Το πιο καλοδιατηρημένο κτήριο, το καφενείο των Αδάμ Μερικίδη-Στρατή Κώστογλου, στα Πετρωτά Τριγώνου Ορεστιάδας, ταυτισμένο με τα χρόνια ακμής του χωριού

 

 

Το πιο καλοδιατηρημένο παραδοσιακό σπίτι στα Πετρωτά Τριγώνου Ορεστιάδας είναι το καφενείο του Αδάμ Μερικίδη, που στη συνέχεια η διαχείριση του πέρασε στο γαμπρό του Στρατή Κώστογλου.

Για το κτήριο, που είναι ταυτισμένο με τα χρόνια ακμής αλλά και της πολυκύμαντης ιστορίας του χωριού κατά τον 20ό αιώνα, ο τωρινός διαχειριστής του Παράσχος Κώστογλου, γιος του Στρατή Κώστογλου, που τον είχα πρωτοπαρουσιάσει πριν 20 και πλέον χρόνια με αφορμή τη Λαογραφική Συλλογή του, που είχε λειτουργήσει στο δεύτερο όροφο του, μας ξεκαθαρίζει ότι αυτό κατασκευάστηκε το 1905, δηλαδή πριν 115 χρόνια!

Σας παραθέτω αυτούσιο το κείμενο του:

«Το κτήριο, υπολογίζεται, να κτίστηκε περί το 1905 από τον ΜΕΡΙΚΙΔΗ ΜΟΣΧΟ και δόθηκε στον γιο του ΜΕΡΙΚΙΔΗ ΑΔΑΜ.

Με την ανέγερση του λειτούργησε στο μπροστινό και κύριο μέρος του ως «αργαστήριο»(έτσι λέγανε από τα Βυζαντινά ακόμη χρόνια οι διάφορες Συντεχνίες τα Εργαστήρια τους-τα μαγαζιά τους). Σήμερα θα το λέγαμε καφενείο.

Στο πίσω μέρος υπήρχε «άντερμαν», παραφθορά της τουρκικής λέξηςTasDegirmen(Τας ντεϊρμέν), που σημαίνει μύλος από πέτρα. Σε αυτό το μέρος γινόταν το άλεσμα των τροφών για τα ζώα, που χρησιμοποιούσαν οι περαστικοί, που ήταν έμποροι, ταξιδιώτες, ιδιώτες, λειτουργοί του κράτους, περιηγητές αλλά και Βλάχοι και Σαρακατσάνοι, που είχαν τα κοπάδια τους στις γύρω περιοχές, κοντά στο χωριό.

Αργότερα το «άντερμαν» καταργήθηκε. Στη θέση του επεκτάθηκε το «αργαστήρι» και από καφενείο έγινε και παντοπωλείο, meslek, «μεσλέκ» στα τουρκικά, και προστέθηκε όροφος με δύο δωμάτια και εξωτερική σκάλα.

Το καφεπαντοπωλείο λειτουργούσε μέχρι το 1943. Τέλος του 1943 έως 1944 ήταν επιταγμένο από τους Βούλγαρους κατακτητές και χρησιμοποιήθηκε από τους ίδιους ως κέντρο διασκέδασης.

Από την απελευθέρωση  μέχρι το 1950 παρέμεινε κλειστό, πέραν μερικών ετών, που χρησίμευσε ως Τάξη του Δημοτικού Σχολείου του χωριού.

Ο πάνω όροφος χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως χώρος φιλοξενίας περαστικών από το χωριό. Συην κατοχή ήταν κι αυτός επιταγμένος και διέμενε Βούλγαρος υπάλληλος.

Αμέσως μετά την κατοχή και για μερικά χρόνια διέμεναν οι κοινοτικοί δάσκαλοι του Σχολείου. Κατά το σχολικό έτος 1948-1949 διέμεινε και ο γνωστός σε όλους μας ΧΡΟΝΗΣ ΑΗΔΟΝΙΔΗΣ, που υπηρετούσε ως δάσκαλος στο χωριό.

Από το 1950 και μετά το κτήριο περιήλθε στο γαμπρό του ΜΕΡΙΚΙΔΗ ΑΔΑΜ τον ΚΩΣΤΟΓΛΟΥ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟ του Παράσχου.

Αφού ανακαινίστηκε, το 1953 άρχισε να λειτουργεί και πάλι ως καφεπαντοπωλείο με ονομασία «Η ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑ» και λειτούργησε μέχρι το 1975 περίπου.

Για το κτήριο αυτό, κατά καιρούς υπήρξαν προτάσεις για την απόκτηση του από την τότε ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΠΕΤΡΩΤΩΝ. Όπως επίσης περί το 1995 υπήρξε πρόταση για απόκτηση  και αξιοποίηση από το ΠΑΚΕΘΡΑ, που εδρεύει στην Ξάνθη.

Το καφενείο από το 1975 παραμένει κλειστό. Στον πάνω όροφο με τα δύο δωμάτια ο ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ ΚΩΣΤΟΓΛΟΥ δημιούργησε τη δική του Λαογραφική Συλλογή με αντικείμενα που είναι κυρίως είδη οικιακής και γεωργικής χρήσης παλαιότερων χρόνων.

Μετά το θάνατο του ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΚΩΣΤΟΓΛΟΥ(2003), η «Συλλογή» είναι μη προσπελάσιμη έως εγκαταλειμμένη, το κτήριο παραμένει κλειστό και απλώς συντηρείται από τους κληρονόμους», καταλήγει στην ενδιαφέρουσα μαρτυρία του ο Παράσχος Κώστογλου.

Κι ευτυχώς, που συντηρείται, θα σχολίαζα εγώ, γιατί θα είχε αρχίσει μαζί με την εγκατάλειψή του σήμερα θα μιλούσαμε και για την κατάρρευση του.

Ας ελπίσουμε ότι κάποια στιγμή ο Δήμος Ορεστιάδας θα αποφασίσει να διασώσει τα όμορφα παραδοσιακά σπίτια του Τριγώνου, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν πόλο επισκεψιμότητας και ενδεχόμενα μια δυνατότητα τόνωσης της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας.

Για τον αγαπητό φίλο Παράσχο Κώστογλου αξίζουν πολλά και δημόσια συγχαρητήρια, που συνεχίζει να φροντίζει την πατρική κληρονομιά. Η πρόσφατη ανακαίνιση του κτηρίου του έδωσε άλλα 30 και πλέον χρόνια ζωής! Αν μέχρι τότε, που θα οδεύει για τα 150 χρόνια ύπαρξης του ο Δήμος Ορεστιάδας δεν έχει κάνει ακόμη τίποτε για την ανάδειξη και αξιοποίηση του, το Τρίγωνο θα έχει χάσει και την τελευταία σανίδα για την σωτηρία του! Κι επειδή η ελπίδα πεθαίνει τελευταία, έχουμε ακόμη το δικαίωμα να ελπίζουμε ότι κάτι θα αλλάξει στην πολύπαθη περιοχή του Τριγώνου.

Σταύρος Παπαθανάκης