ΒΟΣΝΟΧΩΡΙ-ΣΗΜΕΡΙΝΗ Ν.ΒΥΣΣΑ- ΠΑΤΡΙΔΑ ΔΥΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ
Κυρίες και κύριοι.
Θα σας μιλήσω σήμερα, μετά από πρόσκληση του αγαπητού κ.
Σταύρου Παπαθανάκη, άοκνου μελετητή της ιστορίας και του πολιτισμού της
Θράκης, για δύο οικογένειες, οι οποίες δραστηριοποιήθηκαν σε
διαφορετικούς τομείς αλλά διέπρεψαν, η μεν μία στον αγώνα για την
απελευθέρωση της πατρίδας, η δε άλλη στα γράμματα και τις επιστήμες
αλλά και στην προσφορά προς το υπόδουλο έθνος.. Και τις δύο όμως
οικογένειες της συνδέει κάτι σημαντικό, η κοινή καταγωγή τους, που είναι το
Βοσνοχώριον, σημερινή Ν.Βύσσα.
Βοσνοχώριον, χωριό στις όχθες του ποταμού Έβρου Οι κάτοικοι στα
χρόνια της Τουρκοκρατίας ήταν όλοι Έλληνες και χριστιανοί Ορθόδοξοι, κάτι
για το οποίο πολύ εύστοχα, ο Ηλίας Τανταλίδης, στο βιβλίο του ΄΄Βίος
Στεφάνου Καραθεοδωρή΄΄, αναφέρει ότι
΄΄Χριστιανοί μεν του Ορθοδόξου δόγματος, Έλληνες δε τα ήθη, την
γλώσσαν, την καταγωγήν και το κυριότερον, την συνείδησιν΄΄.
Επίσης ο Π. Αξιωτίδης στο βιβλίο του ΄΄Η Αδριανούπολη΄΄ αναφέρει :
« Όταν ο Μητροπολίτης της Αδριανούπολης Κύριλλος ο ΣΤ΄
επισκεπτόταν το Βοσνοχώρι, πλημμύριζε η ψυχή του από χαρά, γιατί δεν
υπήρχαν εκεί Τούρκοι και δεν είχε τζαμιά». Ο Μόσχος Κούκος στο βιβλίο
του ΄΄Στα βήματα του Ορφέα΄΄ αναφέρει ότι:
«Το ελληνικότατο τούτο χωριό (το Βοσνοχώρι), πλήρωσε ακριβό
φόρο αίματος κατά την Επανάσταση του 1821, με τη σφαγή των προκρίτων
του στην Αδριανούπολη».
Ο αείμνηστος Τάκης Τσονίδης, στο καταπληκτικό βιβλίο του «Το γένος
Καραθεοδωρή» αναφέρει χαρακτηριστικά για το Μποσνοχώρι: «Στο
Βοσνοχώρι συνέβαινε κάτι παράξενο, πρωτοφανές και ίσως μοναδικό σ’
όλη τη διάρκεια της τουρκικής σκλαβιάς. Σ’ αυτό το χωριό, Τούρκος
εισπράκτορας, Ζαπτιές ή στρατιώτης δεν πάτησε ποτέ, ίσως γιατί η
Μπόσνα ήταν θέρετρο ξένων πρεσβευτών, όταν οι Σουλτάνοι μένανε στην
Αδριανούπολη και προμήθευε φρούτα και λαχανικά στο παλάτι. Τα πάντα
στο χωριό κανόνιζε μια επιτροπή, η επιτροπή μάζευε τους φόρους…και
τους παρέδιδε στην Αδριανούπολη και η επιτροπή έλυνε κάθε διαφορά
ανάμεσα στους κατοίκους».
Εμείς λοιπόν συμπληρώνουμε ότι ένα χωριό, στην καρδιά της
Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και δίπλα στην Αδριανούπολη, μια από τις
σπουδαιότερες πόλεις των Οθωμανών, απολάμβανε προνόμια, ένα είδος
αυτονομίας, χάρις στην μεταξύ τους συνεργασία και αυτοδιαχείριση, και
στην πανέξυπνη διαχείριση των οικονομικών υποθέσεων σε σχέση με τους
κατακτητές.
