Μια αφήγηση για τη Θράκη!

ο διήμερο των εκδηλώσεων που διοργανώθηκαν από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Νέας Βύσσας «ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ» και το δήμο Βύσσας ήταν γεμάτο από εκπλήξεις και αποκαλύψεις . Πλήρες σημειολογικών συμβολισμών, με πρωτόγνωρα βιώματα και συναισθήματα που νοηματοδοτούν και σηματοδοτούν μια κοινή πορεία στο χώρο και το χρόνο και μας καθιστούν όλους για κάποιον λόγο Συνδεδεμένους. Από το βήμα της εκδήλωσης αναφερόμενος σ’ αυτή την καταπληκτική σημειολογία πράξεων, χειρισμών, γεγονότων, ορόσημων και συμβόλων, υπογράμμισα και επισήμανα ότι θα έπρεπε μια άλλη ημερίδα να είναι αφιερωμένη στη σημειολογική ανάλυσή τους, η οποία θα μας επέτρεπε να κατανοήσουμε την αλληλουχία, τη διασύνδεση και την αλληλεπίδρασή τους. Γιατί περί αυτού πρόκειται. Είναι σα να έχει τεθεί σε λειτουργία ένας μηχανισμός που μας επηρεάζει και μας καθοδηγεί, ώστε να συγχρονίσουμε το βηματισμό μας, να προσεγγίσουμε με έναν άλλο τρόπο θέασης τη γεωγραφία, την ιστορία και τον πολιτισμό μας. Είναι μια πρόσκληση-πρόκληση να αρθούμε στο ύψος των περιστάσεων και να αναλάβουμε πρωτοβουλίες που θα απηχούν αυτή τη σχέση με το χώρο, τη δυναμική και την προοπτική. Ένα βιώσιμο τοπικό αναπτυξιακό όραμα δεν μπορεί παρά να έχει ως βασικούς πυλώνες του την ιστορία και τον πολιτισμό ενός τόπου, στη διαμόρφωση του οποίου, στο σχεδιασμό και στην υλοποίησή του καταλυτικός θα είναι ο ρόλος του τοπικού ανθρώπινου δυναμικού που συνιστά για τη Θράκη, κι αυτό είναι κάτι που δεν θα σταματήσουμε να το υπογραμμίζουμε, να το προβάλουμε και να το αναδεικνύουμε, έναν ανεκτίμητο και ανεκμετάλλευτο πολιτιστικό και αναπτυξιακό πόρο, μια χρυσή φλέβα που δεν τη χτυπήσαμε ακόμη στο σωστό σημείο της.

Πρόσφατα στην Αθήνα παρουσιάστηκε ένα εξαιρετικό βιβλίο ενός πολύ σημαντικού επιστήμονα, αφού σύμφωνα με το περιοδικό Time το 2009 συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο των εκατό προσωπικοτήτων με τη μεγαλύτερη επιρροή στον πλανήτη και το Foreign Policy τον ανακήρυττε ως έναν από τους εκατό σημαίνοντες στοχαστές του κόσμου, και εκπροσώπου της Ελληνικής εξωτερικής διασποράς Νίκολας Α. Χρηστάκη (Nicholas A Christakis), το οποίο κατά τον καθηγητή ψυχολογίας του Πανεπιστημίου του Ιλινόις Ed Diener θα μας βοηθήσει «να κατανοήσουμε όχι μόνο τις κοινωνικές σχέσεις, αλλά και τις δυνάμεις που διαμορφώνουν τον κόσμο μας» ενώ κατά τον καθηγητή κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Columbia «ο κόσμος θα γίνει πιο μικρός και θα αποκτήσει μεγαλύτερο νόημα μόλις διαβάσετε αυτό το συναρπαστικό βιβλίο».

Οι Νίκολας Χρηστάκης και Τζέιμς Φάουλερ «…αναζητούν τους αόρατους ιστούς μας συνδέουν μεταξύ μας και αποκαλύπτουν συναρπαστικές πτυχές της κοινωνικής μας ζωής», θα υπογραμμίσει στην κριτική ο καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Harvard Daniel Gilbert. Για τον καθηγητή κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Columbia «…η προοπτική του δικτύου αποτελεί κλειδί για την κατανόηση της ύπαρξής μας μέσα στην κοινωνία». Ενώ ο καθηγητής συμπεριφορικής οικονομικής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) Dan Ariely επισημαίνει ότι «αυτό που μας κάνει ανθρώπινους –για καλό ή για κακό- είναι η κοινωνική φύση μας. Σε ένα κοινωνικό κόσμο ο οποίος κατακλύζεται από νέους τρόπους αλληλεπίδρασης, το Συνδεδεμένοι είναι ένα εγχειρίδιο της ανθρώπινης ύπαρξης στον εικοστό πρώτο αιώνα».

Οι δυο συγγραφείς μας εξηγούν γιατί

«Τα κοινωνικά δίκτυα είναι συναρπαστικά. Είναι τόσο σύνθετα και πολύπλοκα –αλλά και πανταχού παρόντα-, ώστε αναρωτιέται κανείς ποιος είναι ο σκοπός τους. γιατί συμμετέχουμε σε αυτά; Πως διαμορφώνονται; Με ποιόν τρόπο επηρεάζουν τη ζωή μας;

»Η μεγάλη πρόκληση του 21^ου αιώνα –η κατανόηση του πως η ολότητα της ανθρωπότητας είναι μεγαλύτερη από το άθροισμα των μερών της- μόλις έχει αρχίσει. Σαν ένα παιδί που ξυπνά, ο ανθρώπινος υπεροργανισμός αρχίζει να αποκτά αυτεπίγνωση, και αυτό σίγουρα θα μας βοηθήσει να επιτύχουμε τους στόχους μας. Αλλά το μεγαλύτερο δώρο της αυτεπίγνωσης αυτής θα είναι η άκρατη χαρά της αυτογνωσίας και η συνειδητοποίηση του ότι, για να μάθουμε πραγματικά ποιοι είμαστε, θα πρέπει πρώτα να μάθουμε πως και γιατί όλοι μας είμαστε συνδεδεμένοι».

Στον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης ο εξαίρετος εκπρόσωπος της εξωτερικής μας διασποράς Νίκολας Χρηστάκης έρχεται να αποκωδικοποιήσει και να μας καταθέσει ότι «αυτές οι αλυσίδες ανθρωπίνων σχέσεων διακλαδίζονται σαν αστραπές, σχηματίζοντας περίπλοκα κοινωνικά μορφώματα ….

… οι συνήθεις σχέσεις που όλοι έχουμε είναι πολύ πιο βαθιές από όσο αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι. Αυτές οι σχέσεις είναι τα βασικά δομικά στοιχεία από τα οποία συντίθενται τα μεγαλύτερα κοινωνικά δίκτυα καταπληκτικής ομορφιάς, μεγέθους και δύναμης.

»Γεννιόμαστε σε συγκεκριμένες οικογένειες (και έχουμε συγγενείς που δεν τους επιλέγουμε), γνωρίζουμε ανθρώπους στο σχολείο και αναπτύσσουμε επαγγελματικές σχέσεις. Συνάπτουμε φιλίες με άτομα που μένουν κοντά μας ή έρχονται στο σχολείο μαζί μας· επιλέγουμε φίλους που μας μοιάζουν και γνωρίζουμε το έτερόν μας ήμισυ μέσω κοινών φίλων. Όλες αυτές είναι βασικές παρατηρήσεις του κοινού νου για τον κόσμο μας. Ωστόσο, καθώς στην πορεία της ζωής μας όλοι αλληλεπιδρούμε με πολλούς άλλους και καθώς ο καθένας από αυτούς τους άλλους αλληλεπιδρά με επίσης άλλους ανθρώπους, συγκροτούμε τον εαυτό μας μέσα σε ένα είδος απέραντου ανθρώπινου ιστού. Ο ιστός αυτός έχει κάθε είδους ασύλληπτες ιδιότητες, οι οποίες μας επηρεάζουν όλους μας με τρόπους που αδυνατούμε να ελέγξουμε… Έτσι, τα κοινωνικά μας δίκτυα –οι φίλοι μας, οι φίλοι των φίλων μας, ακόμη και οι φίλοι των φίλων μας (άνθρωποι που μας είναι εντελώς άγνωστοι) –μπορούν να επηρεάσουν τα συναισθήματα, την υγεία, την ευμάρεια, τις πολιτικές μας απόψεις και πολλά άλλα ακόμη.

»Με άλλα λόγια, αυτού του είδους οι προσωπικές συνδέσεις μου με την Ελλάδα, ο τρόπος που έχουν σχηματιστεί, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο με έχουν επηρεάσει στο πέρασμα των χρόνων, αναδεικνύουν μερικές από τις γενικές και ισχυρές δυνάμεις … αυτές οι δυνάμεις –σύνδεσης και επιρροής- σχετίζονται με τον καθένα μας, και, στην πραγματικότητα, οι εν λόγω διαδικασίες είναι τόσο θεμελιώδεις για την ύπαρξή μας, ώστε οι Έλληνες να τις έχουν αναγνωρίσει από την αρχαιότητα..

Από τον Πλάτωνα, στον έργο του Λύσις, και μετά, στοχαστές έχουν προσπαθήσει να κατανοήσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά μέσω της μελέτης των ατόμων ή των ομάδων. Η σύγχρονη επιστήμη των κοινωνικών δικτύων βοηθά να προχωρήσει αυτή η συζήτηση, διότι ασχολείται με το πώς ακριβώς τα άτομα συνομαδώνονται και πως το όλον υπερβαίνει το άθροισμα των μερών του. Ποια είναι η θέση μας στο δίκτυο και πως αυτό επηρεάζει τη ζωή μας; Οι αρχαίοι είχαν κατανοήσει ότι κανένας άνθρωπος δεν υπάρχει αφ’ εαυτού και, όπως σημειώνει ο Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια, «κανείς δεν θα ήθελε να ζει χωρίς φίλους, ακόμη και αν είχε όλα τα υπόλοιπα αγαθά».

