Ο Έλληνας γενετιστής, πανεπιστημιακός και ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Κριμπάς σε μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη στον "Βορέα" και στη Μαρία Νικολάου

Σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης αναγορεύτηκε ο  Ακαδημαϊκός  Καθηγητής κ. Κωνσταντίνος Κριμπάς.  Το 2009 άλλωστε, με απόφαση της Διεθνούς Ένωσης Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών (IUHPS) ορίστηκε ως έτος εορτασμού του Δαρβίνου, (συμπίπτει με την 150ή επέτειο από τη δημοσίευση του έργου του «On the Origin of Species», και τη 200ή επέτειο από τη γέννησή του).

Ο κ. Κωνσταντίνος Κριμπάς γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Βιολογία (Ζωολογία, Συγκριτική Ανατομία και Βοτανική) και Χημεία στο Πανεπιστήμιο της Λωζάνης (1950-1954) καθώς και Γενετική στη Σορβόννη (1954-1955). Το 1955 αναγορεύτηκε διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κατά το διάστημα 1958-1960 εργάστηκε ερευνητικά στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης, ως υπότροφος της αμερικανικής κυβέρνησης. Από το 1961 μέχρι το 1993 δίδαξε ως καθηγητής της Γενετικής στην Aνωτάτη Γεωπονική Σχολή Αθηνών (Γεωπονικό Πανεπιστήμιο), του οποίου διετέλεσε ο πρώτος διευθυντής του εργαστηρίου Γενετικής. Από το 1993 δίδαξε Ιστορία και Φιλοσοφία της Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, από όπου αποχώρησε ως ομότιμος το 2001. Από τον Ιούλιο του 2002 είναι μέλος της Ακαδημίας Αθηνών. Δίδαξε ως εκλεγμένος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Paris VI και ως επισκέπτης καθηγητής στο Harvard, συμμετείχε σε συνέδρια Βιολογίας και Γενετικής και σε εκδοτικές επιτροπές επιστημονικών περιοδικών. Yπήρξε μέλος του Βασιλικού Ινστιτούτου Γεωπονικών Επιστημών (από το οποίο τιμήθηκε και με το μετάλλιο γεωργικής αξίας το 1963), και είναι επίτιμος καθηγητής Γενετικής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου και επίτιμος διδάκτωρ του Aριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (2003). Ο  Ακαδημαϊκός  Καθηγητής κ. Κωνσταντίνος Κριμπάς μίλησε στην «Μ»

Ακαδημαϊκός  Καθηγητής κ. Κωνσταντίνος Κριμπάς:   «Δεν θα πάψουν ποτέ να υπάρχουν απορίες»

 150 χρόνια  από τη δημοσίευση του έργου:  «On the Origin of Species», και 200 επέτειο από τη γέννησή του Δαρβίνου εξακολουθούν λίγοι να είναι μυημένοι και πολλοί να μένουν άφωνοι μ’ αυτά που κατά καιρούς ανακοινώνονται…

Δεν είμαι μοριακός, έχω σπουδάσει κυρίως Γενετική,  τα χρωματοσώματα και τα γονίδια. Έχω δουλέψει πάρα πολύ σε εξελικτική βιολογία. Ο δάσκαλός μου στην Αμερική ήταν από τους Θεμελιωτές της συνθετικής θεωρίας, η οποία επικρατεί ακόμη και τώρα.. Οι μαθητές μου σήμερα διευρύνουν πάρα πολύ τον τομέα και δίνουν «όπλα» για να γίνονται πράγματα, τα οποία  δεν θα μπορούσαν να γίνονται. Ζούμε σε μια περίοδο έντονης αλλαγής και τεχνολογικών δυνατοτήτων. Πρόκειται για τέτοιες αλλαγές  που  ούτε καν  τις φανταζόμαστε.

Πώς θα είναι η περίοδος που θα διαδεχθεί την περίοδο, που ζούμε τώρα;

Νομίζω ότι θα  την διαδεχθεί μια άλλη περίοδος πολύ πιο ενδιαφέρουσα και πολύ πιο σύνθετη. Χρειάζεται προσοχή γιατί οι δυνατότητες θα είναι πολύ πιο μεγαλύτερες. Μετά από όλα αυτά που διαβάζουμε για την Γενετική Μηχανική ο κλάδος ο οποίος θα αναπτυχθεί θα είναι στις νεύρο-επιστήμες. Είναι ένας τομέας που αναπτύσσεται  ταχύτατα.

Ποια θα είναι τα οφέλη που θα προκύψουν για την ανθρωπότητα, ποια τα ζητήματα που θα αντιμετωπιστούν με την πρόοδο στο χώρο των νεύρο-επιστημών;

Δεν ξέρω. Συνήθως, οι ερευνητές ψάχνουν να δώσουν λύση στα θεωρητικά προβλήματα, τη μνήμη, τη λειτουργία του εγκεφάλου. Υπάρχει ένας Έλληνας εξαιρετικά σημαντικός στη Γερμανία, στην Χαϊδελβέργη, ο Νίκος Λογοθέτης, είναι από τους πιο δραστήριους σ’ αυτά που λέμε απεικονιστικά, δηλαδή αναζητά διάφορες τεχνικές που μπορούν να ιχνογραφήσουν πώς εργάζεται ο εγκέφαλος, πού δουλεύει, όταν κάνουμε ορισμένα πράγματα, ή σκεφτόμαστε ορισμένα πράγματα. Ποιες είναι οι συγκυριακές αντιδράσεις κ.α.