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ Γ.ΠΑΠΑ ή ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗ
Σ’ αυτό το χωριό, στο Μποσνοχώρι, παπάς στην Εκκλησία του Αγίου
Γεωργίου είναι ο Κούρτογλου, έχοντας μια πολυμελή οικογένεια. Όταν τα
παιδιά του ενηλικιώθηκαν, όπως γινόταν από πολλούς Έλληνες, μεταβαίνουν
στην περιοχή της Μολδοβλαχίας, μαζί με τις οικογένειές τους και
δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στο εμπόριο, από το οποίο και
πλουτίζουν. Γίνονται γνωστοί στον περίγυρό τους με το παρατσούκλι Παπά,
ως Γιώργης Παπά, Δημήτρης Παπά, Πασχάλης Παπά και Σταύρος Παπά, ενώ
ο μεγαλύτερος, που είναι και ο αρχηγός της οικογένειας ,παίρνει και το
παρατσούκλι Καραγιώργης, λόγω του μελαχρινού του προσώπου.
Με την κήρυξη της Επανάστασης στη Μολδοβλαχία, ο Καραγιώργης
δημιούργησε εκστρατευτικό σώμα 550 αντρών, ορίστηκε εκατόνταρχος από
τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, ένας από τους επτά πρώτους που όρισε ο
Υψηλάντης και αργότερα ως υπαρχηγός του Θανάση Καρπενησιώτη παίρνει
μέρος σε διάφορες μάχες κατά των Τούρκων, όπως στον Σερέτη ποταμό και
στη μάχη του Γαλατσίου, όπου διακρίθηκαν μεταξύ άλλων ο γιος του
Καραγιώργη Μιχάλης και ο αδερφός του Πασχάλης.
Στις 17 Ιουνίου 1821 γίνεται η μάχη του Σκουλενίου, όπου 350
περίπου μαχητές αποφασίζουν να πολεμήσουν για την πατρίδα, γνωρίζοντας
ότι, ως άλλοι 300 του Λεωνίδα, θα πέσουν για την πατρίδα. Οι Έλληνες
πήραν θέσεις στις όχθες του Προύθου ποταμού, με αρχηγό τον Θανάση
Καρπενησιώτη και υπαρχηγό τον καπετάν Καραγιώργη, απέναντι από
πολυπληθή δύναμη των Τούρκων, αποτελούμενή από 4.000 ιππείς και 3.000
πεζούς. Στην απέναντι όχθη του Προύθου ποταμού, που ήταν ρωσικό
έδαφος, συγκεντρώθηκε πλήθος κόσμου καθώς και ρωσικά στρατεύματα για
να παρακολουθήσουν τη μάχη. Ο Ρώσος στρατηγός Ιντζώφ, βλέποντας το
πλήθος του εχθρού, έστειλε αντιπροσώπους και καλούσε του Έλληνες να
περάσουν στην απέναντι όχθη για να γλιτώσουν , αλλά η απάντηση των
γενναίων αγωνιστών ήταν, αφού ευχαρίστησαν τον στρατηγό, ότι
΄΄ορκιστήκαμε προς την λευτεριά, προς την οποία μας προσκαλεί η
αγαπητή πατρίδα και ορκιστήκαμε ή να πεθάνουμε ή να ζήσουμε
ελεύθεροι΄΄.
Το πρωί της 17 ης Ιουνίου 1821 αρχίζει η μάχη του Σκουλενίου. Οι
Τούρκοι επιχείρησαν τρεις εφόδους με το πολυάριθμο ιππικό τους αλλά
αποκρούστηκαν από τους γενναίους υπερασπιστές. Την ίδια τύχη είχαν και
με την επίθεση του πεζικού, οπότε αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν. Οι
Έλληνες , έβγαιναν από τα οχυρώματά τους και ρίχνονταν με ορμή στους
Τούρκους, πυροβολώντας με τα όπλα τους. Όταν πάλι πλησίαζαν οι εχθροί,
έβγαζαν τα σπαθιά τους και τους εξολόθρευαν. Τα δεδομένα άλλαξαν όταν
οι Τούρκοι τοποθέτησαν στο αριστερό μέρος του οχυρώματος έξι κανόνια
και πυροβολούσαν, χωρίς να πέφτουν οβίδες στο ρωσικό έδαφος. Με τον
τρόπο αυτό προκάλεσαν μεγάλη ζημιά στο οχύρωμα των Ελλήνων και στους
ίδιους του γενναίους μαχητές. Η μάχη συνεχίστηκε ακόμα πιο φονική για
τους Έλληνες. Σε κάποια στιγμή ο επιτήδειος μαχητής καπετάν Καραγιώργης
πληγώθηκε βαριά στο αριστερό του πόδι κι έπεσε κάτω. Αυτό έφερε μια
ταραχή στο στράτευμα.