Σε σχετικό σημείωμά μου με θέμα «ΚΟΙΝΟΝ ΘΡΑΚΩΝ» -ΕΝΑ ΒΙΩΣΙΜΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΤΗΣ ΘΡΑΚΙΚΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ, (Του Εκδότη τ.53), αναφερόμουν στις "ποικίλες συσσωματώσεις του συλλογικού μας βίου που μας εντυπωσιάζουν. Είναι μια παράδοση που μας χαρακτηρίζει. Αυτήν ακριβώς ανακάλυπτε εντυπωσιασμένος ο Albert Dumont κατά την επίσκεψή του στη Θράκη του 19^ου αιώνα. Να τι έγραφε: «Οι σύλλογοι και τα ιδρύματά τους υπηρετούν επάξια τον Ελληνισμό», ενώ ο Ch. Brum τους θεωρούσε ως «μια από τις βαθύτερες προόδους που πραγματοποίησαν οι Έλληνες κατά τους τελευταίους χρόνους στην κοινωνική τους οργάνωση».

»Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα. Σύλλογοι και σωματεία, εντός και εκτός της Θράκης, που συνιστούν ένα τοπικό κεφάλαιο και απόθεμα συλλογικής δράσης, κοινωνικής προσφοράς και εθελοντισμού.

»Η ύπαρξή τους συνιστά ευρύ πλέγμα τοπικών εκφράσεων και μια δυνατότητα εκπροσώπησης της Θράκης. Είναι ένα πλεονέκτημα για τη Θράκη που θα πρέπει να αξιοποιηθεί ακόμη περισσότερο. Η δικτύωση όλων αυτών των φορέων είναι ένα μέγα ζήτημα. Έχουν γίνει αναμφίβολα βήματα και υπάρχουν δοκιμασμένες εταιρικές σχέσεις και συνεργασίες. Όσο θα περνάνε τα χρόνια, θα αντιλαμβανόμαστε την αξία της ύπαρξής τους και τις τεράστιες δυνατότητες ανάληψης κοινών πρωτοβουλιών.

»Δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής ότι το όλο εγχείρημά μας είναι μια υπόθεση στο πνεύμα αυτής της δικτύωσης και της συνεργασίας πους στοχεύει στην ανάδειξη της Θράκης και ενός καταπληκτικού ανθρώπινου δυναμικού με τεράστιες δυνατότητες. Πολλά τα ρεπορτάζ και τα αφιερώματά μας γι’ αυτή την ειδική και ξεχωριστή σχέση μας.

»Αν δεν υπήρχαν όλοι αυτοί οι φορείς, θα έπρεπε να τους επινοήσουμε και να τους υποστηρίξουμε. Η ύπαρξή τους είναι πλούτος για τη Θράκη που θα πρέπει να αξιοποιηθεί

»Μπορούμε ως Έβρος και ως Θράκη να ενεργοποιήσουμε αυτό το τεράστιο δίκτυο που μπορεί να συμβάλλει στην προβολή της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής. Είναι ένα τεράστιο δίκτυο μέσω του οποίου μπορούν να προωθηθούν ευρύτεροι κοινωνικοί, οικονομικοί και πολιτιστικοί στόχοι.

»Υπάρχει μεγάλη και συσσωρευμένη εμπειρία πολλαπλά χρήσιμη για τον τόπο. Και το πιο ελπιδοφόρο είναι ένα κίνημα επιστροφής στις ρίζες νέων παιδιών, που γίνονται ένας δυνατός κρίκος μιας δυνατής αλυσίδας που μας επιτρέπει αισιοδοξία και ελπίδα για το παρόν και το μέλλον του τόπου μας».

