Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΦΕΡΩΝ, 28 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1944, ΕΝΑ ΓΕΓΟΝΟΣ-ΟΡΟΣΗΜΟ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ 1941-1944 ΣΤΟΝ ΕΒΡΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΗΜΑΣΙΑΣ

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

1944-2009 : 65 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΦΕΡΩΝ

 

Η επέτειος της συμπλήρωσης 65 χρόνων (1944-2009) ήταν μια καλή ευκαιρία να σκύψουμε σε ένα ορόσημο όχι μόνο της τοπικής αλλά και ταυτόχρονα εθνικής και ευρωπαϊκής ιστορίας, αφού οι Φέρες ήταν η πρώτη πόλη που απελευθερώθηκε από τους Γερμανούς κι αποτελεί ένα παράδειγμα του πνεύματος αντίστασης και ελευθερίας του ελληνικού λαού, ένα σύμβολο της Εθνικής Αντίστασης στον Έβρο που από την πρώτη στιγμή αντιστάθηκε και είχε να αντιμετωπίσει την τριπλή φασιστική κατοχή, της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Βουλγαρίας.

Για τα γεγονότα εκείνης της εποχής έχουμε τις σημαντικές μαρτυρίες των πρωταγωνιστών τους. Δυο βασικές πηγές για την απελευθέρωση των Φερών είναι το βιβλίο του γιατρού-λογοτέχνη Παναγιώτη Κεραμάρη «ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ ΦΕΡΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΧΩΡΩΝ ΝΟΜΟΥ ΕΒΡΟΥ (28 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1944)», που έζησε και συμμετείχε στα γεγονότα ως μαθητής και η μαρτυρία του υιοθετήθηκε στο κοινό βιβλίο των δυο στρατιωτικών διοικητών των ταγμάτων του ΕΛΑΣ Λεωνίδα Τερζούδη (Μίλτου) και Φώτη Βλάχου (Φοίβου) «Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΟΝ ΕΒΡΟ –ΟΙ ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΜΙΛΟΥΝ ΚΑΙ ΓΡΑΦΟΥΝ» που θεωρείται ως το εγκριτότερο καθώς το υπογράφουν οι δυο τοπικοί στρατιωτικοί ηγέτες του αντιστασιακού κινήματος. Εκτενή αναφορά στην απελευθέρωση των Φερών περιλαμβάνει το βιβλίο του Βαγγέλη Κασάπη –«Κρίτωνα», καπετάνιου του ΕΛΑΣ, «ΣΤΟ ΛΟΦΟ ΤΗΣ ΓΚΥΜΠΡΕΝΑΣ –ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΣΤΟΝ ΕΒΡΟΥ», την οποία έγραψε ο αντιστασιακός, εκπαιδευτικός, δημοσιογράφος και λογοτέχνης Νίκος Κυτόπουλος. Η πιο πρόσφατη έκδοση που αναφέρεται και σ’ αυτή την περίοδο είναι το βιβλίο της Κυβέλης Ράσσα –Καπετανίδου «ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΦΕΡΕΣ- ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΓΕΓΟΝΟΤΑ» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Πάραλος». Ιδιαίτερη σημασία αποκτάει η αναφορά του Μανώλη Γλέζου, του συμβόλου της Εθνικής Αντίστασης στην πατρίδα μας, στο βιβλίο του «ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ 1940-1945» που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Στοχαστής» ενώ σε κάθε σχετική ευκαιρία ο ίδιος φρόντιζε να υπογραμμίζει αυτό ακριβώς το ιστορικό ορόσημο, για το οποίο θα έπρεπε να αναληφθεί μια πρωτοβουλία διεθνούς εμβέλειας, απήχησης και αναγνώρισης.

ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΛΑΧΙΣΤΟΣ ΦΟΡΟΣ ΤΙΜΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΓΕΝΙΑ ΠΟΥ ΜΑΣ ΑΦΗΣΕ ΒΑΡΙΑ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΗ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ  ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ.  «ΒΟΡΕΑΣ»

 

*   *

*

 

 

ΜΑΝΩΛΗΣ ΓΛΕΖΟΣ

«ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ 1940-1945»

Εκδόσεις "ΣΤΟΧΑΣΤΗΣ"

 

«Στην Ελλάδα οι κάτοικοι μαζί με τον ΕΛΑΣ απελευθερώνουν αναίμακτα τις Φέρες στον Έβρο ύστερα από περικύκλωση των Γερμανών στο στρατώνα τους στις 28 Αυγούστου 1944. Στις 29 Αυγούστου 1944 ο ΕΛΑΣ απελευθερώνει το Διδυμότειχο ύστερα από σκληρές μάχες με τη γερμανική φρουρά του την οποία αιχμαλωτίζει.

»Τελικά, οι γερμανοκρατούμενες περιοχές του Νομού Έβρου, με την άμεση και ενεργό σύμπραξη του λαού, του ΕΛΑΣ και του εφεδρικού ΕΛΑΣ, απελευθερώνονται στις 4 Σεπτεμβρίου εξ ολοκλήρου είτε από λαϊκή περικύκλωση είτε ύστερα από σκληρές μάχες. Διακόσιοι ογδόντα πέντε (285) Γερμανοί αιχμαλωτίζονται. Σε 400 υπολογίζονται οι νεκροί τους και τα λάφυρα είναι πλούσια : 1.000 τουφέκια, 100 οπλοπολυβόλα, 12 πολυβόλα, 15 ατομικοί όλμοι, 3 τανκς κινούμενα σε σιδηροτροχιά, άφθονα πυρομαχικά.

»Ας σημειωθεί ότι η διαταγή του Χίτλερ προς τον στρατηγό Λαιρ, διοικητή της Ε΄ Ομάδας Στρατού για αποχώρηση από την Ελλάδα, εκδόθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 1944. Στην Ελλάδα βρίσκονταν τότε 10 γερμανικές μεραρχίες και 3 βουλγαρικές.

»Στις 12 Σεπτεμβρίου 1944 το 81ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ απελευθερώνει και την Αλεξανδρούπολη, που κατείχαν οι Βούλγαροι».

.............................................................................................................................................................

Ήταν το αφιέρωμα του "Βορέα"(τεύχος 54) τον Δεκέμβριο 2009, πριν 11 χρόνια, σε ένα σημαντικό γεγονός-ορόσημο της Εθνικής Αντίστασης 1941-1944 στον Έβρο διεθνούς εμβέλειας και σημασίας. Μέσα από τις πηγές μιλάνε οι πρωταγωνιστές εκείνης της εποχής!

Σταύρος Παπαθανάκης