Ο ανεψιός του Μανώλης όρμησε, άρπαξε τον θείο του από τον λαιμό
και τον έσυρε πίσω στο οχύρωμα. Οι συναγωνιστές του θέλησαν να τον
μεταφέρουν στην απέναντι όχθη του ποταμού, αλλά αυτός έλεγε ότι
επιθυμεί να ταφεί μαζί με τα αδέρφια του. Οι στρατιώτες όμως, παρά τις
ικεσίες του, τον οδήγησαν στην απέναντι όχθη του ποταμού, στο ρωσικό
έδαφος.
Ο Αθανάσιος Καρπενησιώτης, όταν κυριεύτηκε το οχύρωμα από τους
εχθρούς, όρμησε κατά των Τούρκων, σπάζει το σπαθί του στα δύο και πέφτει
νεκρός ο γενναίος και ικανότατος αυτός αγωνιστής, καρδιακός φίλος του
Καραγιώργη και αγαπητός από τους συμπολεμιστές του.
Οι εναπομείναντες Έλληνες , όρμησαν για να σωθούν στον Προύθο
ποταμό. Οι Τούρκοι τους καταδίωκαν και μέσα στο ποτάμι τους σκότωναν.
Οι περισσότεροι σκοτώθηκαν ή πνίγηκαν, με λίγους να προλαβαίνουν να
περάσουν σώοι στην απέναντι όχθη, όπου είχε μεταφερθεί και ο
Καραγιώργης.
Ο απολογισμός της μάχης του Σκουλενίου είναι τραγικός. Περίπου 60
υγιείς, 52 τραυματίες και οι υπόλοιποι 248 θυσιάστηκαν για την πατρίδα,
πολεμώντας γενναία, μεταξύ των οποίων τα αδέρφια του Καραγιώργη
Δημήτρης, Σταύρος και Πασχάλης, ο ανεψιός του Μανώλης αλλά και ο
μονάκριβος γιος του Μιχάλης
Ο Διονύσιος Κόκκινος στο έργο του "Ιστορία της Ελληνικής
Επαναστάσεως" αναφέρει για τη μάχη του Σκουλενίου:
«Η μάχη αυτή δεν έχει ανάλογη εις τας σελίδας του Αγώνος, ως
προς την εκδήλωσιν ομαδικής ανδρείας και ηρωικής αντιμετωπίσεως
βεβαίου θανάτου, παρά μόνον την μάχην του Αθανασίου Διάκου εις
την γέφυραν της Αλαμάνας και του Παπαφλέσσα εις το Μανιάκι».
Στο Κισνόβι της Ρωσίας, προσπάθησε ο Καραγιώργης, σε συνεργασία
με τοπικούς άρχοντες, να δημιουργήσει εκ νέου στράτευμα, προδόθηκε και
αναγκάστηκε να καταφύγει στην επαναστατημένη Ελλάδα.
Εκεί πήρε μέρος σε πολλές μάχες, όπως με τον Αλέξανδρο
Μαυροκορδάτο στην Α΄ Πολιορκία του Μεσολογγίου, με το Χατζηχρήστο στη
μάχη του Νεοκάστρου, με το Γενναίο Κολοκοτρώνη στη μάχη της
Δραμπάλας, με τον Γεώργιο Καραϊσκάκη στη μάχη του Δίστομου, στη μάχη
στο Κερατσίνι, όπου μάλιστα καβάλα στο άλογο του Καραϊσκάκη που του το
έδωσε για να τον τιμήσει για την γενναιότητά του, ανδραγαθεί μόνος
εναντίον 20 εχθρών και αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γενναίος-Ιωάννης
Κολοκοτρώνης, δευτερότοκος γιος του Γέρου του Μωριά Θεόδωρου
Κωλοκοτρώνη : «Όπου ανδραγάθησεν εις αυτήν την μάχην ο Καραγεώργος,
έχοντας καβάλαν ένα άλογον ανήκον εις τον ίδιον Καραϊσκάκην, όπου
έλαβεν πολλάς πληγάς το ρηθέν άλογον, σταματήσας εις τον τόπον
εμονομάχησεν μόνος αυτός εναντίον 20 Τουρκών ».