Μ’ αυτή την παράδοση ήρθε να μας συνδέσει το διήμερο των εκδηλώσεων που διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Νέας Βύσσας «ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ» με θέμα «ΕΝΑ ΓΕΝΟΣ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ –ΟΙ ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΟΥΣ», με πολλές εκπλήξεις και καταπλήξεις. Πρώτος σταθμός μας στην Κωνσταντινούπολη ήταν ο ναός της Παναγίας Κουμαριώτισας, όπου τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση και τρισάγιο στους τάφους των Στέφανου και Αλέξανδρου Καραθεοδωρή. Η απόγονός του Άννα Αλεξάνδρου Βεγλερή με τη μεστή περιεχομένου ομιλία της έθεσε το πλαίσιο των ιστορικών εξελίξεων και του ρόλου που διαδραμάτισε ο Στέφανος Καραθεοδωρή, ο οποίος δεν ήταν μια λαμπρή προσωπικότητα για τον Ελληνισμό αλλά και για τη σύγχρονη Τουρκία, αφού η Κωνσταντινούπολη του οφείλει την ίδρυση Ιατρικής Σχολής το 1828. Συγκλονιστική και συγκινητική η αναφορά της ότι για πρώτη φορά τα τελευταία εκατό χρόνια τελείται μια εκδήλωση μνήμης ενώ εγγόνια, δισέγγονα και τρισέγγονα της μεγάλης αυτής οικογένειας είχαν να συναντηθούν εδώ και εξήντα χρόνια. Πάνω στο παγκάρι της εκκλησίας εντόπισα ένα ενημερωτικό φυλλάδιο για το αγίασμα της Αγίας Παρασκευής στο Νιχώρι που είχε απομείνει από μια λειτουργία που είχε πραγματοποιηθεί πριν τέσσερα χρόνια! Παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Μπορεί να αντιληφθεί κανείς τη συγκίνησή μου, όταν στις εσωτερικές σελίδες του έπεφτα σε ένα απόσπασμα από το λεύκωμα του Νίκου Ατζέμογλου «Τ’ αγιάσματα της Πόλης», που είχα εκδώσει πριν 20 χρόνια, το 1990, από τις εκδόσεις ιστορικής και εθνικής αυτογνωσίας «ΡΗΣΟΣ», το οποίο το απόγευμα της ίδιας μέρας στο προαύλιο του πατριαρχικού ναού του Αγίου Γεωργίου ο Δημήτριος Φραγγόπουλος, μια εμβληματική προσωπικότητα της εκπαιδευτικής και πνευματικής παράδοσης της Πόλης, το χαρακτήριζε ως ‘ένα μνημείο για την ταυτότητα της Ρωμιοσύνης της Κωνσταντινούπολης» και το συγγραφέα «δυναμικό», αφού και αυτός είχε αποφοιτήσει από το περίφημο σχολικό ίδρυμα, το Ζωγράφειο. Στην είσοδο της Παναγίας Κουμαριώτισσας με περίμενε μια έκπληξη και έντονη συγκίνηση. Όταν η δημιουργός της προτομής του ιατροφιλόσοφου Στέφανου Καραθεοδωρή γλύπτρια, ζωγράφος και ……….. Φαίδρα Μαγκριώτη μου αποκάλυπτε το όνομά της που μας έφερνε συνδεδεμένους σε μια κοινή πορεία που είχε ξεκινήσει πριν 23 χρόνια, όταν συνδεόμουν με τον θείο της Γιάννη Μαγκριώτη, πολιτικό μηχανικό και συγγραφέα βιβλίων που αφορούσαν την ιστορία και τον πολιτισμό της Θράκης. Δισέγγονη του πρώτου δημάρχου Νέας Σμύρνης Αττικής και εγγονής του Δημητρίου Μαγκριώτη που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στο συλλογικό βίο της Θρακικής διασποράς δραστηριοποιημένοι στην Εταιρεία Θρακικών Μελετών. Και για την ίδια το ταξίδι αυτό με αφορμή τα αποκαλυπτήρια του έργου της είχε το χαρακτήρα της επιστροφής στον τόπο καταγωγής των προγόνων της, αφού  η πλατεία της Νέας Βύσσας απέχει λίγα χιλιόμετρα από την κοιτίδα των Μαγκριώτιδων, τις Σαράντα Εκκλησιές της Ανατολικής Θράκης.

Στο λόγο του μετά τον εσπερινό ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος αναφερόταν στους αόρατους και ακατάλυτους δεσμούς που μας συνδέουν μέσα από μια καταπληκτική αλληλουχία γεγονότων και ορόσημων, σκιαγραφούσε την προσωπικότητα και το ρόλο του Στέφανου Καραθεοδωρή, ο οποίος ταυτόχρονα είναι ένας πνευματικός φάρος για την Ομογένεια, την Κωνσταντινούπολη και τη Νέα Βύσσα. Αυτήν ακριβώς την προσφορά στοχεύει να αναδείξει η πραγματοποίηση ημερίδας το 2011 επ’ ευκαιρία της συμπλήρωσης 150 χρόνων (1861-2011) από την ίδρυση του «Εν Κωνσταντινουπόλει Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου» που ήταν για δεκαετίες το υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού του Ελληνισμού της Ανατολής.

Το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας Καραθεοδωρή είναι καταπληκτικό. Είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της ιστορίας του σύγχρονου Ελληνισμού. Προσωπικότητες με τεράστια ακτινοβολία και αίγλη. Πρότυπα και σύμβολα διεθνούς εμβέλειας και σημασίας. Διερωτήθηκε στην ομιλία του ο απόγονος του Στέφανος Καραθεοδωρή Παύλος Πηλαβάκης, πως αυτός ένας ορφανός κι ένας φτωχός έγινε μια μεγάλη επιστημονική μορφή με κύρος και επιρροή σε μια αυτοκρατορία. Μέσα και από το παράδειγμά του μπορούμε να υπογραμμίσουμε την αξία εσωτερικών θεσμών που κράτησαν το Γένος σε πολύ δύσκολες για την ύπαρξή του σκοτεινές περιόδους. Αναφέρομαι στις χορηγίες των ελληνικών κοινοτήτων (προύχοντες και εκκλησία), που κράτησαν ζωντανή την ταυτότητα και τη συνείδηση του Ελληνισμού μέσα από την παιδεία και την εκπαίδευσή του φροντίζοντας για την ίδρυση εκπαιδευτηρίων και τη μόρφωση φτωχών παιδιών. Ο Στέφανος Καραθεοδωρής θα ευτυχήσει να έχει ως δασκάλους του στη Σχολή Κυδωνιών δυο σημαντικούς εκπροσώπους του νεοελληνικού διαφωτισμού, τον σπουδαίο θεολόγο και φιλόσοφο, αγωνιστή του 1821 και φιλικό Θεόφιλο Καίρη και τον διδάσκαλο του Γένους και φιλικό Βενιαμίν Λέσβιο που διακρινόταν για την πρωτοτυπία και τόλμη της φιλοσοφικής σκέψης του. Με το βιβλίο του «ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΝ ΔΕΛΦΟΙΣ ΕΙ» μας παραπέμπει σε μια μακραίωνη πνευματική σχέση και διεργασία και έρχεται να υπογραμμίσει τη σχέση των Θρακών με το θρησκευτικό και πνευματικό κέντρο των Δελφών, στο οποίο οι Θρακίδες, ιερατικό γένος από τη Θράκη, είχαν την ευθύνη της τέλεσης των θρησκευτικών μυστηρίων. Η Θράκη, άλλωστε, είναι ένας ιερός τόπος. Σύμφωνα με τον Κώστα Θρακιώτη, στη μετάφραση της τραγωδίας του Ευριπίδη «ΡΗΣΟΣ» επισημαίνει τα μεγαλύτερα ονόματα που αγλάισαν τον ελληνικό πολιτισμό έχουν σχέση με τη Θράκη. Ορφέας, Θάμυρις, Λίνος, Μουσαίος, Εύμολπος, ο οποίος θεωρείται ο αναμορφωτής των Ελευσίνιων μυστηρίων ενώ για πολλούς αιώνες την ευθύνη της τέλεσής τους έχει το ιερατικό γένος των Ευμολπιδών. «ΤΑ ΕΛΕΥΣΙΝΙΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ» μια παράσταση του σκηνοθέτη Βασίλη Κυρίτση, ο οποίος διετέλεσε και διευθυντής του Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου (ΔΗΠΕΘΕ) Κομοτηνής, στη μακρινή Νέα Υόρκη γίνεται η αφορμή για τη γνωριμία και τη διασύνδεση δυο νέων καλλιτεχνών, της χορογράφου Αποστολίας Παπαδαμάκη και του μουσικοσυνθέτη Γιώργου Μπουντουβή, οι οποίοι συμπτωματικά γίνονται κρίκος ενός πανάρχαιου κύκλου, αφού όπως και οι αρχαίο πρόγονοί τους έχουν σχέση με τη Θράκη και ειδικότερα με τον Έβρο, με την Αλεξανδρούπολη, με το Σπήλαιο στο Τρίγωνο, στο Τριεθνές σημείο συνάντησης Ελλάδας, Βουλγαρίας, Τουρκίας.

Άλλα δυο χαρακτηριστικά παραδείγματα έρχονται να αναδείξουν την αξία αυτού του καταπληκτικού εσωτερικού θεσμού των χορηγιών με ιδιαίτερο επίσης Θρακικό χρώμα. Χωρίς τον Γεώργιο Ζαρίφη δεν μπορούμε να φανταστούμε ποια θα ήταν η πορεία του Γεωργίου Βιζυηνού, του πατέρα του νεοελληνικού διηγήματος. Το ίδιο ισχύει και για τον Κώστα Βάρναλη, για την εκπαίδευση του οποίου μερίμνησε η Ελληνική Κοινότητα Ανατολικής Ρωμυλίας.

Με πρόταση της δημογεροντίας της μεταξένιας πολιτείας, η οποία διέγνωσε πολύ σωστά τις πνευματικές αρετές της η Σταμάτα Τόλκα, η οποία είχε γεννηθεί το 1866, 54 χρόνια πριν την απελευθέρωση της γενέτειράς της, φοίτησε στη «Ζαρίφειο Παιδαγωγική Ακαδημία Φιλιππουπόλεως», με την οποία συνδέεται η ίδρυση της Ζαριφείου Παιδαγωγικής Ακαδημίας Αλεξανδρούπολης. Σε ένα βιβλίο-μνημείο που η αποτυπώνει την ακμή του Ελληνισμού της Πόλης με τίτλο «ΟΙ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΜΟΥ- ΕΝΑΣ ΚΟΣΜΟΣ ΠΟΥ ΕΦΥΓΕ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ 1800-1920», από τις εκδόσεις ΤΡΟΧΑΛΙΑ, ο συνονόματος εγγονός του εθνικού ευεργέτη μας Γεώργιος Λ. Ζαρίφης γράφει: «… τ.8, Η μαρτυρία του εγγονού του εθνικού ευεργέτη για τα Ζαρίφεια, ΤΟ ΠΡΟΣΚΗΝΙΟΝ…»

