Στα Ρίζια όπως και στα περισσότερα χωριά του Έβρου και της Θράκης, η Κυριακή των Βαΐων, είναι ιδιαίτερα σημαντική ημέρα, κυρίως για τα κορίτσια του χωριού.

 

\

Πρωί - πρωί της Κυριακής, ξεκινούσαν για να γυρίσουν τη Βάγια.

Ήταν μια αυτοσχέδια κούκλα, που την έφτιαχναν με το "γλιτίρι"το οποίο ήταν ένα μακρύ κομμάτι λεπτού ξύλου που κατέληγε σε σχήμα λάμδα στο επάνω μέρος. Ήταν ένα κλαδί κομμένο από δέντρο, που είχε μια διχάλα στην κορυφή.

Σε αυτό το "λάμδα" τη διχάλα δηλαδή του "γλιτιριού", τοποθετούσαν μια πετσέτα (μισάλι) αφού την έστριβαν πρώτα και σχημάτιζαν ένα σαλίγκαρο ως βάση του προσώπου της κούκλας.

Στη συνέχεια, κάλυπταν τη βάση αυτή με ένα "μαχραμά" (είδος μαντήλας) για να σχηματιστεί το πρόσωπο και το κεφάλι της κούκλας.

Ύστερα ζωγράφιζαν μύτη, φρύδια, στόμα, μάτια για να ζωντανέψουν το πρόσωπο της Βάγιας. Λουλούδια από την εκκλησία στόλιζαν το κεφάλι της. Κατόπιν ένα μικρό ξύλο δένονταν οριζόντια κάτω απο το κεφάλι για να γίνουν τα χέρια της Βάγιας.

Μέρες πριν τα κορίτσια φρόντιζαν να βρουν φουστανάκια από τις μικρομάνες για να ντύσουν την αυτοσχέδια κούκλα τους. Κι η έννοια τους ήταν μεγάλη, να τη ντύσουν και να την στολίσουν με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι η ομορφότερη από όλες τις άλλες!

Το Σάββατο του Λαζάρου το απόγευμα (αποβραδίς), μαζεύονταν όλα τα παιδιά σε κάποια σημεία του χωριού (στην εκκλησία και σε άλλα μεϊντάνια) για να "δείξουν" τη δική τους Βάγια....θέλοντας να είναι η Καλύτερη ανάμεσα σε όλες τις άλλες, σε ομορφιά και σε τέχνη.

Ύστερα τις έστηναν όρθιες μες το σεντούκι με τ' αλεύρι μέχρι τα χαράματα της επόμενης μέρας...

Νύχτα ακόμη, δύο -τρία κορίτσια μαζί, συνοδευόμενα από ένα μικρό αγόρι, το " φυλαχτάρη" έφτιαχναν μια παρέα και ξεκινούσαν να επισκέπτονται τα σπίτια του χωριού με τη Βάγια στα χέρια. Έλεγαν τραγούδια της ημέρας, κατά πως το έθιμο απαιτούσε..."Βάϊα, Βαϊα του Βαϊού..." " Ένα μικρό Μικρούτσικο Σαββατογεννημένο...." Κι άλλα πολλά, ανάλογα με την οικογένεια το σπίτι της οποίας επισκέπτονταν και τα μέλη της.

Τα στιχάκια- τα λόγια- από τα κάλαντα, ήταν ίδια σχεδόν με αυτά των Χριστουγέννων, με διαφορετική όμως μουσική (φωνή).

Οι νοικοκυρές έδιναν στα κορίτσια αυγά, ξερά φρούτα, καραμέλες, και κάποιες φορές και λεφτά, " για το καλό"...

Κι όταν χτυπούσε η πρώτη καμπάνα για την εκκλησία, τα κορίτσια κουρασμένα αλλά ευχαριστημένα μοιράζονταν τα "δώρα τους" απ' το καλάθι, δίνοντας μερίδιο και στο "φυλαχτάρη" κι εύχονταν να είναι και του χρόνου γερά, για να γυρίσουν ξανά τη Βαϊα!

Κάλαντα Βαϊων Ριζίων

Βάϊα, Βάϊα του Βαϊού, τουν πουλιουκανακάρη

Τουν έλουζαν, τουν χτένιζαν, κι στου σκουλειό τουν στέλνουν,

Βρε Γιάννη μάθει γράμματα,

Βρε Γιάννη μάθει τέχνη

Τα γράμματα είνι στου χαρτί,

Κι νούζουμ' πέρα πέρα

Πέρα πέρα στις όμορφες, πέρα στις μαυρομάτες,

Πέρα πέρα αντίπερα

Πέρα στου μισιχώρι.

Πηγή κειμένου: Λεύκωμα Πολιτιστικό Ημερολόγιο Ριζιων Έβρου (Ε.Μ.Σ Ριζιων)