Πολέμησε ακόμα και στη μακρινή Κρήτη, όπου 100 ιππείς με τον
Χατζηχρήστο μετέβησαν με καράβι και πολέμησαν στο Φραγκοκάστελο,
όπου δυστυχώς δεν μπόρεσαν να το κρατήσουν από την επίθεση του
εχθρού.
Με το τέλος της επανάστασης βρίσκεται στην Αθήνα, πάμπτωχος και
ξεχασμένος, όπως και πολλοί άλλοι αγωνιστές, φορτωμένος με τις πολεμικές
δάφνες και τις αναμνήσεις από τους αγώνες του για την ανεξαρτησία της
πατρίδας. Για να επιβιώσει, ασκεί το επάγγελμα του ρακοσυλλέκτη, δηλαδή
παλιατζή, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί την αξιοπρέπειά του, ενώ κάποιοι
γενναίοι αγωνιστές σαν κι αυτόν, κατέφυγαν και στο έσχατο μέσον
βιοπορισμού, την επαιτεία.
Το 1854 στην Αθήνα εμφανίζεται φονική χολέρα, και πεθαίνουν πάνω
από 3.000 άνθρωποι, μεταξύ αυτών και ο Καραγιώργης το Φθινόπωρο, σε
ηλικία περίπου 75 ετών. Τόσο άδοξο ήταν το τέλος αυτού του αγνού
πατριώτη, αυτού του τίμιου αγωνιστή που διάθεσε την περιουσία του,
θυσίασε για την πατρίδα την οικογένειά του, τα αδέρφια του και τον
μονάκριβο γιο του, και έχυσε άφθονο αίμα από τραύματα στον ιερό αγώνα
για τη λευτεριά.
Η ταπεινότητά μου συνέγραψε το βιβλίο,΄΄ Γ. ΠΑΠΑ ή ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗΣ
(1779-1854) Ο γενναίος αγωνιστής του 1821 από το Βοσνοχώριον (Ν.
Βύσσα) Θράκης΄΄ και θεωρώ ότι είναι μία μικρή συνεισφορά στην ανάδειξη
αυτού του μεγάλου θρακιώτη ήρωα.
ΤΟ ΓΕΝΟΣ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ
Ο Στέφανος Καραθεοδωρή (1789-1867)
Βρισκόμαστε γύρω στα 1760 και ένας μπαξεβάνης με το αμάξι του που
το έσερναν δύο αγελάδες, ο Κοτογλίδης ό Κότογλου, μετέφερε τα
λαχανικά του από το Μποσνοχώρι στο Κάστρο για να τα πουλήσει. Μαζί
του είχε και τον δεκάχρονο γιο του Θοδωρή, ο οποίος επειδή ήταν
μελαχρινός του έδωσε, όπως συνηθίζεται και μέχρι σήμερα στη
Ν.Βύσσα, ο ίδιος ο πατέρας του το παρατσούκλι ΄΄ Καραθουδώρ(η)΄΄,
και πιο επίσημα Καραθεοδωρή
Όταν μεγάλωσε ο Καραθεοδωρής άνοιξε ένα μικρό μανάβικο στην
Αδριανούπολη, παντρεύτηκε την Ελένη από το προάστιο Κιρισχανά της
Αδριανούπολης και απέκτησαν τέσσερα παιδιά, τον Αντώνη, την
Σουλτάνα, τη Σοφία και τελευταίο το Στέφανο, ο οποίος γεννήθηκε
ορφανός, καθώς πέθανε ο πατέρας του πριν τη γέννησή του. Την
ανατροφή του πλέον αναλαμβάνει με ζήλο και στοργή η μητέρα του
Όταν τελείωσε το σχολείο της Αδριανούπολης, παρακολουθεί
μαθήματα στην περίφημη σχολή των Κυδωνιών της Μ. Ασίας και μετά
συνεχίζει τις σπουδές του στην Πίζα της Ιταλίας και σπουδάζει
Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία και μετά Ιατρική, με την οικονομική
στήριξη του Πατριάρχη Κύριλλου ΣΤ’. Ήταν γλωσσομαθέστατος, γιατί
γνώριζε, εκτός από τα Ελληνικά 17 γλώσσες: Λατινικά, Ιταλικά,
Γαλλικά, Γερμανικά, Αγγλικά, Ισπανικά, Ιερά Σλαβονικά, Τουρκικά,
Αραβικά, Περσικά, Αρχαία Αρμενικά, Συριακά, Χαλδαϊκά, Κοπτικά,
Αβυσσινιακά, Σανσκριτικά και τελευταία προσπαθούσε να μάθει τα
Σινικά, δηλαδή τα Κινέζικα.
