Και στον "Μπαμπούσιαρο" του Ρηγίου Διδυμοτείχου κυρίαρχο στοιχείο είναι η μεταμφίεση, ενώ "τα δαιμονικά προσωπεία που εκφράζουν τις βλαστικές μεταμορφώσεις των δημητριακών καρπών, συμπλέκονται με τη λατρεία των προγόνων και την ευετηρία"

Τον «Μπαμπούσιαρο» αναβιώνουν τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων τα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Ρηγίου «ΜΕΓΑ ΖΑΛΟΥΦΙ»

Του Αθανασίου Μπαλτατζή

 

 

Τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων γινόταν και γίνεται το έθιμο των Μπαμπουσιαραίων στο Ρήγιο της επαρχίας Διδυμοτείχου.

Δύο παλικάρια μεταμφιέζονταν το ένα σε μπαμπούσιαρο και το άλλο σε γυναίκα του μπαμπούσιαρου.

Το πρώτο, δηλαδή ο μπαμπούσιαρος, φορούσε μια νεροκολοκύθα στο πρόσωπο με τρύπες στα μάτια και στο στόμα, προβιές προβάτων και κρεμούσε στη μέση κουδούνι ακαι στη ζώνη του ένα μεγάλο μαχαίρι. Στα χέρια του κρατούσε μια μακριά ζουπανίκα. Στο κεφάλι φορούσε ένα σαρίκι με φτερά γαλοπούλας.

Ζουρνατζήδες ή γκαϊντατζήδες συνόδευαν το ζευγάρι καθώς και ένας νταουλτζής. Η άγρια και χαρακτηριστική μουσική των Μπαμπουσιαραίων, οι οποίοι γύριζαν τα σπίτια του χωριού, τρομοκρατώντας τα μικρά παιδιά αλλά και τις γυναίκες.

Τους Μπαμπουσιαραίους συνόδευε όμιλος άλλων παλικαριών με χιιμπέδες, μέσα στους οποίους έβαζαν ό,τι τους έδιναν οι νοικοκυραίοι, συνήθως κρέας, ψωμί, καρύδια… Οπωσδήποτε τους κερνούσαν και κρασί.

Ο όμιλος των παλικαριών που συνόδευαν τον Μπαμπούσιαρο χτυπώντας  ρυθμικά παλαμάκια τραγουδούσαν το εξής τραγούδι:

Αρκούδα είναι μαλλιαρή

με μαλλιαρά πουδάρια

Σήκω αρχοντοπούλα μου

ήρθα στο μαχαλά σου,

"κι ο μαχαλάς σηκώθηκε

και εσύ βαριά κοιμάσαι" (δις)

εμείς εδώ δεν ήρθαμε,

να φάμε και να πιούμε

"εμείς σας αγαπήσαμε

κι ήρθαμε να σας δούμε" (δις)

Ο Μπαμπούσιαρος, που ήταν μεταμφιεσμένος σε γυναίκα, φιλούσε το χέρι του νοικοκύρη και συνέχιζαν τον τρελό τους χορό, για να ηχούν τα κουδούνια σ’ όλο το χωριό.

Αφού γυρνούσαν στα σοκάκια και τους δρόμους και τους μαχαλάδες του Ρηγίου. Στο τέλος μαζευότανε όλο το χωριό στην πλατεία του χωριού, όπου τους περίμενε ένα βαρέλι κόκκινο ντόπιο κρασί, ψήνανε και το κρέας που είχανε μάσει από όλο το χωριό (παλιά σε κάθε σπίτι είχανε και ένα γουρούνι δικό τους). Γλεντούσαν και χορεύανε μέχρι αργά τη νύχτα, με τη συνοδεία του νταουλιού και της γκάιντας.

Βέβαια το χοροπήδημα των Μπαμπουσιαραίων, τα χτυπήματα αυτά της γης με τα πόδια τους, έχουν καρποφορική σημασία. Στοχεύουν στη βλάστηση και στην καρποφορία της γης.

Πολλά ευτράπελα γίνονται κατά τη διαδρομή. Άντρες που συνοδεύουν το Μπαμπούσιαρο θα κοιτάξουνε να κλέψουν τη γυναίκα του. Αυτός θα τρέξει να την ελευθερώσει και αλίμονο σε αυτό που θα πιάσει.

Για να τον αφήσει θα πρέπει να πληρώσει με ξυλοδαρμό και με χρήματα για την προσβολή που του έγινε.

 

Τα πολύ παλιά χρόνια ήταν υποτιμητικό για κάποιο παλικάρι του χωριού να μεταμφιεστεί σε μπαμπούσιαρο. Τα κορίτσια του χωριού τον θεωρούσαν πολύ άσχημο και έτσι καμία κοπέλα δεν θα δεχόταν να τον πάρει για άντρα της. Γι’ αυτό προτιμούσαν να ντυθούν νύφη, δηλαδή γυναίκα του μπαμπούσιαρου με την νεροκολοκύθα στο πρόσωπο.

Τούτο βέβαια έχει και την εξήγησή του. Η παράδοση του Ρηγίου λέει ότι κάποτε ένα παλικάρι του χωριού μεταμφιέστηκε σε μπαμπούσιαρο και όπως ήταν φυσικό δεν μπορούσε κανείς να το αναγνωρίσει. Η μητέρα του Γιάννη, του παλικαριού, το έμαθε, άγνωστο πως, ότι ο γιός της ντύθηκε μπαμπούσιαρος και άρχισε τα μοιρολόγια.

«Γιατί παλικάρι μου ντύθηκες μπαμπούσιαρος; Εσύ λεβέντη μου είσαι τόσο όμορφος. Εσένα σου έπρεπε να γίνεις νύφη. Τώρα ποια κοπέλα θα σε πάρει; Εσένα σε ετοιμάζαμε για παντρειά. Ο πατέρας σου κατέβηκε στην πόλη να σου πάρει γιλέκο και παπούτσια για να σε κάνει γαμπρό.»

Ο Γιάννης γέλασε. Ντύθηκε, ξυρίστηκε, πήγε στο γειτονικό χωριό και έφερε της μητέρας το όχι μία αλλά δυο κοπέλες.

Και από τότε άλλαξε και η παράδοση.

Αυτά γίνονταν τα πολύ παλιά χρόνια. Σήμερα γίνεται εκλογή ανάμεσα στα παλικάρια του χωριού κα είναι μεγάλη τιμή σ’ αυτόν που θα γίνει μπαμπούσιαρος.

Το έθιμο το μεταφέραμε στο χωρίο Ρήγιο το 1922 με την ανταλλαγή των πληθυσμών και μέχρι σήμερα το διατηρούμε στο χωριό μας. Οι ρίζες του εθίμου είναι Διονυσιακές Έθιμοτης Ανατολικής Θράκης και συγκεκριμένα από τις αξέχαστες πατρίδες το Μεγάλο Ζαλούφι. Γι’ αυτό ονομάσαμε προς τιμήν των παππούδων και των πατεράδων μας το σύλλογο του χωριού μας «Μεγάλο Ζαλούφι».

...................................................................................................................................................

Το παραπάνω κείμενο του Αθανασίου Μπαλτατζή, προέδρου του Πολιτιστικού Συλλόγου Ρηγίου "ΜΕΓΑ ΖΑΛΟΥΦΙ", δημοσιεύτηκε στον "Βορέα"(τεύχος 7) τον Δεκέμβριο 2005, πριν 15 χρόνια.