Η "παραλία" των Ριζίων

Η θέα στον Άρδα

Με θέα τον Άρδα και τα ηλιοτρόπια

Τέλη δεκαετίας του 1960 και αρχές του 1970 ο Άρδας με το οικοσύστημά του προσέφερε πολλές ευκαιρίες για αναψυχή. Ήταν στοιχείο της καθημερινότητας των κατοίκων είτε για τις επαγγελματικές –παραγωγικές δραστηριότητες είτε για τις καθημερινές ανάγκες τους. όλα τα δημοτικά σχολεία της παράρδιας περιοχής πραγματοποιούσαν τις μονοήμερες εκδρομές τους στις όχθες του Άρδα με τα καταπληκτικής ομορφιάς ψηλά δέντρα που με τη σκιά τους προστάτευαν τους μικρούς και τους μεγάλους επισκέπτες τους. Εννοείται ότι εκείνα τα χρόνια όλοι πίνανε νερό κατευθείαν από το ποτάμι. Καμία σχέση με τη σημερινή κατάστασή του. Η ανθρωπογενής δραστηριότητα συνέβαλε στην οικολογική υποβάθμιση όλου του παράρδιου οικοσυστήματος, που παρά την έλλειψη οικολογικής συνείδησης έχει περιοχές με μοναδικές φυσικές καλλονές. Τη δεκαετία του 1980 οι κάτοικοι της περιοχής ανακαλύπτουν ξανά το όμορφο φυσικό περιβάλλον του Άρδα, όταν πόλος έλξης δραστηριοτήτων και επισκεπτών γίνεται η «παραλία των Ριζίων». Για τριάντα και πλέον χρόνια υφίστανται επαγγελματικές δραστηριότητες που επιτρέπουν στους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής του Βορείου Έβρου στιγμές απόδρασης και γνωριμίας με το φυσικό τοπίο του Άρδα, το οποίο μπορεί να αναδεχθεί και να προσελκύσει ακόμη περισσότερους επισκέπτες.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ

ΝΟΣΤΟΣ

IRISH PUB

BARAZZA

Ζωντανό το πνεύμα της κοινότητας

Μέσα στα ηλιοτρόπια

Οι λάτρεις του ψαρέματος στον Άρδα και στον Έβρο

Ένας ολόκληρος κόσμος είναι η ενασχόληση με το ψάρεμα στα νερά του Άρδα και του Έβρου. Οι λάτρεις του ψαρέματος γνωρίζουν σπιθαμή προς σπιθαμή τους δυο ποταμούς και έχουν σωστά εντοπισμένους τους ψαρότοπους, άρα και εγγυημένες ψαριές με ανάλογα κιλά ψαριών που θα καταναλωθούν στα τσιμπούσια της χρονιάς.

Ο Στέργιος Ματζουρίδης είναι ένας έμπειρος ψαράς. Γνωρίζει πολύ καλά τα νερά του Άρδα από τις Καστανιές μέχρι τα ελληνο-βουλγαρικά σύνορα, πιο πάνω από την Μηλιά. Στον Άρδα το βάθος φτάνει τα δυόμιση με τρία μέτρα. Στο φράγμα του Κυπρίνου φτάνει τα πέντε μέτρα ενώ το μεγαλύτερο βάθος έχει εντοπιστεί σε μια τρύπα στη γέφυρα Κομάρων. «Το ποταμίσιο νερό είναι δύσκολο και πρέπει να είσαι καλός κολυμβητής», μας λέει ο Στέργιος Ματζουρίδης. «Ένας καλός ψαράς χρειάζεται υπομονή, αντοχή και εμπειρία», προσθέτει και μας παραθέτει τους τρόπους ψαρέματος που είναι το αγκίστρι, τα δίχτυα, το πεζόβολο/τσερτμές/σατσμάς, το ψαροντούφεκο και με τα χέρια. Στον Άρδα μπορεί να ψαρέψει κανείς κεφαλόπουλα, τούρνες, γριβάδια, σαρδέλες, γουλιανούς, μελοκόπια, χαραμήδες, σαζανοκέφαλα, λαβράκια και πέρκες. «Τα σαζανοκέφαλα έρχονται με το πολύ νερό από τον Έβρο και είναι ... παλαβά ψάρια που στην προσπάθειά τους να αποφύγουν τα δίχτυα πηδάνε μέσα στις βάρκες!!! Φτάνουν τα 15 έως 20 κιλά. Για μένα, όμως, το λαβράκι είναι ο βασιλιάς τον ψαριών», μας καταθέτει ο Στέργιος Ματζουρίδης και μας προσκαλεί σε μια γευστική γαστρονομική πρόσκληση εφόσον ακολουθήσουμε τη συνταγή του για ένα λαχταριστό «γριβάδι γεμιστό στον φούρνο».