Το 2009 πήραμε την πρωτοβουλία για τη διοργάνωση εκδήλωσης με θέμα «ΘΡΑΚΕΣ ΕΥΕΡΓΕΤΕΣ –ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ» με ομιλήτρια τη φιλόσοφο –ποιήτρια Μαρία Ράλλη –Υδραίου, η οποία παρουσίασε το έργο, τη ζωή και την προσφορά τεσσάρων μεγάλων μορφών του νεότερου Ελληνισμού με μια καταπληκτική διαδρομή και ιστορία να συνοδεύει τον καθένα τους που αγγίζει τα όρια του θρύλου. ΑΡΧΙΓΕΝΗΣ ΣΑΡΑΝΤΗΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΖΑΡΙΦΗΣ, ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΜΑΡΑΣΛΗΣ, ΝΕΣΤΩΡ ΤΣΑΝΑΚΛΗΣ, ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΕΥΓΕΝΙΔΗΣ. Το αποτύπωμα της προσφοράς τους διαρκές και ανεξίτηλο. Μας συναρπάζει, μας γοητεύει και μας εμπνέει να ατενίσουμε με τόλμη, αποφασιστικότητα και αισιοδοξία νέους και ανοιχτούς ορίζοντες σε ένα κόσμο αβεβαιοτήτων κα προκλήσεων σε χαλεπούς καιρούς και «μ’ ενάντιους ανέμους», για να θυμηθούμε μέσω αυτού του τίτλου το βιβλίο της Άννας Γκέρτσου –Σαρρή, από τις εκδόσεις «ΚΕΔΡΟΣ», που αναφέρεται στους Θράκες ήρωες του 1821 Αντώνιο Χατζηβισβίζη και Δόμνα Βισβίζη. Η ζωή και η δράση τους ξεδιπλώνεται και εκτυλίσσεται σε απίθανα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά πεδία και συγκροτούν ένα μοναδικό πλέγμα σχέσεων και συνεργασιών που έρχεται να υπογραμμίσει τις δυνατότητες και την αξία αυτών των καταπληκτικών ανθρώπων και του τόπου καταγωγής τους.

Το 2000 σε Νέα Βύσσα και Νέα Ορεστιάδα πραγματοποιήθηκε το ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ «ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ –ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΙΣ ΡΙΖΕΣ….», το οποίο προσήλκυσε τη συμμετοχή πολύ σημαντικών μαθηματικών ανάμεσα στους οποίους ήταν και ο μετέπειτα υπουργός Έρευνας και Τεχνολογίας του Ιράν Μεχντί Μοχάμεντ Ζαχεντί! Τα πρακτικά αυτού του συνεδρίου κυκλοφόρησαν από εξειδικευμένο εκδοτικό οίκο των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ) και όπως είπε ο καθηγητής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Θωμάς Βουγιουκλής, ψυχή του συνεδρίου, βρίσκονται σε 20.000 μαθηματικές βιβλιοθήκες σε όλο τον κόσμο. Τόσο ο Βαγγέλης Σπανδάγος, με ένα μοναδικό έργο 138 βιβλίων για τους αρχαίους Έλληνες μαθηματικούς όσο και ο Χρυσολέων Συμεωνίδης, διευθυντής του Μουσείου Φυσικών Επιστημών και Τεχνολογίας και λέκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναφέρθηκαν στο ρόλο του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή στην προσπάθεια οργάνωσης του Πανεπιστημίου Σμύρνης, το οποίο μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα οργάνωσε σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα και ήταν ο τελευταίος Έλληνας που έφυγε από τη φλεγόμενη Σμύρνη και κατά τον Αμερικανό πρόξενο Τζορτζ Χόρτον, ήταν σαν να αποχωρούσε μαζί και ο Ελληνισμός από τα μαρτυρικά χώματα της Ιωνίας. Η διοργάνωση σε μόνιμη βάση ενός ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ είναι μια πρόταση ώριμη και επιβεβλημένη. Μια ακόμη πρωτοβουλία διεθνούς απήχησης θα ήταν η επανέκδοση των Απάντων του μεγάλου Έλληνα μαθηματικού σε ψηφιακή μορφή με τη συνεργασία της εδρεύουσας στο Μόναχο Βαυαρικής Ακαδημίας Επιστημών. Είναι πρωτοβουλίες που θα φέρουν κύματα θετική δημοσιότητας και προβολής, που θα πρέπει να μας απασχολεί εδώ στον Έβρο και τη Θράκη και στην Ελλάδα συνολικότερα, αφού η εικόνα της χώρας είναι μια εθνική υπόθεση και ο πυρήνας μιας πολιτιστικής στρατηγικής, η υλοποίηση της οποίας θα πρέπει να είναι μια προτεραιότητα ύψιστης σημασίας για την εκάστοτε ελληνική κυβέρνηση, η οποία προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να ενεργοποιήσει όλες τις δυνάμεις και τις δυνατότητες του Ελληνισμού.