Με το τέλος των σπουδών επιστρέφει στην γενέτειρά του και
αναλαμβάνει τη Διεύθυνση της Σχολής της Αδριανούπολης, ενώ
παράλληλα ασκεί και το λειτούργημα του ιατρού.
Μετά την έκρηξη της Ελληνικής Επαναστάσεως, ο Στέφανος
Καραθεοδωρή διέτρεξε τον κίνδυνο της σφαγής ως ύποπτος για εθνική
δράση, αλλά γλίτωσε τη σφαγή εξαιτίας της επέμβασης ενός
αξιωματούχου των δικαστηρίων, τη σύζυγο του οποίου έσωσε ο
Καραθεοδωρή, ως γιατρός, από βέβαιο θάνατο.
Στην Αδριανούπολη έμεινε για μία πενταετία περίπου, και λόγω της
μεγάλης φήμης του, ως άριστου και διακεκριμένου γιατρού, κλήθηκε
στην Κωνσταντινούπολη και για 34 χρόνια, διετέλεσε προσωπικός
γιατρός του Σουλτάνου
Το 1827 που ιδρύθηκε η Ιατρική Σχολή στην Πόλη, διορίστηκε πρώτος
διευθυντής και ισόβιος Καθηγητής, στην οποία δίδαξε για 40 χρόνια.
Ως σύμβουλος στο Υπουργείο Εκπαίδευσης βοήθησε πολύ την Ελληνική
εκπαίδευση και τα Ελληνικά σχολεία και εξουδετέρωσε, λόγω της
μεγάλης επιρροής του στο υπουργείο, τα εμπόδια και διάφορα
προσκόμματα που πρόβαλαν φανατικοί μουσουλμάνοι για τη
λειτουργία των ελληνικών σχολείων.
Διατέλεσε επιπλέον συνιδρυτής και πρώτος πρόεδρος του "Ελληνικού
Φιλολογικού Συλλόγου " Κωνσταντινούπολης και μέλος του εθνικού μικτού
συμβουλίου του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Παντρεύτηκε την κόρη του
Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου, Λουκία και απέκτησαν δύο γιούς και πέντε
θυγατέρες.
Ο Στέφανος Καραθεοδωρή ήταν και πολυγραφότατος συγγραφέας.
Συνέγραψε 106 έργα, 11 επιστημονικά, 33 θεολογικά, 9 φιλοσοφικά, 53
ποιητικά, καθώς και 65 σε χειρόγραφα που δεν εκδόθηκαν.. Πέθανε στις
11 Απριλίου 1867 σε ηλικία 79 ετών.
ΑΠΟΓΟΝΟΙ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ
Μετά το θάνατο του Στέφανου , ακολουθεί ένα πλήθος απογόνων του
γένους Καραθεοδωρή που διαπρέπουν στην πολιτική, στα γράμματα
και στις επιστήμες. Λόγω του περιορισμένου χρόνου, θα αναφερθούμε
εν συντομία σε τέσσερις από αυτούς:
Ο Αλέξανδρος Καραθεοδωρή Πασάς ( 1833 – 1906), ήταν ο
πρωτότοκος γιός του γενάρχη Στέφανου Καραθεοδωρή, σπούδασε στο
Παρίσι και διετέλεσε Πρέσβης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στη
Ρώμη και Υπουργός Δημοσίων Έργων. ο Σουλτάνος τον διόρισε
επικεφαλής της Οθωμανικής αντιπροσωπίας στο Συνέδριο του
Βερολίνου, για να συζητήσουν για τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου, που
ήταν επιβλαβής για τα ελληνικά συμφέροντα
Τελικά, με τη Συνθήκη του Βερολίνου που υπογράφεται και με την
υποστήριξη του Αλέξανδρου Καραθεοδωρή εμποδίζεται η δημιουργία
ενός μεγάλου βουλγαρικού κράτους, ενώ ανοίγει ο δρόμος για την
προσάρτηση της Θεσσαλίας και τμήματος της Άρτας στο μικρό ελληνικό
κράτος το 1881. Διορίστηκε Γενικός Κυβερνήτης Κρήτης και μετά
Υπουργός Εξωτερικών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο μόνος
Έλληνας που κατέλαβε αυτό το αξίωμα.