 

 

 

 

*

Γριβάδι γεμιστό στον φούρνο

Υλικά

Ρύζι, γαρίδες, μανιτάρια, καρότο, μπέικον ή ωμοπλάτη, κίτρινο τυρί (κασέρι), κρεμμύδι φρέσκο, μαϊντανός, μαντζουράνα, βασιλικός, ντομάτα ψιλοκομμένη ή ντοματοπολτός, βούτυρο, πιπέρι μαύρο και αλάτι.

Εκτέλεση

Τσιγαρίζουμε το ρύζι με τις γαρίδες, τα μανιτάρια, το μπέικον ή την ωμοπλάτη με ψιλοκομμένο κρεμμύδι, καρότο, αλάτι και λίγο βασιλικό.

Μετά το τσιγάρισμα προσθέτουμε την μαντζουράνα, το μαύρο πιπέρι, τον μαϊντανό, τη ντομάτα, το φρέσκο βούτυρο, το κίτρινο τυρί και το αλάτι.

Αλείφουμε το ψάρι με λάδι ελιάς μέσα κι έξω και το αλατίζουμε με λίγο αλάτι, το γεμίζουμε και το ράβουμε. Το περίσσευμα της γέμισης το τοποθετούμε σε πλαστική σακούλα και το ψήνουμε δίπλα στο ψάρι μέσα στη γάστρα σε θερμοκρασία 150 βαθμών.

Όταν μετά από ώρα πάρει το ροδοκόκκινο χρώμα, είμαστε έτοιμοι να το σερβίρουμε και να το φάμε.

*

Εμείς να ευχηθούμε στον Στέργιο Ματζουρίδη και σε όλους τους λάτρεις του ψαρέματος στον Άρδα και στον Έβρο καλές ψαριές και ξέρουμε ότι όσα ψάρια κι αν πιάσουν θα καταναλωθούν από μεγάλες και καλές παρέες.

Οι ψαράδες του Έβρου

 

Από το Ορμένιο ως τις Φέρες και το Δέλτα του Έβρου είναι εκατοντάδες οι συμπατριώτες μας που δηλώνουν λάτρεις του ποταμού και του ψαρέματος, στο οποίο αφιερώνουν σημαντικό μέρος του ελεύθερου χρόνου τους. Γνωρίζουν όσο κανείς άλλος τα νερά, τα σημεία και τα περάσματά του. Ψηλά στις προτιμήσεις τους είναι το «κήτος των γλυκών νερών», ο γουλιανός, το μεγαλύτερο των ποτάμιων ψαριών. Νοστιμότατος και εκλεκτός μεζές και όχι μόνο καθώς μέρη του σώματός του αξιοποιούνταν για διάφορες χρήσεις κατά το παρελθόν. Φτάνει σε μήκος σχεδόν τα 5 μέτρα και ξεπερνάει τα 160 κιλά. Σε αρκετές περιοχές χρησιμοποιείται η τουρκική ονομασία που είναι το γιαγίνι.

Στον Έβρο ψαρεύει κανείς το σαζάνι ή γριβάδι. Τα σαζάνια είναι χορτοφάγα ψάρια. Πολύ νόστιμα ψάρια είναι οι ζουρνάδες που αποκαλούνται έτσι λόγω της μακρόστενης και περίεργης μύτη τους. Επίσης κοκκινόφτερα όπως και τεκέδες που είναι σαν τα σαζάνια με πιο χρυσαφί χρώμα και συνήθως φτάνουν το ένα κιλό βάρος.

Αρκετές δεκάδες συμπατριωτών μας βγάζουν ένα πρόσθετο συμπληρωματικό εισόδημα που τους δίνει το ψάρεμα στον ποταμό Έβρο. Κάποιοι από αυτούς έχουν κλειστό πελατολόγιο με φανατικούς πελάτες που δηλώνουν παρών σε κάθε τους ψαριά. Οι εμπειρότεροι από αυτούς βγάζουν ικανοποιητικές ποσότητες, αφού γνωρίζουν πολύ καλά τα νερά του ποταμού και τους ψαρότοπους. Ψαρεύουν με δίχτυα, νταούλια, καλάμια, παραγάδι και με τσερτμέ. Ειδικά το ψάρεμα με τσερτμέ θέλει τέχνη και μαεστρία τόσο στο πέταγμα όσο και στο τράβηγμά του.

