενοποίηση των Μετοχικών Ταμείων
των Ενόπλων Δυνάμεων (ΜΤΣ, ΜΤΝ και ΜΤΑ) δεν αποτελεί μια απλή
διοικητική μεταρρύθμιση. Αφορά τις εισφορές, τις οικονομίες και τα
ασφαλιστικά δικαιώματα χιλιάδων εν ενεργεία στελεχών, αποστράτων
και των οικογενειών τους. Γι' αυτό απαιτούνται σοβαρή ενημέρωση,
διαφάνεια και, κυρίως, τεκμηρίωση. Το βασικό ερώτημα είναι απλό:
Γιατί συζητάμε την ενοποίηση των Ταμείων και όχι την
προηγούμενη εξυγίανση του Μετοχικού Ταμείου Στρατού;
Το ΜΤΣ έχει ιστορία που ξεκινά από το 1853. Είναι ένας ιστορικός μετοχικός φορέας κοινωνικής
και οικονομικής αλληλοβοήθειας, με σημαντική περιουσία, θεσμική αποστολή και χιλιάδες
μετόχους και μερισματούχους. Ωστόσο, κατά τις προηγούμενες δεκαετίες οδηγήθηκε σε σοβαρή
οικονομική κρίση. Σύμφωνα με στοιχεία που κατατέθηκαν στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού
ελέγχου το 2011, οι συνολικές καταγεγραμμένες υποχρεώσεις του ανέρχονταν σε 377,8
εκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, το σωρευτικό λογιστικό έλλειμμα στο τέλος του 2010 είχε
καταγραφεί σε περίπου 294,2 εκατομμύρια ευρώ.
Ακολούθησαν μειώσεις μερισμάτων, αυξήσεις εισφορών και πολυετείς ρυθμίσεις χρεών, με
αποτέλεσμα σημαντικό μέρος του κόστους αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης να επιβαρύνει
τους ίδιους τους ασφαλισμένους. Πρόκειται για μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να
παραγνωριστεί ούτε να αποσιωπηθεί στη σημερινή συζήτηση.
Παράλληλα, η οικονομική διαχείριση του Ταμείου αποτέλεσε αντικείμενο ελέγχων και
εισαγγελικής διερεύνησης. Δημοσιεύματα της περιόδου 2013-2014 αναφέρονταν σε σοβαρές
οικονομικές αποκλίσεις και ζημίες, καθώς και στη διερεύνηση της διαχείρισης προηγούμενων
διοικήσεων. Εδώ προκύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα: Ποια ήταν η τελική κατάληξη αυτών των
ελέγχων; Ποιοι ευθύνονταν για τις αποφάσεις που οδήγησαν το Ταμείο σε αυτή την κατάσταση;
Υπήρξαν καταλογισμοί και αναζητήθηκαν ευθύνες; Οι μέτοχοι δικαιούνται συγκεκριμένες
απαντήσεις και όχι γενικές διαβεβαιώσεις.
Η ενοποίηση δεν είναι εξυγίανση!
Η ενοποίηση, από μόνη της, δεν θεραπεύει τα οικονομικά προβλήματα ούτε διαγράφει
τις ευθύνες εκείνων που ενδεχομένως συνέβαλαν στη δημιουργία τους. Η συνένωση τριών
οργανισμών δεν εξαφανίζει τα χρέη, δεν αποκαθιστά τις ζημίες και δεν εγγυάται τη βιωσιμότητα.
Αντίθετα, εφόσον δεν προηγηθεί πλήρης αποτύπωση της οικονομικής κατάστασης κάθε Ταμείου
και δεν προβλεφθούν σαφείς διαχωρισμοί περιουσίας, υποχρεώσεων και ασφαλιστικών
δικαιωμάτων, υπάρχει ο κίνδυνος να μεταφερθούν οικονομικά βάρη από το ένα Ταμείο στα
άλλα. Γιατί, λοιπόν, οι μέτοχοι των ΜΤΝ και ΜΤΑ να κληθούν να αναλάβουν κινδύνους που
συνδέονται με προβλήματα τα οποία δεν δημιούργησαν;
Η ΕΑΑΣ υποστηρίζει την ενοποίηση, επικαλούμενη, μεταξύ άλλων, την ανάγκη ισότιμης
μεταχείρισης των αποστράτων των τριών Κλάδων και την αντιμετώπιση των διαφορών στα
καταβαλλόμενα μερίσματα. Πρόκειται για ένα ζήτημα που ασφαλώς αξίζει να εξεταστεί. Ωστόσο,
η ισονομία δεν πρέπει να επιδιώκεται με τρόπο που ενδέχεται να δημιουργήσει νέες οικονομικές
ανισορροπίες ή να θίξει ήδη θεμελιωμένα δικαιώματα. Η εξίσωση των παροχών δεν μπορεί να
γίνεται χωρίς προηγούμενη εξέταση των εισφορών, των περιουσιακών στοιχείων και των
υποχρεώσεων κάθε Ταμείου.
Τα τρία Μετοχικά Ταμεία έχουν διαφορετική ιστορική διαδρομή, διαφορετική ασφαλιστική βάση,
διαφορετικά έσοδα, διαφορετικό αριθμό μετόχων και μερισματούχων και διαφορετικές
οικονομικές υποχρεώσεις. Η αυτοτέλειά τους δεν αποτελεί εμπόδιο στον εκσυγχρονισμό.
