Δύο συγγραφείς, η Κάρεν Άρμστρονγκ
και ο Άντριου Σινκλέρ,
αναλύουν το φαινόμενο του φονταμενταλισμού
και της τρομοκρατίας.
Στα τραγικά γεγονότα της Μέσης Ανατολής ήδη έχουμε αναφερθεί και δυστυχώς επιβεβαιωθήκαμε υποστηρίζοντας ότι ο φαύλος κύκλος της βίας δεν πρόκειται να οδηγήσει πουθενά παρά στην περαιτέρω κλιμάκωση της βίας.
Θα παρουσιάσουμε εκτενή αποσπάσματα των δυο βιβλίων, ώστε ο αναγνώστης –αναγνώστριά του να έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει μια γενική εικόνα για φαινόμενα και καταστάσεις, που θα είναι μόνιμα στοιχεία της νέας παγκοσμιοποιημένης πραγματικότητάς μας με τις εκρηκτικές αντιθέσεις και αντιφάσεις της.
*
* *
Κάρεν Άρμστρονγκ
«Ο Εμπόλεμος Θεός»
Το χρονικό του φονταμενταλισμού
στις μονοθεϊστικές θρησκείες
(Ιουδαϊσμός –Χριστιανισμός – Ισλάμ)
Εκδόσεις «Φιλίστωρ»
Η μαχητική ευσέβεια στη θρησκευτική παράδοση
Μία από τις ανησυχητικές εξελίξεις στα τέλη του εικοστού αιώνα στάθηκε η εμφάνιση –μέσα σε κάθε μεγάλη θρησκευτική παράδοση- μιας μαχητικής ευσέβειας, περισσότερο γνωστής ως «φονταμενταλισμός». Οι εκδηλώσεις του, κάποιες φορές, σοκάρουν. Φονταμενταλιστές έχουν κατά καιρούς πυροβολήσει και σκοτώσει προσκυνητές σε τζαμιά, έχουν σκοτώσει γιατρούς και νοσοκόμες που εργάζονταν σε κλινικές όπου γίνονταν εκτρώσεις, έχουν πυροβολήσει προέδρους κρατών, έχουν φτάσει στο σημείο να γκρεμίσουν μια πανίσχυρη κυβέρνηση. Τέτοιες τρομοκρατικές πράξεις διαπράττονται μόνο από μία μικρή μειοψηφία φονταμενταλιστών· όμως, ακόμη και οι πιο ειρηνικοί και νομοταγείς από αυτούς βρίσκονται σε αμηχανία, καθώς εμφανίζονται τόσο κάθετα αντίθετοι στις περισσότερες αξίες της σύγχρονης κοινωνίας. Οι φονταμενταλιστές δεν ενδιαφέρονται για τη δημοκρατία, τον πλουραλισμό, τη θρησκευτική ανοχή, τη διατήρηση της ειρήνης, την ελευθερία του λόγου ή τον διαχωρισμό της Εκκλησίας από το κράτος. Οι χριστιανοί φονταμενταλιστές απορρίπτουν τις ανακαλύψεις της Βιολογίας και της Φυσικής σχετικά με τις απαρχές της ζωής, επιμένοντας ότι το Βιβλίο της Γενέσεως είναι επιστημονικά ορθό σε κάθε του λεπτομέρεια. Σε μία εποχή κατά την οποία πολλοί απαλλάσσονται από τα δεσμά του παρελθόντος, οι Εβραίοι φονταμενταλιστές τηρούν τον εξ αποκαλύψεως Νόμο τους πιο αυστηρά παρά ποτέ, ενώ οι μουσουλμάνες γυναίκες, αποκηρύσσοντας τις ελευθερίες των γυναικών στη Δύση, φορούν πέπλα και τσαντόρ. Μουσουλμάνοι και Εβραίοι φονταμενταλιστές επίσης, ερμηνεύουν την αραβο-ισραηλινή διαμάχη –η οποία άρχισε ως κατ’ εξοχήν εκκοσμικευμένο μέγεθος –μ’ ένα αποκλειστικά θρησκευτικό τρόπο.
Ο φονταμενταλισμός, επιπλέον, δεν περιορίζεται στους μεγάλους μονοθεϊσμούς. Υπάρχουν βουδιστές, ινδουιστές, ακόμα και κομφουκιανιστές φονταμενταλιστές, οι οποίοι απορρίπτουν πολλές από τις αντιλήψεις στις οποίες η φιλελεύθερη κουλτούρα έχει φτάσει με πολύ κόπο. Αγωνίζονται και σκοτώνουν στο όνομα της θρησκείας, ενώ πασχίζουν να ιεροποιήσουν τους πολιτικούς και εθνικούς τους αγώνες.