Το 1885 διορίζεται Ηγεμόνας της αυτόνομης Σάμου, όπου παραμένει
επί μία σχεδόν δεκαετία, προσφέροντας ιδιαίτερα σημαντικό έργο.
Το 1895 ο διορίστηκε Κυβερνήτης Κρήτης για δεύτερη φορά δεύτερη
φορά, αλλά επειδή απέτυχε να επιβάλει την τάξη, παραιτήθηκε τον
Δεκέμβριο του ίδιου έτους και επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη κ ι
διορίστηκε Πρώτος Μεταφραστής του Σουλτάνου. Ήταν πολύγλωσσος
και γνώριζε κι αυτός δεκαπέντε ξένες γλώσσες.
Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή ιατρός, (1802 – 1879) ήταν γιός του
Αντωνίου, που ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Στέφανου. Σπούδασε
στις φημισμένες ιατρικές σχολές της Πίζας, του Παρισιού και του
Λονδίνου, γενική ιατρική, χειρουργική, μαιευτική και οφθαλμολογία.
Μετά την επιστροφή του στην Κωνσταντινούπολη η σταδιοδρομία του
απογειώνεται. Επιδίδεται σε πολλών ειδών δύσκολες και καινοτόμες
χειρουργικές επεμβάσεις. Όπως και ο θείος του υπηρέτησε ως
προσωπικός γιατρός του Σουλτάνου
Επίσης, συμβάλλει καταλυτικά στην αναμόρφωση της Αυτοκρατορικής
Ιατρικής Σχολής, όπου παραδίδει μαθήματα πειραματικής φυσικής,
ανατομίας και χειρουργικής έως το τέλος της ζωής του. Ο Κωνσταντίνος
διετέλεσε επίσης διευθυντής του νοσοκομείου λοιμωδών νόσων
Το 1836 η Οθωμανική Αυτοκρατορία πλήγηκε από επιδημία πανώλης.
Χάρις στα μέτρα προφύλαξης που έλαβαν ο Στέφανος και ο ανιψιός του
Κωνσταντίνος, η Κωνσταντινούπολη υπέφερε πολύ λιγότερο από την
υπόλοιπη Αυτοκρατορία. Για να τους ανταμείψει ο Σουλτάνος
επέτρεψε την ανακατασκευή και την επαναλειτουργία της Εκκλησίας
της Παναγίας Κουμαριώτισσας στο Νιχώρι. Ο Κωνσταντίνος
Καραθεοδωρή διετέλεσε και γενικός επιθεωρητής της Μεγάλης του
Γένους Σχολής στην Κωνσταντινούπολη.
Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή μαθηματικός (Βερολίνο, 1873- 1950)
Φοίτησε στην Στρατιωτική Σχολή του Βελγίου Βελγίου και τελειώνοντας
προσλαμβάνεται ως μηχανικός στην Αίγυπτο για να εργαστεί στην
κατασκευή του φράγματος του Ασουάν. Από την Αίγυπτο μεταβαίνει
στην Κρήτη, όπου διοικητής είναι ο συγγενής του Αλέξανδρος
Καραθεοδωρή και γνωρίζει και τον Ελευθέριο Βενιζέλο, με τον οποίο
γίνονται φίλοι.
Το 1900, ο 27χρονος πια Καραθεοδωρή, προς μεγάλη έκπληξη των
δικών του, αποφασίζει να συνεχίσει τις σπουδές του στα μαθηματικά
στο Göttingen, όπου και αναγορεύτηκε διδάκτορας το 1904 και μετά
διορίστηκε καθηγητής στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Ανόβερου. Το
1913, διορίστηκε καθηγητής στο Göttingen και το 1918 καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο του Βερολίνου.