Αντιθέτως, μπορεί να διασφαλίζει τη διακριτή προστασία των δικαιωμάτων κάθε κατηγορίας
ασφαλισμένων. Η συνεργασία σε κοινές υπηρεσίες, τεχνολογικές υποδομές και διοικητικές
λειτουργίες μπορεί ασφαλώς να εξεταστεί, εφόσον αποδεικνύεται ότι μειώνει το κόστος και
ωφελεί τους ασφαλισμένους. Αυτό, όμως, είναι διαφορετικό από την πλήρη οικονομική και
διοικητική ενοποίηση των Ταμείων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η συμμετοχή στο ΜΤΣ των αστυνομικών που προέρχονται από την
πρώην Ελληνική Χωροφυλακή. Με την ενοποίηση της Χωροφυλακής και της Αστυνομίας
Πόλεων το 1984 και τη δημιουργία της Ελληνικής Αστυνομίας, δεν επήλθε αντίστοιχη ενοποίηση
των ασφαλιστικών καθεστώτων. Έτσι, η ασφαλιστική σχέση των προερχόμενων από τη
Χωροφυλακή αστυνομικών με το ΜΤΣ διατηρήθηκε. Πρόκειται για μια ιστορική και
θεσμοθετημένη σχέση, η οποία πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη σε κάθε σχεδιασμό για το
μέλλον του Ταμείου. Οι εισφορές, οι παροχές, οι περιουσιακοί πόροι και οι υποχρεώσεις κάθε
κατηγορίας μετόχων πρέπει να αποτυπωθούν αυτοτελώς, ώστε να διασφαλιστεί η οικονομική
ισορροπία του Ταμείου. Κανένας διάλογος για το μέλλον του ΜΤΣ δεν μπορεί να είναι
ολοκληρωμένος χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή των εκπροσώπων των αστυνομικών, αλλά και
των ΕΑΑΣ, ΕΑΑΑ και ΕΑΑΝ. Οι αποφάσεις που αφορούν όλους απαιτούν ενημέρωση και
διαβούλευση με όλους.
Αντί, λοιπόν, να προτάσσεται η ενοποίηση, πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή ένα ολοκληρωμένο
σχέδιο εξυγίανσης του ΜΤΣ. Αυτό προϋποθέτει ανεξάρτητο οικονομικό και διαχειριστικό έλεγχο
σε βάθος χρόνου, τόσο για τις προηγούμενες δεκαετίες όσο και για τη σημερινή λειτουργία του
Ταμείου. Απαιτείται δημοσιοποίηση των πορισμάτων και της κατάληξης των δικαστικών
ερευνών, πλήρης αποτίμηση της ακίνητης και κινητής περιουσίας, αναλυτική καταγραφή όλων
των υποχρεώσεων και δημοσιοποίηση αξιόπιστης αναλογιστικής μελέτης. Παράλληλα,
χρειάζονται διαφανείς διαδικασίες αξιοποίησης της περιουσίας, αποτελεσματικός έλεγχος των
διοικήσεων και συγκεκριμένο σχέδιο μακροχρόνιας οικονομικής βιωσιμότητας.
Η προστασία των Μετοχικών Ταμείων δεν είναι ζήτημα συντεχνιακής αντιπαράθεσης ούτε
ανταγωνισμού μεταξύ Κλάδων. Είναι ζήτημα δικαιοσύνης απέναντι σε ανθρώπους που επί
δεκαετίες καταβάλλουν εισφορές, προσδοκώντας ότι αυτές θα αξιοποιηθούν προς όφελος των
ίδιων και των οικογενειών τους.
Δεν μπορεί η ενοποίηση να προηγείται της εξυγίανσης. Δεν μπορεί η αναδιοργάνωση να
υποκαθιστά τη λογοδοσία. Και δεν μπορεί να ζητείται από τους μετόχους να αποδεχθούν τόσο
σημαντικές αλλαγές χωρίς να γνωρίζουν πρώτα την πραγματική οικονομική κατάσταση των
Ταμείων και τις συνέπειες των προτεινόμενων μέτρων.
Πρώτα η αλήθεια για το παρελθόν. Μετά η εξυγίανση του ΜΤΣ. Και πάνω απ' όλα η
διασφάλιση της αυτοτέλειας και των δικαιωμάτων των μετόχων και μερισματούχων.
Αυτή πρέπει να είναι η αφετηρία κάθε σοβαρής συζήτησης για το μέλλον των Μετοχικών
Ταμείων των Ενόπλων Δυνάμεων.
* Δρ. Θωμάς Ν. Χατζηαθανασίου
Αντιπτέραρχος (Ι) εα
Επίτιμος Διοικητής Διοίκησης Αεροπορικής Εκπαίδευσης (ΔΑΕ)
Αν. Γραμματέας Τομέα Άμυνας ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής
Γεν. Γραμματέας ΔΣ Αεροπορικής Ακαδημίας Ελλάδος (Α.ΑΚ.Ε.)
Αντιπρόεδρος Ελληνικής MENSA
.jpg)
.jpg)