Η κόρη του αείμνηστου ερευνητή –συγγραφέα Τάκη Τσονίδη, Χρύσα Τσονίδου δώρισε στον Πολιτιστικό Σύλλογο Νέας Βύσσας «ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ» ένα αντίγραφο του χωρογραφικού πίνακα του Ικονίου που μας συνδέει με μια μαρτυρική μορφή του νεότερου Ελληνισμού τον Οικουμενικό Πατριάρχη Κύριλλο ΣΤ΄. Σε ένα εμβληματικό για το πολυπολιτισμικό, πολυεθνικό και πολυθρησκευτικό υπόστρωμα της Μικράς Ασίας έργο του με τίτλο «ΛΑΟΙ ΚΑΙ ΦΥΛΑΙ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ», που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1922 και για δεύτερη φορά το 1990 από τις εκδόσεις «ΡΗΣΟΣ» ο Γεώργιος Κλεάνθους Σκαλιέρης αναφέρεται στα δυο έργα του Κυρίλλου ΣΤ΄ («Ιστορική περιγραφή της Αρχισατραπείας του Ικονίου» -Εν Κωνσταντινουπόλει 1815 και «Πίναξ Χωρογραφικής της Αρχισατραπείας Ικονίου» -Εν Βιέννη 1825), τα οποία είναι αποτέλεσμα της συμμετοχής του στη Φιλική Εταιρεία. Στο βιβλίο του «ΚΥΡΙΛΛΟΣ ΣΤ΄-ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 1813-1818» ο αείμνηστος Τάκης Τσονίδης διασώζει μαρτυρία του Κώστα Θρακιώτη, επίσης απογόνου του Θράκη θρησκευτικού ιεράρχη, σύμφωνα με την οποία «ο Κύριλλος ο ΣΤ΄, μαρτυρικός Πατριάρχης του Γένους, υπήρξε από τις πιο ξεχωριστές και άγιες μορφές της Χριστιανοσύνης. Το ευγενέστερο πνευματικό τέκνο της Θράκης και ίσως ένα από τα καλύτερα που είχε να επιδείξει κατά το χρόνια της μακραίωνης Τουρκικής δουλείας η ιδιαίτερή μας πατρίδα». Η ιστορία του Κυρίλλου ΣΤ΄ θα περάσει στη λογοτεχνία μέσα από τις σελίδες του βιβλίου «ΚΑΣΤΡΑ ΤΑΞΙΔΙΑ –Στην Ελλάδα του θρύλου και της πραγματικότητας» του Γιάννη Π. Γκίκα, από τις εκδόσεις «ΑΣΤΗΡ» που διασώζει προφορικές μαρτυρίες των κατοίκων του Πυθίου και μελών της οικογένειας του μυλωνά Χρήστου Αργυρίου καθώς στα κιγκλιδώματα του νερόμυλου του έφερε ο ποταμός Έβρος τα σκήνωμα του εθνομάρτυρα που «απαγχονίστηκε τον Απρίλη του 18121 από τους Τούρκους από ένα παράθυρο της Μητρόπολης, μαζί με άλλους ιερωμένους και προεστούς», ως ενεχόμενος, κατά το φιρμάνι, στο «κίνημα το παρασκευαζόμενον μεταξύ του ρωμαϊκού έθνους». Ο Χρήστος Αργυρίου, που ήξερε τον Κύριλλο, τον αναγνώρισε, πήρε το πτώμα στην πλάτη του, το πήγε σπίτι του και μέσα σ’ αυτό έθαψε το λείψανο. Περάσανε μερικά χρόνια και το 1829, σε στιγμές κάποιας ύφεσης, ζητάει ο δεσπότης της Αδριανούπολης τα λείψανα. Ο Αργυρίου ξεθάβει τα οστά και τα παραδίνει. Όμως, στο σπίτι του, από τότε, έκαιγε ακοίμητη κανδήλα και «στο μέρος που ήταν θαμμένο το λείψανο του πατριάρχη το θεωρεί πια ιερό, είναι το ιερότερο μέρος του σπιτιού του. Τα χρόνια περνούν, σιγά σιγά όλοι στο χωριό μάθανε για τον τάφο του. Κάθε νοικοκυρά θεωρεί υποχρέωσή της να πάει να συγυρίσει το δωμάτιο που ’ταν θαμμένος ο πατριάρχης και ν’ ανάψει το καντήλι με λάδι που έφερε από το σπίτι της, για την ψυχή του αγίου, για το καλό του σπιτιού της…».

»Τα χρόνια και πάλι διαβήκανε και προσκυνητάρι χτίστηκε στο σημείο της ταφής του πατριάρχη, ένα είδος μικρού εκκλησιδίου, που έγινε τόπος προσκύνησης και ευλάβειας προς τον εθνομάρτυρα». Η πρωτοβουλία για την ανέγερση του προσκυνηματικού ναϊδίου ήταν του δισέγγονου του μυλωνά Δημήτρη Αργυρίου και του Συλλόγου Πυθιωτών Αθήνας.

Ο Γιάννης Αργύρης (John Argiris) μας εντυπωσιάζει με την ταυτότητα του γενεαλογικού του δέντρου και πάνω απ’ όλα για την επιστημονική αναγνώριση σε όλο τον πλανήτη για τα επιστημονικά και ερευνητικά επιτεύγματά του. Από την πλευρά του πατέρα του είναι απόγονος του Ρήγα Φεραίου και από την πλευρά της μητέρας του ανιψιός του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή. Η αφήγηση του γενεαλογικού δέντρου της οικογένειας είναι μια μεγάλη αφήγηση για τον Θρακικό Ελληνισμό και ένα πολύτιμο κομμάτι της συνολικής εθνικής αφήγησής μας. Καθοριστική ήταν η συμβολή του στο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟΛΛΩΝ ΤΗΣ NASA και στην κατασκευή της σκεπής του Ολυμπιακού Σταδίου του Μονάχου όπου τελέστηκαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 1972. Επί σειρά ετών διηύθυνε το Τεχνολογικό Ινστιτούτο Στουτγάρδης και ήταν ο πρώτος ξένος που αναλάμβανε τη διεύθυνση ενός παρόμοιου τεχνολογικού επιστημονικού ινστιτούτου. Γλίτωσε τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης μετά από πληροφορία περί σύλληψής του από μια θρυλική μορφή του Γερμανικού στρατού τον στρατηγό Φον Κανάρις, για τις ελληνικές ρίζες του οποίου γίνεται πολύς λόγος και αρκετοί είναι αυτοί που τον συνδέουν με το γενεαλογικό δέντρο του εθνικού μας πυρπολητή, αγωνιστή της Επανάστασης του 1821 Κωνσταντίνου Κανάρη. Ο Γιάννης Αργύρης (John Argiris) είναι ένας ακόμη διακεκριμένος Έλληνας της Διασποράς κι από τους σημαντικότερους Έλληνες στο χώρο της θερμοδυναμικής και των εφαρμοσμένων μαθηματικών. Η διοργάνωση ενός διεθνούς συνεδρίου επ’ ευκαιρία της συμπλήρωσης 100 χρόνων (1913-2013) από τη γέννησή του στην πρωτεύουσα της Βάδης-Βυρτεμβέργης, τη Στουτγάρδη, είναι μια οφειλόμενη τιμή για μια μεγάλη προσωπικότητα του νεότερου Ελληνισμού.

Η ΘΡΑΚΗ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΗΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΤΑ ΤΑΞΙΔΕΨΕΙ.

ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΟΥΣ ΕΩΣ ΤΟΥΣ ΝΕΟΤΕΡΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ Η ΘΡΑΚΗ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΤΟΠΟΣ ΥΨΗΛΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΩΝ.

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΟΥΜΕ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΥΨΗΛΗΣ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ.

ΔΕΙΚΤΕΣ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ, ΟΡΟΣΗΜΑ ΜΑΣ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΔΡΟΜΟ

ΜΙΚΡΑ ΡΥΑΚΙΑ ΣΥΓΚΛΙΝΟΥΝ ΚΑΙ ΕΚΒΑΛΛΟΥΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΕΝΑΝ ΜΕΓΑΛΟ ΠΟΤΑΜΟ.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ ΩΘΕΙ ΣΕ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ, ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΚΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΜΑΣ, ΤΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ, ΤΗΣ ΘΕΑΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑ ΜΑΣ.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ, Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟΣ ΠΟΡΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΡΑΚΗ.

ΕΥΘΥΝΗ ΜΑΣ ΝΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΗΣΟΥΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΟΥΜΕ ΔΙΚΤΥΑ, ΘΕΣΜΟΥΣ, ΣΥΣΣΩΜΑΤΩΣΕΙΣ.

ΟΛΑ ΟΣΑ ΜΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΕΧΟΥΝ ΤΟ ΛΟΓΟ ΤΟΥΣ

ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΣΥΝΔΕΜΕΝΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ. ΤΟ ΑΡΧΕΤΥΠΙΚΟ «ΚΟΙΝΟΝ ΘΡΑΚΩΝ» ΑΠΟΚΤΑ ΜΙΑ ΝΕΑ ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΞΙΑ…

...................................................................................................................................................

Είχε δημοσιευθεί στον Βορέα(τεύχος 59) τον Μάϊο 2010, πριν 15 χρόνια! Στη συνέχεια ήταν και ο τίτλος του βιβλίου μου που κυκλοφόρησε το 2011 από τις εκδόσεις Παρατηρητής της Θράκης!