 

Ο τελευταίος βαρκάρης του Άρδα

Στο Θεραπειό, αν έχεις λίγο χρόνο στη διάθεσή σου πολλές και όμορφες ιστορίες για το χωριό και τους κατοίκους. Μόνιμο παράπονό τους ότι ενώ είναι δίπλα στο φράγμα του Άρδα και «πνίγονται στο νερό» δεν αρδεύονται τα χωράφια του. Αν, βέβαια, γνωρίζεις κάποια στοιχεία αυτής της ιστορίας, τότε όλοι συμφωνούν και επιβεβαιώνουν την πληροφορία πως τα αφεντικά εκείνης της εποχής· δεν επιθυμούσαν την πραγματοποίηση του αναδασμού και στέρησαν από την τοπική κοινωνία και οικονομία ένα από τα σημαντικότερα έργα υποδομής. Εκείνη την εποχή τελειώνει και η δραστηριότητα του τελευταίου βαρκάρη του κυρ Κώστα Τζιλιτούδη. 

Με τη μεγάλη βάρκα του μπορούσε να διεκπεραιώνει από τη μια στην άλλη όχθη ανθρώπους, ζώα και προϊόντα. Χρειαζόταν ο βαρκάρης να διαθέτει μεγάλη δύναμη και προπαντός επιδεξιότητα για ν’ ανταποκρίνεται στις δύσκολες απαιτήσεις και συνθήκες της δουλειάς του, η οποία λόγω της σημασίας της τον καθιστούσε κεντρικό πρόσωπο της μικρής κοινωνίας καθώς δεν υπήρχε άλλη δυνατότητα για να περάσει κανείς τον Άρδα. Πριν γίνουν τα έργα και τα φράγματα, σε Ελλάδα και Βουλγαρία, ο Άρδας ήταν ένα δύσκολο ποτάμι και με πολύ νερό. Μόνο σε περίοδο παγωνιάς μπορούσαν να τον περάσουν άνθρωποι και ζώα. Όλο τον υπόλοιπο χρόνο ο βαρκάρης ήταν ο βασικός άνθρωπός τους για την επικοινωνία και τη συνεργασία τους με τον υπόλοιπο νομό και κατά κύριο λόγο με τον Κυπρίνο. Τα πράγματα εξομαλύνθηκαν με την κατασκευή του δρόμου του φράγματος που διευκόλυνε τη μετάβαση των κατοίκων προς τον Κυπρίνο και τα άλλα κέντρα του Έβρου, προς Ορεστιάδα και Διδυμότειχο. Αυτό το σημαντικό έργο υποδομής άλλαξε τα κοινωνικά, οικονομικά και παραγωγικά δεδομένα της περιοχής. 

Η κατασκευή του φράγματος όπως και το δίκτυο εγγειοβελτιωτικών έργων στην περιοχή έφεραν δεκάδες «ξένους» επιστήμονες και εργαζόμενους που προκάλεσαν έντονη κινητικότητα σε όλη την κοινωνία του Τριγώνου και βασικά στα παραποτάμια χωριά. Απασχολήθηκαν εκατοντάδες εργαζόμενοι που για πρώτη φορά απέκτησαν μια σταθερή μηνιαία πηγή εισοδήματος, η οποία τους άνοιξε άλλους ορίζοντες ζωής με ένα άλλο τρόπο και σχέδιο ατομικής και οικογενειακής ευημερίας και προοπτικής. «Θύμα» αυτής της εξέλιξης η βάρκα του κυρ-Κώστα Τζιλιτούδη που σταμάτησε να μεταφέρει τους καθημερινούς επιβάτες του και τα συνήθη εμπορεύματα και τον προσέλαβε η κατασκευάστρια εταιρεία για να μεταφέρει το γεωτρύπανο που έπρεπε να χρησιμοποιηθεί για τις δειγματοληψίες ως προς την κατάσταση του υπεδάφους και προκειμένου να προχωρήσει η μελέτη κι αμέσως μετά η υλοποίηση αυτού του σημαντικού έργου για την περιοχή. 

«Ήταν πολλά τα λεφτά για την εποχή», μας αφηγήθηκε ο κυρ-Κώστας που μας συνδέει με μια περίοδο τόσο μακρινή και κοντινή και με συνθήκες και καταστάσεις που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο μας έχουν σημαδέψει όλους.