Είναι ένας κλάδος σε πλήρη ανάπτυξη…

 Ακριβώς έτσι. Όπως καταλαβαίνετε, οι επιπτώσεις θα είναι αντίστοιχες. Θα μπορούμε να επέμβουμε σε πράγματα τα οποία ούτε σκεφτόμαστε ότι θα ήταν δυνατόν να επέμβουμε.

Τέτοιου είδους έρευνες φιλοξενούνται στο δημόσιο πανεπιστήμιο; Υπάρχουν οι επιδομές, στηρίζονται όσο πρέπει οι ερευνητές;

Μόνον στο δημόσιο πανεπιστήμιο μπορούν και σε ιδρύματα τα οποία έχουν σχέση με το δημόσιο, στην Ελλάδα τουλάχιστον, γιατί στις ΗΠΑ, που η δομή είναι διαφορετική υπάρχουν ιδιωτικά ιδρύματα, ιδιωτικοί οργανισμοί που χρηματοδοτούνται. Στην Ευρώπη είναι τα δημόσια πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα που τις φιλοξενούν. Υπάρχει αυτή η παράδοση στην Ευρώπη και εμείς την ακολουθούμε, είμαστε σ΄ αυτό το θέμα κεντρο-ευρωπαίοι. Δεν βλέπω ένα σοβαρό ιδιωτικό πανεπιστήμιο εκτός του δημοσίου να ενδιαφέρεται. Ίσως, να οφείλεται στο ότι δεν παρέχει το οικονομικό ενδιαφέρον, δεν αποδίδει στους επενδυτές.  

 «Θεός, πιθανότατα δεν υπάρχει. Τώρα σταμάτα ν’ ανησυχείς και ζήσε τη ζωή σου!» είναι το μήνυμα που κυκλοφορεί σήμερα στους δρόμους του Λονδίνου, αναρτημένο στα γνωστά κόκκινα λεωφορεία. Αιτία, μια διαφημιστική εκστρατεία αξίας 140.000 λιρών που αποσκοπεί να πείσει όσο γίνεται περισσότερους ανθρώπους να δηλώσουν άθεοι. Πώς την σχολιάζετε αυτή την αθεϊστική εκστρατεία στην καρδιά του Λονδίνου;

Οι απόψεις για τα μεταφυσικά προβλήματα είναι αρκετά προσωπικές και δεν έχει νόημα κανείς να τις εκθέτει,  γιατί ο καθένας βρίσκει τις λύσεις τις δικές του. Πρέπει κανείς να σέβεται τις λύσεις του άλλου. Άλλωστε, δεν νομίζω ότι πάρα πολύ μπλέκει η θρησκεία με την επιστήμη. Ο δάσκαλός μου για παράδειγμα έτυχε να είναι Ρώσος, ο οποίος είχε φύγει στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης και σταδιοδρόμησε στις ΗΠΑ. Ήταν Χριστιανός Ορθόδοξος και ήταν ιδιαίτερα πιστός. Μαζί πήγαμε στο Άγιο Όρος, μετάλαβε μάλιστα. Υπήρχαν άλλοι,  μαθητές του, οι οποίοι δεν είναι  θρήσκοι. Ο καθένας έχει ένα δικό του τρόπο αντιμετώπισης των πραγμάτων, νομίζω ότι είναι  αρκετά προσωπικό θέμα.        

Τι σας έχει διδάξει αυτή η άοκνη αναζήτηση στα εργαστήρια;

Νομίζω ότι οι περισσότεροι προσπαθούμε  να σχηματίσουμε μια εικόνα του κόσμου και να επιλύσουμε διάφορα προβλήματα τα οποία βέβαια ενδεχομένως να είναι στο πίσω μέρος και να μην φαίνονται, μεταφυσικά . Θέλουμε μια όραση του κόσμου, αλλά βέβαια το προέχον είναι να προσφέρουμε και στην κοινωνία, γιατί η κοινωνία τα χρηματοδοτεί αυτά όλα.

Εξακολουθεί κάποια απορία να σας συντροφεύει από τα φοιτητικά σας χρόνια μέχρι σήμερα;

Πάντοτε! Νομίζω  ότι δεν θα πάψουν ποτέ να υπάρχουν απορίες. Πολλές απορίες.

Η σημαντικότερη για σας στην οποία θα θέλατε να πάρετε απάντηση,  να επιλύσετε, ποια είναι;

Ω Θεέ μου! Δεν το έχω σκεφτεί. Δεν τις έχω αξιολογήσει έτσι.     

Μαρία Νικολάου

 ........................................................................................................................................................

Τη συνέντευξη αυτή παραχώρησε ο Έλληνας πανεπιστημιακός και ακαδημαϊκός Κωνσταντίνος Κριμπάς το 2009, πριν δέκα χρόνια, στην αγαπητή συνάδελφο Μαρία Νικολάου για λογαριασμό του "Βορέα".