Το 1919, μετά από αίτημα του πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου, ο
Κωνσταντίνος ιδρύει το Ιωνικό Πανεπιστήμιο στη Σμύρνη με το όνομα
«Φως εξ΄ Ανατολών». Δυστυχώς τα τραγικά γεγονότα του 1922
ματαίωσαν την ολοκλήρωσή του. Ήταν ο τελευταίος που εγκατέλειψε
την φλεγόμενη Σμύρνη, σώζοντας τα βιβλία και τα όργανα του
Πανεπιστημίου, τα οποία τα έστειλε στην Αθήνα. Συνέχισε να διδάσκει
στο Πανεπιστήμιο και στο Πολυτεχνείο των Αθηνών και αργότερα
διορίζεται καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Μονάχου. Από την θέση
του αυτή, ο Κωνσταντίνος διακρίνεται ΄΄Στον λογισμό των μεταβολών΄΄,
των ΄΄Μερικών Διαφορικών Εξισώσεων΄΄ και τη ΄΄Γεωμετρική Οπτική΄΄.
Ο Κωνσταντίνος ήταν στενός φίλος του Albert Einstein τον οποίο
βοήθησε στους πολύπλοκους μαθηματικούς υπολογισμούς των
εξισώσεων που απαιτούνταν στη έρευνά του για τη θεωρία της
σχετικότητας. Το 2002 το Μαθηματικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου
του Μονάχου έδωσε το όνομά του σε μια από τις αίθουσες διαλέξεων,
ονομάζοντάς την ΄΄Αίθουσα Διαλέξεων Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή΄΄.
Το 1928, μετά από πρόσκληση, μεταβαίνει στις ΗΠΑ και δίνει διαλέξεις
στα πιο διάσημα αμερικανικά πανεπιστήμια επί ένα έτος.
Το 1932 διορίζεται Κυβερνητικός επίτροπος στα Πανεπιστήμια Αθηνών
και Θεσσαλονίκης και γίνεται μέλος της νεοϊδρυθείσας Ακαδημίας
Αθηνών για την τάξη των Θετικών Επιστημών. Έγινε:
Μέλος της Ακαδημίας Βερολίνου από το 1919.
Μέλος της Ακαδημίας Γκέτινγκεν από το 1920.
Μέλος της Ακαδημίας Μονάχου από το 1925.
Μέλος της Ακαδημίας Μπολόνιας από το 1926.
Μέλος της Παπικής Ακαδημίας από το 1928.
Μέλος της Ακαδημίας Ρώμης από το 1929.
Καθιέρωσε στα μαθηματικά δύο έννοιες που φέρουν το όνομά του, την
΄΄Αρχή Καραθεοδωρή΄΄ και το ΄΄Θεώρημα Καραθεοδωρή.
Τον Σεπτέμβριο του 2000, με αφορμή τη συμπλήρωση 50 ετών από τον
θάνατό του, διοργανώθηκε στη Νέα Βύσσα, τόπο καταγωγής των
Καραθεοδωρή, ένα Παγκόσμιο Μαθηματικό Συνέδριο προς τιμήν του.
Το συνέδριο συγκέντρωσε εξέχοντες μαθηματικούς και ακαδημαϊκούς
από την Ελλάδα και το εξωτερικό, οι οποίοι παρουσίασαν εργασίες και
διαλέξεις σχετικές με το έργο και την επιρροή του Καραθεοδωρή στα
μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες
Ο Ιωάννης Χατζηαργύρης,(1913-2004) γνωστός ως John Argyris, ήταν
από την μητέρα του Λουκία Καραθεοδωρή εγγονός του Κωνσταντίνου
Καραθεοδωρή Πασά. Σπούδασε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και
στο Πολυτεχνείο Μονάχου Πολιτικός Μηχανικός.
Με την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο Αργύρης και η σύζυγος
του το 1941,κατόρθωσαν να διαφύγουν από τη ναζιστική Γερμανία στην
Ελβετία. Εκεί ο Αργύρης ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές σπουδές του
στο Πολυτεχνείο της Ζυρίχης. Το ίδιο έτος μετέβηκε στη Βρετανία όπου
μάταια προσπάθησε να προειδοποιήσει τους Βρετανούς για τους υπό
κατασκευή πυραύλους V2 των Γερμανών, οι οποίοι αργότερα έπληξαν
το Λονδίνο. Ο Αργύρης εργάστηκε μέχρι το 1949 ως
ερευνητής μηχανικός στη Βασιλική Αεροναυτική Εταιρεία της Μ.
