Μελετώντας το ποικίλο παλαμικό έργο, συχνά προβάλλει μπροστά μας η ψυχοσύνθεση του ποιητή και κριτικού Κωστή Παλαμά. Συνήθως λέμε ότι τα παιδικά χρόνια παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του ανθρώπου. Στο κείμενο που ακολουθεί θα επιχειρήσουμε να περιγράψουμε τον ψυχικό κόσμο του ποιητή, ξεκινώντας (1) από τα παιδικά του χρόνια, συνεχίζοντας (2) με ψυχογραφικές παρατηρήσεις του Κ. Θ. Δημαρά και παραθέτοντας (3) διάφορα σχόλια και αναλύσεις του έργου του.
1.
Στο κείμενό μας «13 Ιανουαρίου 1859 – Τα γενέθλια του Κ.Παλαμά - Τα παιδικά του χρόνια » (13-1-2020) είχαμε αναφερθεί στην παιδική ηλικία του Κωστή Παλαμά. Από εκείνο το κείμενο αποσπώ κάποια στοιχεία. Προλογικά σημείωνα ότι «Πολλές φορές στάθηκα σκεπτικός στο γεγονός ότι όταν ήταν έξη ετών έχασε τη μητέρα και τον πατέρα του σε διάστημα σαράντα ημερών, το Δεκέμβρη του 1864 τη μάνα του και το Φεβρουάριο 1865 τον μπαμπά του. Πολύ λίγα θυμάται από τους γονείς του».
Ο Κωστής γεννήθηκε στην Πάτρα, ενώ μετά το θάνατο των γονέων του πηγαίνει στο Μεσολόγγι μαζί με τον μεγαλύτερο κατά δέκα χρόνια αδελφό του Χρήστο (Πάτρα 1849 - Μεσολόγγι 1925) στην οικογένεια θείου, αδελφού του πατέρα τους. Το Μεσολόγγι γίνεται η δεύτερη πατρίδα τους. Η οικογένεια των Παλαμάδων ήδη από τον 18ο αιώνα έβγαλε πολλούς λόγιους και σημαντικούς εκπαιδευτικούς. Στο Μεσολόγγι ο Κωστής έζησε την παιδική και εφηβική του ηλικία, 1867 – 1875. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα, όπου γράφτηκε στη νομική σχολή, την οποία όμως παράτησε για να ασχοληθεί με ποίηση και φιλολογία.
Στην Πάτρα, την οικία των Παλαμάδων που βρισκόταν στην οδό Κορίνθου, την αποκαλεί ο ποιητής «πατρικό άγιο σπίτι» και την αισθάνεται ως τη «φωλιά του» και ως τη «γάστρα του». Η οικογένεια του Μιχαήλ Παλαμά εγκαταστάθηκε το φθινόπωρο του 1857, όπου έπειτα από δεκαπέντε μήνες γεννήθηκε ο δευτερότοκος Κωστής, στις 13 Ιανουαρίου 1859, ημέρα Τετάρτη στις 2 μμ και το 1861 το τρίτο παιδί της οικογένειας, ο Νικόλαος. Ο Κωστής φαίνεται ότι από πολύ νωρίς αντιμετώπισε προβλήματα στην ανάπτυξη της ομιλίας του, παρουσιάζοντας «βραδυτάτην λειτουργίαν της γλώσσης και της ομιλίας», γι’ αυτό και, όπως σημειώνει ο ίδιος, «Μου λένε πως άργησα να μιλήσω. Άναρθρα και με νοήματα συγκοινωνούσα για καιρό με τους δικούς μου». Ωστόσο, η φροντίδα και η θαλπωρή που του πρόσφερε η μητέρα του, η «ζέστα της μητέρας» του όπως την αποκαλεί, τον βοήθησαν αποφασιστικά να ξεπεράσει εντελώς το πρόβλημα. Η μητέρα του υπήρξε η πρώτη του παιδαγωγός, αλλά και εκείνη που προετοίμαζε στη συνέχεια και τα δύο παιδιά της για το σχολείο.
Ο ποιητής αναφέρεται στη σύντομη σχολική του ζωή στην Πάτρα στο ιδιωτικό σχολείο του Δημητρίου Πορφυρόπουλου, γράφοντας πως «ο δάσκαλός του ήταν ένας ψηλός καλοθρεμμένος άνθρωπος και σάμπως και με καλή καρδιά και μ’ ευγενικά φερσίματα. Ο Πορφυρόπουλος». Από τη σύντομη σχολική του ζωή στην Πάτρα θυμάται την οδυνηρή εμπειρία που δοκίμασε από την αγενή συμπεριφορά ενός συμμαθητή του, αλλά και την «παιδαγωγική» του δασκάλου του, που τον στενοχώρησε πολύ. Στα χρόνια αυτά ο ποιητής συγκινήθηκε με ένα κοριτσάκι, τη Φωτεινή – η πρώτη του αγάπη. Επίσης ο μικρός Κωστής, θυμάται πώς γνώρισε ένα καλοκαίρι το φεγγάρι και μέσω αυτού την ποίηση. Ακόμη αναφέρει ευτυχισμένες οικογενειακές στιγμές, αλλά και ένα τραγικό γεγονός: το 1864 απολύεται από δικαστής ο πενηντάχρονος πατέρας του, που αναγκάστηκε για λίγο να δικηγορήσει. Η υγεία των γονέων του κλονίζεται. Στα τέλη του 1864, την επομένη των Χριστουγέννων στις 26 Δεκεμβρίου, πέθανε η μητέρα του και ακολούθησε ο πατέρας του, σαράντα ημέρες περίπου αργότερα, στις 11 Φεβρουαρίου του 1865. Διαλύεται η οικογένεια. Με το καράβι από την Πάτρα τα δύο παιδιά πηγαίνουν στο Μεσολόγγι. Μεγάλη η αγάπη του Κωστή Παλαμά για τη θάλασσα, και στην Πάτρα και στο Μεσολόγγι.
(ΣΥΝΕΧΊΖΕΤΑΙ)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου