Η γαστρονομική και διατροφική παράδοση του νησιού των Καβείρων μέσα από το βιβλίο της Ιωάννας Μαλτέζου: "ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ: Γαστρονομία-Ταυτότητα-Κληρονομημένη γνώση"

«Ότι δώσ’ η Θιγός α φάμε σήμι-α»

Η Ιωάννα Μαλτέζου στο βιβλίο της

«ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ: Γαστρονομία – Ταυτότητα-

Κληρονομημένη γνώση» αναδεικνύει

τη γαστρονομική και διατροφική παράδοση του νησιού

 

«Η απομόνωση του νησιού μας», γράφει στο βιβλίο της «ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ: Γαστρονομία- Ταυτότητα –Κληρονομημένη γνώση» κ. Ιωάννα Μαλτέζου, «βοήθησε στη διαμόρφωση ενός παραδοσιακού πολιτισμού που έχει τις ρίζες του στην αρχαιοελληνική εποχή, συνεχίζει στη ρωμαϊκή και βυζαντινή και φθάνει ατόφιος ως το πρώτο μισό του 20ού αιώνα.

»Έκφανση του παραδοσιακού μας πολιτισμού φαίνεται η μακραίωνη διαδρομή της Σαμοθρακίτικης κοινωνίας και των ανθρώπων της που συγκροτούν και συγκρατούν με αργό ρυθμό ένα σύστημα από γαστρονομικά πρότυπα, αξίες και απαγορεύσεις στο οποίο επαληθεύεται καθημερινά η ταυτότητα αυτής της κοινωνίας. Στη διαμόρφωση της Σαμοθρακίτικης παραδοσιακής διατροφής σημαντικό ρόλο παίζουν οι γεωγραφικές, κοινωνικές, οικονομικές και θρησκευτικές συνθήκες του νησιού.

»Στην κλασική ερώτηση των ανθρώπων του σπιτιού, μεγάλων και παιδιών: «τι α φάμι σήμι-α», η απάντηση της Σαμοθρακίτισσας νοικοκυράς ήταν: «Ότ’ δωσ’ η Θιγός». Και ο Θεός είναι αλήθεια πως έδωσε πλούσια τα αγαθά του.

»Το ψηλοβούνι του νησιού, τα αμέτρητα ρυάκια και οι πηγές, η λίμνη, το δάσος και η θάλασσα χαρίζουν στους ανθρώπους του ζωικές και φυτικές τροφές που μόνο όσοι τις γεύθηκαν μπορούν να καταλάβουν σε ποιο πράγμα αναφερόμαστε.

»Από του νεολιθικούς χρόνους, προϊόντα της Σαμοθράκης υπήρξαν τα δημητριακά και τα όσπρια. Σε μελέτη του 1861 του B.C. Collas, αναφέρεται ότι η ετήσια σοδειά του σταριού είναι 10.000 κοίλα βυζαντινά δηλαδή 450.000 κιλά. Η ετήσια σοδειά του κριθαριού ήταν 900.000 κιλά.

»Η Σαμοθρακίτικη γη ποτισμένη καλά από τα κρύα νερά των πηγών και των ρυακιών, δίνει τα βραβευμένα σε παγκόσμια έκθεση του Παρισιού (1867) δημητριακά, σιτάρι, κριθάρι, καλαμπόκι και σησάμι, για το οποίο ο Νικόλαος Φαρδύς γράφει ότι, η Σαμοθράκη παράγει: «σησάμι αρίστης ποιότητος που εξάγεται σχεδόν κατ’ έτος».

»Η δεύτερη μετά το στάρι βασική τροφή των Σαμοθρακιτών όπως και όλων των Ελλήνων είναι το λάδι. Η αξία του λαδιού όπως και του ψωμιού για τους Σαμοθρακίτες είναι τόση, που ταυτίζεται με την ίδια την ζωή του.

»Οι εκφράσεις: «σούθηκαν τα ψουμιά τ’», σώθ’κ του λάδ’τ’» που σημαίνουν το θάνατο του ανθρώπου είναι ενδεικτικές της αξίας που απέδιδαν οι παλιότεροι στους δύο καρπούς που η αξία τους φτάνει ως τις μέρες μας.

»Ο αρχαιολόγος Δ. Μάτσας επισημαίνει ότι: «Η μοναδικότητα της σημερινής Σαμοθράκης στο Αιγαίο, χαρακτηρίζεται από τη ομοιογένεια που παρουσιάζει η καλλιέργεια των δημητριακών και της ελιάς στο Ν.Δ. τμήμα της, που οφείλεται σε κλιματολογικούς παράγοντες». Η ανάγκη της επεξεργασίας των δυο πολύτιμων καρπών, του σταριού και της ελιάς και το μεράκι των λαϊκών μαστόρων, μας άφησαν πολύτιμη κληρονομιά, τους αλευρόμυλους και τα λιοτρίβια, που η αρχιτεκτονική τους και η αισθητική τους δεν ξεπερνιέται από κανένα νεότερο κτίσμα του νησιού».

.......................................................................................................................................................

Το ρεπορτάζ(τεύχος αυτό δημοσιεύτηκε στον "ΒΟΡΕΑ"(τεύχος 7) τον Δεκέμβριο του 2005, πριν 16 χρόνια!