Βρετανίας, όπου συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στον σχεδιασμό και τη
μελέτη του πρώτου μαχητικού αεριωθούμενου αεροσκάφους, ως
απάντηση του γερμανικού ΜΕ 262. Εκλέγεται καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και το 1959 αναλαμβάνει τρεις
σημαντικότατες θέσεις στο Πανεπιστήμιο της Στουτγάρδης: α)
Καθηγητής των Αεροδιαστημικών Επιστημών, β) Διευθυντής του
Ινστιτούτου Στατικής και Δυναμικής των Αεροδιαστημικών Κατασκευών
και γ) Διευθυντής του Υπολογιστικού Κέντρου.
Ο Αργύρης εφευρίσκει τη ΄΄Μέθοδο των πεπερασμένων στοιχείων΄΄
που θεωρείται μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στον τομέα
της Μηχανικής.
Το 1972 κατασκευάζεται η καλωδιακή οροφή του Ολυμπιακού Σταδίου
του Μονάχου, που οφείλεται στη ΄΄Μη γραμμική αριθμητική μέθοδο΄΄
του Αργύρη.
Η γνωστή μας ΝΑΣΑ των Η.Π.Α ζητά τη βοήθειά του για να θωρακίσει
θερμικά το διαστημόπλοιο ΄΄ Απόλλων΄΄, έτσι ώστε κατά την είσοδό του
στην ατμόσφαιρα της γης να μην καταστραφεί από τις υψηλές
θερμοκρασίες που αναπτύσσονται.
Συνέγραψε διάφορα επιστημονικά βιβλία και πάνω από 500
ερευνητικές εργασίες.
Λόγω έλλειψης χρόνου, αναφέρουμε ακόμα μερικά άλλα ονόματα από
τους πολλούς και σημαντικούς απογόνους του γένους Καραθεοδωρή:
Θεμιστοκλής Π. Σοφούλης, πολιτικός,Παύλος Ζάννας, λογοτέχνης,
Πηνελόπη Δέλτα, συγγραφέας, Αλέξανδρος Σαμαράς, αρχιτέκτονας,
πρόεδρος του Κολλεγίου Αθηνών,Στέφανος Γερουλάνος, καθηγητής
ιατρικής,Παύλος Γερουλάνος, επιχειρηματίας, τέως υπουργός
πολιτισμού, βουλυετής του ΠΑΣΟΚ,Αντώνης Σαμαράς, τέως
πρωθυπουργός της Ελλάδας
Στη Ν.Βύσσα, σ’ ένα όμορφο πέτρινο κτίριο, στεγάζεται το καταπληκτικό
μουσείο των Καραθεοδωρή, όπου με την γλαφυρή και
εμπεριστατωμένη παρουσίαση του άοκνου εργάτη του πολιτισμού
Σαράντη Σαραντίδη, μπορεί κανείς να γνωρίσει και να θαυμάσει τη
μεγαλοσύνη και την προσφορά προς την Ελλάδα αλλά και προς την
διεθνή κοινότητα των απογόνων του γένους Καραθεοδωρή.
Τελειώνοντας θα πρέπει να πούμε ότι οι δύο αυτές οικογένειες που
κατάγονταν από το Βοσνοχώρι, τη σημερινή Ν.Βύσσα, μπορεί να μας
κάνει όλους εμάς περήφανους, όμως θα πρέπει να επισημάνουμε ότι
δεν χωράνε στα στενά πλαίσια της Ν. Βύσσας, της Ν. Ορεστιάδας, της
Θράκης, αλλά : οι αγνοί αγωνιστές της λευτεριάς της οικογένειας Γ.
Παπά ή Καραγιώργη ανήκουν σ’ όλο το ελληνικό έθνος και οι απόγονοι
της οικογένειας Στέφανου Καραθεοδωρή , διάκονοι των Γραμμάτων και
σκαπανείς των επιστημών, ανήκουν στην διεθνή επιστημονική
κοινότητα, από την οποία και τιμώνται, όπως προαναφέραμε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου