Κ Μεγάλη Παρασκευή στη λαϊκή πίστη και λατρεία στη Θράκη!

Ο φιλόλογος και λαογράφος Κώστας Θρακιώτης στο βιβλίο του "

Λαϊκή πίστη και λατρεία στη Θράκη", που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ρήσος, γράφει: «Η Μεγάλη Παρασκευή είναι μέρα απόλυτης αργίας και νηστείας. Τα κορίτσια τρέχουν στις εκκλησίες να στολίσου τον Επιτάφιο με βιόλες, νάρκισσους, τριαντάφυλλα και μενεξέδες. Ο κόσμος θα χαιρετήσει πρώτα τον Εσταυρωμένο κι ύστερα θα περάσουν τρεις φορές κάτω από τον Επιτάφιο «για να μην τους πονάει το κεφάλι τους», ή «για να τους πιάσει η χάρη του». Οι γυναίκες φοράνε σκούρα φορέματα για πένθος, πολλές μάλιστα κουβαλούν στην εκκλησία και τα στρώματα τους μετά το μεσημέρι «για να φυλάξουν το λείψανο του Χριστού», κι εκεί θ΄αρχίσουν το γνωστό μοιρολόγι: «Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη ημέρα». Αργά, προς το ξημέρωμα του Μεγάλου Σαββάτου και πριν αρχίσει η ακολουθία, θα μαζέψουνε τα στρώματα τους και θα γυρίσουν στο σπίτι ευτυχισμένες γιατί έπραξαν το μεγάλο τους θρησκευτικό χρέος τους. Έτοιμες για δεχτούν το χαρμόσυνο μήνυμα της Ανάστασης.

» Η πομπή της περιφοράς του Επιτάφιου είναι μοναδική σε επιβλητικότητα και μεγαλοπρέπεια. Οι καμπάνες χτυπάνε λυπητερά. Τα χρυσά άμφια των αρχιερέων, τα εξαπτέρυγα, οι παπάδες, οι ψαλτάδες, ο Σταυρός, το κουβούκλιο. Ο κόσμος ακολουθεί μ΄αναμμένες λαμπάδες και η λιτανεία ατελείωτα να φιδοσέρνεται στους δρόμους σαν ολόφωτο χρυσό ποτάμι. Και να είναι οι δρόμοι λαμπροστόλιστοι μαζί με τα σπίτια και τα μπαλκόνια, κι από τις πόρτες να φαίνονται καλαίσθητα στολισμένα τραπέζια, τα σαμντάνια, κεριά αναμμένα και θυμιάματα. Και οι σπιτικοί, όσοι δεν μπόρεσαν να πάνε ή ν΄ακολουθήσουν τον Επιτάφιο, να περιμένουν ευλαβικά το πέρασμα του…Συγκίνηση κι αληθινή μυσταγωγία.  Από τις ωραιότερες κι επιβλητικότερες στιγμές της Χριστιανικής αυτής τελετουργίας.

» Στην περιοχή των Μετρών σαν έφτανε ο Επιτάφιος στον Αϊ-Γιώργη και μνημόνευε ο παπάς τα ονόματα, άναβαν τη φωτιά «κόρωναν» τον Οβριό τα παλικάρια του χωριού. Τη στάχτη μετά την έπαιρναν οι γυναίκες και την πήγαιναν το Μεγάλο Σάββατο στα μνήματα τους.

»Σ΄όλη τη Θράκη τα κεριά και τα λουλούδια του Επιταφίου, χριστολούλουδα και σταυρολούλουδα όπως τα έλεγαν, τ΄ απόθεταν στο εικονοστάσι και τα θεωρούσαν θαυματουργά. Το ίδιο κοινή για όλους τους Θρακιώτες η συνήθεια να βγάζουν στο «κάντο»(δημοπρασία) το Σταυρό, που τον κρατούσε περήφανα κατά την περιφορά του Επιταφίου αυτός που πλειοδότησε.

»Στη Σωζούπολη τέτοια μέρα οι ντογραματζήδες(μαραγκοί) δεν έκανε να καρφώνουν τίποτα. Αν πέθαινε κανένας, δεν έφτιαναν το κιβούρι του. Θα έπρεπε να γίνει την προηγούμενη το βράδυ ή το Μεγάλο Σάββατο το πρωί. Μόνο τότε τους παράχωναν, γιατί τα λείψανα δεν τα πήγαιναν να τα ψάλουν στην εκκλησία.

»Τέλος, δε μαγείρευαν, ούτε άναβαν φωτιά, δεν έτρωγαν, παρά νερόβραστα φαγιά, χωρίς λάδι και ξύδι, Και το σπουδαιότερο δεν κάρφωναν, δεν ανακάτωναν χώμα, μήτε κοιμούνταν καταγής».