Αυτή η θρησκευτική αναζωπύρωση εξέπληξε πολλούς παρατηρητές. Στα μέσα του εικοστού αιώνα, είχε γίνει γενικά αποδεκτό ότι η εκκοσμίκευση ήταν ένας δρόμος χωρίς επιστροφή, ότι η πίστη δεν θα μπορούσε να παίξει ποτέ ξανά κυρίαρχο ρόλο στα παγκόσμια γεγονότα. Εθεωρείτο ότι όσο οι άνθρωποι γίνονταν όλο και περισσότερο ορθολογιστές δεν θα είχαν ανάγκη τη θρησκεία ή θα τους αρκούσε να την επιβεβαιώνουν στις πολύ προσωπικές, ιδιωτικές περιοχές του βίου τους. Αλλά στα τέλη της δεκαετίας του 1970, οι φονταμενταλιστές άρχισαν να επαναστατούν ενάντια σ’ αυτή την ηγεμονία της εκκοσμίκευσης. Ξεκίνησαν με βίαιο τρόπο για να βγάλουν τη θρησκεία από το περιθώριο που βρισκόταν και να την τοποθετήσουν στο κέντρο της ζωής· και το πέτυχαν. Η θρησκεία για άλλη μια φορά έγινε η δύναμη που καμιά κυβέρνηση δεν μπορεί αν αγνοήσει χωρίς να υποστεί τις συνέπειες. Ο φονταμενταλισμός δέχθηκε ήττες, αλλά με κανένα τρόπο δεν έμεινε παθητικός. Αποτελεί σήμερα ουσιώδη πτυχή της σύγχρονης ζωής· και είναι βέβαιο ότι θα διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο στις τοπικές και διεθνείς υποθέσεις στο μέλλον. Είναι εξαιρετικά σημαντική, λοιπόν, η προσπάθειά μας να κατανοήσουμε αυτόν τον τύπο θρησκευτικότητας, πως και για ποιους λόγους αναπτύχθηκε, τι μπορεί να σημαίνει για τον πολιτισμό μας και ποια θα ήταν η καλύτερη στάση που πρέπει να κρατήσουμε απέναντί του.
Οι Αμερικανοί προτεστάντες είναι οι πρώτοι που χρησιμοποίησαν τον όρο «φονταμενταλισμός». Κατά τις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα, κάποιοι απ’ αυτούς άρχισαν να αυτοαποκαλούνται «φονταμενταλιστές» για να ξεχωρίζουν από τους πιο «φιλελεύθερους» προτεστάντες, οι οποίοι –σύμφωνα με τη γνώμη των πρώτων-, είχαν διαστρεβλώσει εντελώς τη χριστιανική πίστη. Οι φονταμενταλιστές επιθυμούσαν να επιστρέψουν στις πηγές και να τονίσουν εκ νέου τα «θεμελιώδη» σημεία της χριστιανικής παράδοσης, τα οποία ταύτιζαν με την κατά γράμμα ερμηνεία της Γραφής και την αποδοχή ορισμένων κεντρικών δογμάτων. Από τότε, ο τίτλος «φονταμενταλιστικός» έχει αποδοθεί σε μεταρρυθμιστικά κινήματα κι άλλων θρησκευτικών παραδόσεων ανά τον κόσμο, αλλά με τρόπο καθόλου ικανοποιητικό. Επικρατεί η αντίληψη ότι ο φονταμενταλισμός είναι μονολιθικός σε όλες τις εκδηλώσεις του. Δεν είναι όμως έτσι. Κάθε «φονταμενταλισμός» έχει το δικό του νόμο και τη δική του δυναμική. Ο όρος επίσης δίνει την εντύπωση ότι οι φονταμενταλιστές είναι εξ ορισμού συντηρητικοί και προσηλωμένοι στο παρελθόν, ενώ αντίθετα οι ιδέες τους είναι ουσιωδώς μοντέρνες και εξαιρετικά καινοτόμες. Οι Αμερικανοί προτεστάντες μπορεί να ήθελαν να επιστρέψουν στα «θεμελιώδη», αλλά το έκαναν με έναν ιδιαζόντως σύγχρονο τρόπο. Υποστηρίχθηκε επίσης ότι αυτός ο χριστιανικής προελεύσεως όρος δεν μπορεί να εφαρμόζεται αδιάκριτα σε κινήματα, που έχουν εντελώς διαφορετικές προτεραιότητες. Οι μουσουλμάνοι και οι Εβραίοι φονταμενταλιστές, για παράδειγμα, δεν ενδιαφέρονται πολύ για το δόγμα, το οποίο είναι ουσιαστικό στοιχείο της χριστιανικής πνευματικής πραγματικότητας. Μία κυριολεκτική μετάφραση του «φονταμενταλισμού» στα αραβικά μάς δίνει τον όρο ουζουλίγια, μία λέξη που αναφέρεται στη σπουδή των πηγών, από τις οποίες προέρχονται οι ποικίλοι κανόνες και οι αρχές του ισλαμικού νόμου. Οι περισσότεροι από τους ακτιβιστές που αποκαλούνται «φονταμενταλιστές» στη Δύση δεν ασχολούνται μ’ αυτήν την ισλαμική επιστήμη, αλλά έχουν εντελώς διαφορετικά ενδιαφέροντα. Η χρήση, λοιπόν, του όρου «φονταμενταλισμός» καθίσταται άστοχη.
Σύμφωνα με τους Martin E. Marty και R. Scott Appleby, στο μνημειώδες εξάτομο έργο τους «Fundamentalist Project», όλοι οι «φονταμενταλισμοί» αντιστοιχούν σ’ έναν συγκεκριμένο τύπο. Είναι πολεμικές μορφές πνευματικότητας, οι οποίες αναδύθηκαν ως απάντηση σε μια αισθητή κρίση. Εμπλέκονται σ’ έναν αγώνα με εχθρούς, των οποίων οι εκκοσμικευμένες πεποιθήσεις και πολιτικές φαίνονται επιβλαβείς για τη θρησκεία. Οι φονταμενταλιστές δεν θεωρούν αυτή τη μάχη ως μία συνηθισμένη πολιτική αντιπαράθεση, αλλά τη βιώνουν ως μία παγκόσμια σύγκρουση ανάμεσα στις δυνάμεις του καλού και του κακού. Φοβούνται την εκμηδένιση και προσπαθούν να τονώσουν την ταυτότητά τους –που χαρακτηρίζεται από μια αίσθηση πολιορκίας- με τη βοήθεια μια ς επιλεκτικής αναβίωσης συγκεκριμένων δογμάτων και πρακτικών του παρελθόντος. Για να αποφύγουν τη βεβήλωση, συχνά αποσύρονται από το κοινωνικό προσκήνιο για να δημιουργήσουν μια αντικουλτούρα· κι όμως, οι φονταμενταλιστές δεν είναι ρομαντικοί ονειροπόλοι. Έχουν απορροφήσει τον πραγματικό ορθολογισμό της νεωτερικότητας και κάτω από τη καθοδήγηση των χαρισματικών ηγετών τους, αποκαθαίρουν τα «θεμελιώδη» της πίστεώς τους, έτσι ώστε να δημιουργήσουν μια ιδεολογία που θα εξασφαλίζει στους πιστούς ένα σχέδιο δράσης. Τελικά, μάχονται με όλες τις δυνάμεις τους, αποσκοπώντας στο να επανιεροποιήσουν έναν ολοένα και πιο σκεπτικιστικό κόσμο.
Ο φονταμενταλισμός είναι ένα κίνημα ουσιαστικά του εικοστού αιώνα. Είναι μια αντίδραση στον επιστημονοκρατούμενο και εκκοσμικευμένο πολιτισμό, η οποία εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη Δύση, αλλά κατόπιν ρίζωσε και σε άλλα σημεία του κόσμου. Η Δύση ανέπτυξε μία, εξ ολοκλήρου διαφορετική, μορφή πολιτισμού, που σημαίνει ότι και η θρησκευτική απάντηση σ’ αυτόν υπήρξε μοναδική. Τα φονταμενταλιστικά κινήματα που αναπτύχθηκαν στις μέρες μας συμβιώνουν με τη νεωτερικότητα. Μπορεί να απορρίπτουν τον επιστημονικό ορθολογισμό της Δύσης, αλλά δεν μπορούν να ξεφύγουν απ’ αυτόν. Ο δυτικός πολιτισμός έχει αλλάξει τον κόσμο. Τίποτα –συμπεριλαμβανομένης και της θρησκείας- δεν είναι πια το ίδιο. Σε παγκόσμια κλίμακα, οι άνθρωποι αναμετρήθηκαν μ’ αυτές τις νέες συνθήκες και αναγκάστηκαν να επαναπροσδιορίσουν τις θρησκευτικές τους παραδόσεις, οι οποίες προορίζονταν για έναν εντελώς διαφορετικό τύπο κοινωνίας.
Εντούτοις, τον δέκατο όγδοο αιώνα, οι άνθρωποι στην Ευρώπη και στην Αμερική κατάφεραν τέτοιες εκπληκτικές επιτυχίες στην επιστήμη και στην τεχνολογία, που άρχισαν να θεωρούν ότι ο λόγος ήταν το μοναδικό μέσο για την ανακάλυψη της αλήθειας, απορρίπτοντας τον μύθο ως ψεύτικο και δεισιδαιμονικό. Ο νέος κόσμος που δημιούργησαν αντέστρεψε τη δυναμική της παλιάς μυθικής πνευματικότητας. Επιπλέον, η ίδια η μορφή της θρησκευτικότητας μεταβλήθηκε στον σύγχρονο κόσμο λόγω του ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι δέχονταν μονάχα τον επιστημονικό ορθολογισμό ως αλήθεια· έγινε προσπάθεια να μετατραπεί το μυθικό στοιχείο της πίστης σε λόγο. Οι φονταμενταλιστές σ’ αυτά ακριβώς αποσκοπούσαν. Όμως τούτη η σύγχυση, δημιούργησε περισσότερα προβλήματα.
Είναι ανάγκη να καταλάβουμε πως ο κόσμος μας έχει αλλάξει… από τις αρχές του δέκατου έκτου αιώνα, όταν οι άνθρωποι της δυτικής Ευρώπης άρχισαν ν’ αναπτύσσουν την καινούργια τους επιστήμη… εξετάζουμε τη μυθολογική ευσέβεια του παραδοσιακού αγροτικού κόσμου, για να δούμε πως λειτουργούσαν οι παλιές μορφές της πίστεως. Η συμβατική θρησκευτικότητα γίνεται πολύ δύσκολη μέσα σ’ έναν εντελώς καινούργιο κόσμο. Η νεωτερικότητα υπήρξε πάντοτε μια οδυνηρή διαδικασία. Οι άνθρωποι αισθάνονται αποξενωμένοι και χωρίς συνοχή κάθε φορά που θεμελιώδεις αλλαγές στην κοινωνία κάνουν τον κόσμο παράξενο και αγνώριστο.
…οι φονταμενταλιστές… δημιούργησαν ένα νέο τύπο πίστεως στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα.
Οι φονταμενταλιστές αισθάνονται ότι μάχονται ενάντια σε δυνάμεις, οι οποίες απειλούν τις πιο ιερές αξίες τους. Κατά τη διάρκεια ενός πολέμου είναι πολύ δύσκολο για τους αντιμαχόμενους να εκτιμήσουν ο ένας τη θέση του άλλου. Η νεωτερικότητα πόλωσε την κοινωνία. Αλλά κάποιες φορές, για ν’ αποτρέψουμε την κλιμάκωσή της, πρέπει να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τον πόνο και τις ιδέες της άλλης πλευράς. Όλοι εμείς, που απολαμβάνουμε τις ελευθερίες και τα επιτεύγματα της νεωτερικότητας, δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε την αγωνία αυτών που γίνονται φονταμενταλιστές. Κι όμως, η νεωτερικότητα συχνά βιώνεται όχι ως απελευθέρωση, αλλά ως επιθετική επιβολή.
Η λογική σιωπά όταν βρίσκεται αντιμέτωπη
με τις φρικτές γενοκτονίες του 20ού αιώνα
Δεν μπορούμε πλέον να θρησκευόμαστε με τον ίδιο τρόπο που θρησκεύονταν οι πρόγονοί μας, που ζούσαν στον συντηρητικό κόσμο της προνεωτερικότητας, όπου οι θρησκευτικοί μύθοι και οι τελετουργίες βοηθούσαν τους ανθρώπους να αποδεχθούν τους περιορισμούς που ήταν αναγκαίοι στο πλαίσιο ενός αγροτικού πολιτισμού. Εμείς, σήμερα, είμαστε προσανατολισμένοι προς το μέλλον και όσοι από εμάς έχουμε ανατραφεί μέσα στον ρασιοναλισμό του σύγχρονου κόσμου δεν μπορούμε εύκολα να κατανοήσουμε τις παλαιότερες μορφές πνευματικότητας. Μοιάζουμε με τον Νεύτωνα, έναν από τους πρώτους ολοκληρωτικά διαποτισμένους από το επιστημονικό πνεύμα ανθρώπους, ο οποίος ήταν αδύνατον να καταλάβει τη μυθολογία. Όσο σκληρά κι αν προσπαθούμε να συλλάβουμε τη συμβατική θρησκευτικότητα έχουμε πάντοτε την έμφυτη τάση να αντιλαμβανόμαστε την αλήθεια ως γεγονός πραγματικό, ιστορικό και εμπειρικό. Πολλοί άνθρωποι είναι πεπεισμένοι ότι, προκειμένου η θρησκεία να ληφθεί σοβαρά υπόψιν, πρέπει να αποδειχθεί ότι οι μύθοι της έχουν ιστορική βάση και ότι είναι ικανοί να λειτουργήσουν σε πρακτικό επίπεδο με την αποτελεσματικότητα που απαιτεί η νεωτερικότητα. Στο χώρο της Δυτικής Ευρώπης, που γνώρισε τόσες τραγικές εμπειρίες κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι απορρίπτουν τη θρησκεία. Για εκείνους που θεωρούν τον ορθό λόγο ως τον μόνο δρόμο που οδηγεί στην αλήθεια, αυτή είναι μια συνεπής και έντιμη στάση. Καθώς διαβεβαιώνουν πρώτοι απ’ όλους οι επιστήμονες, ο ορθός λόγος δεν μπορεί να θέσει ερωτήματα για το έσχατο νόημα, το οποίο υπερβαίνει τα όρια της εμπειρικής διερεύνησης. Όταν βρίσκεται αντιμέτωπη με τις φρικτές γενοκτονίες του 20ού αιώνα, η λογική σιωπά.
Ένας μεγάλος αριθμός συνεχίζει να θρησκεύεται κι έχει προσπαθήσει να αναπτύξει νέες μορφές πίστεως. Ο φονταμενταλισμός είναι ένας μόνο από τους σύγχρονους θρησκευτικούς πειραματισμούς και είχε αρκετή επιτυχία στην προσπάθειά του να επανεισαγάγει θριαμβευτικά τη θρησκεία στο διεθνές προσκήνιο –χάνοντας, όμως, παράλληλα, ορισμένες από τις ιερότερες αξίες των ομολογιακών πίστεων. Οι φονταμενταλιστές έχουν μετατρέψει το μυθικό απόθεμα της θρησκευτικής τους παράδοσης σε ορθό λόγο, είτε επιμένοντας ότι τα δόγματα τους είναι επιστημονικά αποδεδειγμένα είτε μεταφράζοντας την περίπλοκη μυθολογία τους σε όρους μιας απλοποιημένης ιδεολογίας. Με τον τρόπο αυτό συγχέουν δύο συμπληρωματικές πηγές και είδη γνώσεως, τις οποίες οι άνθρωποι της προνεωτερικής εποχής θεωρούσαν, συνήθως, πως είναι πιο σοφό να κρατάνε χωριστά. Η φονταμενταλιστική εμπειρία αποδεικνύει πόσο δίκιο είχε αυτή η παραδοσιακή στάση. Επιμένοντας ότι οι αλήθειες του Χριστιανισμού είναι αντικειμενικές και μπορούν ν’ αποδειχθούν, οι Αμερικανοί Προτεστάντες φονταμενταλιστές δημιούργησαν μια καρικατούρα τόσο της θρησκείας όσο και της επιστήμης. Εκείνοι οι Εβραίοι και μουσουλμάνοι που προσπάθησαν να παρουσιάσουν την πίστη τους μ’ έναν έλλογο, συστηματικό τρόπο, προκειμένου ν’ ανταγωνιστούν άλλες εκκοσμικευμένες ιδεολογίες, κατέληξαν να διαστρεβλώσουν την ίδια τους την παράδοση, ελαχιστοποιώντας την προς μία και μοναδική κατεύθυνση, μέσω μιας ανελέητης εκλεκτικής διαδικασίας. Το αποτέλεσμα ήταν όλοι αυτοί να παραθεωρούν τις πιο ανεκτικές, συμπεριληπτικές και φιλεύσπλαχνες διδασκαλίες και ν’ αναπτύξουν θεολογίες του μίσους, της οργής και της εκδίκησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό οδήγησε μια μικρή μειοψηφία στο να διαστρέψει τη θρησκεία και να τη χρησιμοποιήσει προς δικαίωση του φόνου. Ακόμη και η μεγάλη πλειοψηφία των φονταμενταλιστών, που αντιτίθεται σε τέτοιες τρομοκρατικές ενέργειες, έχει την τάση ν’ αποκλείει και να καταδικάζει όσους δεν συμμερίζονται τις απόψεις της.
Η μανία, όμως, των φονταμενταλιστών μας υπενθυμίζει ότι ο σύγχρονος πολιτισμός έχει ακραίες απαιτήσεις από τον άνθρωπο. Σίγουρα μας έχει ενισχύσει, μας έχει ανοίξει νέους κόσμους, έχει διευρύνει τους ορίζοντές μας και έχει βοηθήσει πολλούς από εμάς να ζούμε με περισσότερη υγεία και ευτυχία. Ωστόσο, συχνά τραυματίζει τον αυτοσεβασμό μας. Την ίδια στιγμή που το ρασιοναλιστικό κοσμοείδωλο διακηρύττει ότι ο άνθρωπος είναι το μέτρο όλων των πραγμάτων και μας έχει ελευθερώσει από την εσφαλμένη εξάρτηση από έναν υπερφυσικό Θεό, αποκαλύπτει επίσης την αδυναμία και τη θραυστότητά μας, καθώς και την έλλειψη αξιοπρέπειας. Ο Κοπέρνικος μας εξόρισε από τον θρόνο που είχαμε στήσει στο κέντρο του σύμπαντος, καταδικάζοντάς μας σ’ έναν δευτερεύοντα ρόλο. Ο Καντ διακήρυξε ότι ποτέ δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι οι ιδέες μας ανταποκρίνονται σε κάποια αντικειμενική πραγματικότητα, που βρίσκεται έξω από εμάς. Ο Δαρβίνος υποστήριξε ότι είμαστε απλώς ζώα και ο Φρόιντ ότι τα ανθρώπινα όντα απέχουν πολύ απ’ το να θεωρούνται απολύτως λογικά πλάσματα και βρίσκονται, αντίθετα στο έλεος των πανίσχυρων, ανορθολογικών δυνάμεων του ασυνείδητου, οι οποίες μονάχα με μεγάλη δυσκολία είναι δυνατόν να προσεγγιστούν. Αυτό, πράγματι, έχει αποδειχθεί από τη σύγχρονη εμπειρία. Παρά τα ιδεολογήματα του ορθολογισμού, τη σύγχρονη ιστορία χαρακτηρίζει το κυνήγι μαγισσών και οι παγκόσμιοι πόλεμοι, έκρηξη ενός άκρατου ανορθολογισμού. Έχοντας χάσει την ικανότητα να προσεγγίζουμε το βάθος της ψυχής, κάτι που οι παλαιοί μύθοι, οι λειτουργίες και οι μυστικές πρακτικές της παραδοσιακής πίστεως παρείχαν κάποτε, η λογική μοιάζει να μην έχει πια κανένα νόημα στον γενναίο, καινούργιο κόσμο μας. Στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα, ο μύθος του φιλελευθερισμού, του οποίου η ανθρωπότητα προωθεί μια περισσότερο διαφωτιστική και ανεκτική έκφραση, μοιάζει τόσο απίστευτος όσο και όλοι οι άλλοι μύθοι της χιλιετίας… Χωρίς τους περιορισμούς της «ανώτερης» μυθικής αλήθειας, η λογική μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να γίνει δαιμονική και να διαπράξει εγκλήματα τόσο σημαντικά, αν όχι σημαντικότερα, από τις θηριωδίες που διαπράττουν οι φονταμενταλιστές.
Ήταν δύσκολο, όμως, για κάποιους Δυτικούς, οι οποίοι δεν σκέπτονταν πλέον με τρόπο θρησκευτικό, να εκτιμήσουν αυτή την αναγέννηση της πίστεως, κυρίως όταν αυτή εκφράστηκε με βίαιο και απάνθρωπο τρόπο. Συχνά η σύγχρονη κοινωνία χωρίζεται σε «δύο έθνη»: οι εκκοσμικευμένοι και οι πιστοί, ζώντας στην ίδια χώρα, δεν μπορούν να μιλήσουν ο ένας τη γλώσσα του άλλου ούτε να έχουν την ίδια άποψη για τα πράγματα. Ό,τι φαίνεται ιερό και αποδεκτό για τη μία πλευρά, είναι δαιμονικό κι ενοχλητικό για την άλλη. Οι εκκοσμικευμένοι και οι πιστοί αισθάνονται βαθιά απειλή ο ένας από τον άλλον κι όταν παρατηρείται σύγκρουση δύο απόλυτα αδιάλλακτων κοσμοθεωριών –όπως συνέβη στην περίπτωση του Σαλμάν Ρούσντι- η αίσθηση της αποξένωσης και της αντίθεσης απλώς εντείνεται. Πρόκειται για μια νοσηρή και ενδεχομένως επικίνδυνη κατάσταση. Ο φονταμενταλισμός δεν πρόκειται να εξαφανιστεί. Σε κάποια μέρη, μάλιστα, είτε κερδίζει περισσότερο έδαφος είτε γίνεται πιο ακραίος. Τι μπορεί να κάνει το φιλελεύθερο, εκκοσμικευμένο κατεστημένο ώστε να χτίσει γέφυρες και ν’ αποτρέψει την πιθανότητα μελλοντικών συγκρούσεων;
Η απάντηση δεν είναι η καταστολή και ο εξαναγκασμός. Διότι οδηγούν αναπόφευκτα σε αιφνίδιες βίαιες αντιδράσεις, οι οποίες κάνουν τους φονταμενταλιστές ή τους εν δυνάμει φονταμενταλιστές περισσότερο ακραίους. Οι Προτεστάντες φονταμενταλιστές στις ΗΠΑ επέδειξαν περισσότερη αντιδραστικότητα, αδιαλλαξία και στενοκεφαλιά μετά τον διασυρμό τους στη δίκη του Σκοπς. Οι πιο ακραίες μορφές σουνιτικού φονταμενταλισμού γεννήθηκαν μέσα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Νάσερ, ενώ τα δρακόντεια μέτρα του σάχη επιτάχυναν το ξέσπασμα της Ισλαμικής Επανάστασης. Ο φονταμενταλισμός είναι μια εμπόλεμη μορφή πίστεως· ζει με την αναμονή μιας άμεσης καταστροφής. Γι’ αυτό δεν είναι καθόλου παράξενο που οι Εβραίοι φονταμενταλιστές, σιωνιστές ή υπέρ-ορθόδοξοι, διακατέχονται ακόμη από τον φόβο του Ολοκαυτώματος και του αντισημιτικού ολέθρου. Οι ψυχές όσων βιώνουν την εκκοσμίκευση ως κάτι το εχθρικό κι επιθετικό είναι γεμάτες απωθημένα, γεγονός που τους οδηγεί στο να παραμορφώνουν το θρησκευτικό τους όραμα, το οποίο με τη σειρά του γίνεται βίαιο και μισαλλόδοξο. Οι φονταμενταλιστές βλέπουν παντού συνωμοσίες και μερικές φορές καταλαμβάνονται από μια οργή που μοιάζει δαιμονική.
Επιπλέον, το εγχείρημα της εκμετάλλευσης του φονταμενταλισμού, προκειμένου να επιτευχθούν εγκόσμιοι και πραγματιστικοί στόχοι, αποδείχθηκε αντιπαραγωγικό. Ο Σαντάτ ερωτοτροπούσε με τους μουσουλμάνους της Αιγύπτου και την «Τζαμάατ αλ-Ισλαμίγια» για να τα νομιμοποιήσει το καθεστώς του και να οικοδομήσει το θεμέλιο της δύναμής του. Το Ισραήλ αρχικά υποστήριξε την HAMAS, για να υποσκάψει την PLO. Και στις δύο περιπτώσεις, η προσπάθεια χειραγώγησης και ελέγχου είχε τραγικά και θανατηφόρα αποτελέσματα για το λαϊκό κράτος. Γι’ αυτό πρέπει να αναζητηθεί μια πιο αντικειμενική αποτίμηση της σημασίας που έχουν τα θρησκευτικά αυτά κινήματα.
Πρώτον, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι οι θεολογίες και οι ιδεολογίες αυτού του είδους έχουν την ρίζα τους στον φόβο. Η επιθυμία για περιχαρακωμένα δόγματα, ορθωμένα τείχη, συγκεκριμένα όρια, καθώς και η επιθυμία εγκλεισμού των πιστών μέσα σ’ ένα ιερό κλουβί ξεπηδούν από τον φόβο του αφανισμού, ο οποίος έχει κάνει όλους τους φονταμενταλιστές να πιστέψουν, ο καθένας με τον τρόπο του, ότι οι δυνάμεις της εκκοσμίκευσης πρόκειται να τους σβήσουν απ’ τον χάρτη. Ο σύγχρονος κόσμος, που φαίνεται τόσο συναρπαστικός στα μάτια ενός φιλελεύθερου, μοιάζει άθεος, χωρίς νόημα, ακόμη και σατανικός σε ένα φονταμενταλιστή. Αν ένας ασθενής αναφέρει τέτοιου είδους παρανοϊκές, συνωμοτικές και εκδικητικές φαντασιώσεις στον ψυχοθεραπευτή του, εκείνος σίγουρα θα διαγνώσει κάποια διαταραχή. Η αποκαλυπτική οπτική, -η οποία εκλαμβάνει μερικούς από τους πιο θετικούς θεσμούς της νεωτερικότητας ως διαβολικούς, καταδιώκεται από εφιάλτες γενοκτονίας και προβλέπει ένα φρικτό τέλος για την ανθρωπότητα-, συνιστά σαφή ένδειξη του τρόμου και της απογοήτευσης που η νεωτερικότητα εμπνέει σε πολλούς Προτεστάντες φονταμενταλιστές. Έχουμε κάνει λόγο για τον μηδενισμό, ο οποίος μπορεί να χαρακτηρίζει το φονταμενταλιστικό επιχείρημα. Είναι αδύνατον ν’ αποβάλει κανείς αυτόν τον φόβο ή να επιχειρήσει να τον εκλογικεύσει με το ζόρι. Μια πιο γόνιμη αντίδραση ήταν να προσπαθήσει να εκτιμήσει το βάθος της εκκοσμίκευσης δεν μπορεί να συμμεριστεί την κινδυνολογική ετούτη αντίληψη.
Δεύτερον, είναι σημαντικό να αντιληφθούμε ότι τα κινήματα αυτά δεν αποτελούν μια οπισθοδρόμηση σ’ ένα αρχαϊκό παρελθόν· είναι σύγχρονα, ανανεωτικά και μοντερνιστικά. Οι Προτεστάντες φονταμενταλιστές διαβάζουν τη Βίβλο μ’ ένα κυριολεκτικό, ορθολογικό τρόπο, που είναι πολύ διαφορετικός από την πιο μυστική, αλληγορική προσέγγιση της προνεωτερικής πνευματικότητας. Η θεωρία του Βελαγιατί Φακίχ που ανέπτυξε ο Χομεϊνί ήταν ένα φαινόμενο συγκλονιστικό και ρηξικέλευθο, που ανέτρεπε μια σιιτική παράδοση αιώνων. Μουσουλμάνοι στοχαστές κήρυξαν μια Θεολογία της απελευθέρωσης και διαμόρφωσαν μια αντι-ιμπεριαλιστική ιδεολογία, η οποία εναρμονιζόταν μ’ αυτή των κινημάτων που δρούσαν την εποχή εκείνη στον Τρίτο Κόσμο. Ακόμα και οι υπέρ-ορθόδοξοι Εβραίοι, οι οποίοι δείχνουν πολύ πρόθυμοι να γυρίσουν την πλάτη τους στη σύγχρονη κοινωνία, κατάλαβαν ότι οι γιεσιβότ τους στην ουσία δεν ήταν τίποτ’ άλλο από μοντέρνα ιδρύματα που λειτουργούσαν σε εθελοντική βάση. Υιοθέτησαν μια νέου τύπου αυστηρότητα στην τήρηση της Τορά κι έμαθαν να εκμεταλλεύονται το πολιτικό σύστημα, έτσι ώστε να αποκτήσουν πολύ περισσότερη δύναμη από όση είχε οποιοσδήποτε άλλος θρησκευόμενος Εβραίος τα τελευταία δύο χιλιάδες χρόνια.
Η φονταμενταλιστική μεταρρύθμιση της πίστεως σήμαινε ότι ένα είδος ακτιβισμού, που μέχρι πρότινος θεωρείτο ότι δεν αρμόζει στη θρησκεία, αποκτούσε τώρα κομβική σημασία. Τόσο οι θρησκευόμενοι Σιωνιστές όσο και οι χριστιανοί και οι μουσουλμάνοι φονταμενταλιστές επέμεναν στην ανάγκη δυναμικής και επαναστατικής μεταμόρφωσης, έτσι ώστε να εναρμονιστούν με τη φορά προς τα εμπρός και τις ρεαλιστικές επιδιώξεις της σύγχρονης κοινωνίας.
Επειδή ήταν τόσο μαχητική, η εκστρατεία επανιεροποίησης της κοινωνίας έγινε επιθετική και διαστρεβλώθηκε. Της έλειπε η ευσπλαχνία, που όλες οι πίστεις επιμένουν ότι αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο του θρησκευτικού βίου, της εμπειρίας του Ιερού. Αντίθετα, κήρυτταν μια ιδεολογία του αποκλεισμού, του μίσους, ακόμη και της βίας. Οι φονταμενταλιστές, εντούτοις, δεν είχαν το μονοπώλιο της οργής. Τα κινήματα τους ήρθαν πολύ συχνά αντιμέτωπα με την επιθετική όψη της εκκοσμίκευσης, οι θιασώτες της οποίας ελάχιστο σεβασμό έτρεφαν προς τη θρησκεία και τους πιστούς της. Σε κάποιες περιπτώσεις, οι δυο παρατάξεις έμοιαζαν εγκλωβισμένες σ’ έναν κυκεώνα κλιμάκωσης της εχθρότητας και της εκδικητικότητας. Αν οι φονταμενταλιστές έπρεπε ν’ αναπτύξουν μια πιο φιλεύσπλαχνη στάση έναντι των εχθρών τους, προκειμένου να είναι πιο πιστοί στις αρχές της φιλανθρωπίας, της ανεκτικότητας και του σεβασμού στον άνθρωπο, που χαρακτηρίζουν τον σύγχρονο πολιτισμό στις καλύτερες στιγμές του· επιπλέον, όφειλαν να προσπαθήσουν να κατανοήσουν χωρίς πάθος τους φόβους, τα άγχη και τις ανάγκες του μεγάλου αριθμού των φονταμενταλιστών γειτόνων τους, που καμιά κοινωνία δεν μπορεί ν αγνοήσει χωρίς να κινδυνεύσει.
Άντριου Σινκλέρ
«Ανατομία του τρόμου»
Ιστορία της τρομοκρατίας
Εκδόσεις «Ωκεανίδα»
Στο κυνήγι της εξουσίας η επιτυχία αφήνει λίγους εχθρούς
Οι φιλόσοφοι της τρομοκρατίας, υποστήριζαν την περιορισμένη χρήση της, έως την ανάληψη του ελέγχου του κράτους. Όλες οι τρομοκρατικές ομάδες συγχωρέθηκαν μόλις έγιναν κυβερνήσεις· στο κυνήγι της εξουσίας, η επιτυχία αφήνει λίγους εχθρούς. Ωστόσο, η φρίκη των σύγχρονων καιρών ήταν η κλίμακα της χρήσης του κρατικού τρόμου, που κατόρθωσε να σφαγιάσει κατά τον τελευταίο αιώνα περισσότερους από 100.000.000 ανθρώπους.
Ο μύθος του Οιδίποδα, η πιο καταφανής υπόθεση τρόμου στην ελληνική τραγωδία, επρόκειτο να γίνει εφαλτήριο της ψυχιατρικής του Φρόιντ. Ο Οιδίποδας έλυσε το αίνιγμα της φοβερής ανθρωποφάγου Σφίγγας. Η απάντηση ήταν «ο άνθρωπος», και έσωσε την πόλη του, τη Θήβα, από καταστροφή. Στη συνέχεια ο Οιδίποδας σκότωσε κατά λάθος τον πατέρα του, έγινε βασιλιάς της Θήβας, παντρεύτηκε εν αγνοία του τη μητέρα του Ιοκάστη, και απέκτησε παιδιά μαζί της. Αυτές οι πράξεις προκάλεσαν την αποστροφή και τη θεϊκή εκδίκηση – κάτι ανάλογο ήταν και η πανούκλα στην Αίγυπτο την εποχή του Μωυσή. Όταν έμαθε τα εγκλήματα της άγνοιάς του, ο Οιδίποδας έβγαλε τα μάτια του και κυνηγήθηκε από τις Μαινάδες, μέχρι που οι θεοί τελικά τον λυπήθηκαν και τον συγχώρεσαν. Στην πραγματικότητα, αυτό που του είχε πει η Σφίγγα ήταν ότι η ανθρωπότητα θα υπέφερε τρομερά αν δεν ακολουθούσε την οδό της δικαιοσύνης.
Η Σπάρτη μπορεί να χρησιμοποιούσε μια μυστική αστυνομία γνωστή ως «Κρυπτεία» που προέβαινε σε κατ’ επιλογήν φόνους κατόπιν υποψίας για να καταστείλει τους είλωτες….
Ο μετέπειτα τύραννος των Συρακουσών Αγαθοκλής είχε προκαλέσει, λόγω της σκληρότητάς του, τον θαυμασμό του Νικολό Μακιαβέλι στον «Ηγεμόνα», τον κορυφαίο οδηγό για τους άρχοντες της Αναγέννησης. Ο Αγαθοκλής χρησιμοποιούσε τη δολοφονία και τη σφαγή των αντιπάλων του για να αποκτήσει δύναμη. Κρατιόταν στην εξουσία μέσω του φόβου…
Ο Αγαθοκλής αποτελούσε το παράδειγμα για κάθε δολοπλόκο που αναζητούσε την υπεροχή. «Όταν καταλαμβάνει ένα κράτος, ο κατακτητής πρέπει να φροντίσει να διαπράξει όλες του τις αγριότητες μαζί». Μετά, θα πρέπει να παρέχει μια καλύτερη ζωή για όλους σε μικρά στάδια, έτσι ώστε να νομίζουν ότι η κατάσταση βελτιώνεται σιγά σιγά.
Στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία η αποτροπή ήταν πάντοτε ένας ρυθμιστικός παράγοντας. Το 66 μ.Χ. στην επαρχία της Ιουδαίας ο τρόμος σίγουρα συναγωνιζόταν την αντίδραση στον τρόμο. Εκείνη την εποχή αναδείχθηκαν οι Ζηλωτές (Σικάριοι), μια ακραία ομάδα Φαρισαίων, οργανωμένοι ως ιεροί πολεμιστές σύμφωνα με το παράδειγμα του Ιούδα του Μακκαβαίου και της εξέγερσής του. Η κραυγή τους ήταν: «Κανένας Θεός παρά μόνον ο Θεός, κανένας φόρος παρά μόνο στο Ναό!».
Η υποδούλωση και η τιμωρία ήταν πάντοτε όπλα του νόμου και της τάξης.
Πριν από την κατάρρευση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ο άγιος Αυγουστίνος όρισε τι είναι ο «δίκαιος πόλεμος».
Έτσι, έκανε τη διάκριση ανάμεσα στο guerra, εναντίον των παράνομων και των πειρατών, που σήμερα ονομάζεται ανταρτοπόλεμος, και στο bellum, εναντίον των νόμιμων κυρίαρχων άλλων χωρών. Αυτός ο δεύτερος «δίκαιος πόλεμος» ήταν μια ένοπλη σύγκρουση, που μπορεί να διέπεται από κανόνες αποδεκτούς και από τις δυο πλευρές. Εκείνες μπορούν να περιορίσουν τη συμπεριφορά των στρατευμάτων τους, ακόμη και να ισχυριστούν ότι ο αγώνας τους έχει θεϊκό σκοπό. Όμως, κανένας περιορισμός δεν ίσχυε στον ανταρτοπόλεμο εναντίον ληστών, πολέμαρχων και βάρβαρων φύλαρχων, όπως η Βουδίκκα. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, όποιος ζει στην ερημιά μοιάζει με κτήνος, και θα πρέπει ή να αντιμετωπιστεί κτηνωδώς ή να υποδουλωθεί.
…όσο δικαιολογημένος και αν είναι ο σκοπός όλων των αγωνιστών της ελευθερίας, η χρήση τακτικών φρίκης προκαλεί την αποστροφή, ενώ στόχος των επαναστατών θα έπρεπε να είναι να προσελκύσουν μαζικά τους ανθρώπους που δεν έχουν ακόμη συνταχθεί μαζί τους.
Ο τρόμος είναι ένα δίκοπο σπαθί, που αποθαρρύνει εξίσου εχθρούς και φίλους. Τα βασανιστήρια στα οποία υποβάλλονται οι αντίπαλοι μπορεί να εκφοβίσουν τους μελλοντικούς υπηκόους.
Ο Αγαθοκλής υπήρξε προνοητικός όταν αποκτούσε την εξουσία μέσω του φόβου και στη συνέχεια χαλάρωνε τα μέτρα ασφαλείας για να κερδίσει τη λαϊκή υποστήριξη. Στην πανούργα έγκρισή του για τον «δίκαιο πόλεμο», ο άγιος Αυγουστίνος επέτρεπε στους Χριστιανούς να σφάζουν τους ειδωλολάτρες, ακολουθώντας το παράδειγμα του Ιησού του Ναυή στην Παλαιά Διαθήκη. Όμως, αυτή η βία δεν θα έπρεπε να προέρχεται από το μίσος. Θα έπρεπε να μοιάζει με τη σκληρότητα του γονιού όταν τιμωρεί το παιδί του για το καλό του. Αναμφίβολα, η λεηλασία της Ρώμης κατά τη διάρκεια της ζωής του Αυγουστίνου εμφανίστηκε ως θρίαμβος του κακού απέναντι στο καλό, και οι θρησκευτικοί πόλεμοι έγιναν τώρα απαραίτητοι για τη χριστιανική πίστη.
Τα κείμενα του ιερού τρόμου
Από τις τρεις σπερματικές θρησκείες της Εγγύς Ανατολής, οι Εβραίοι ίδρυσαν το Ισραήλ με μια μορφή γενοκτονίας.
Ο Ιησούς του Ναυή είχε σε ασυνήθιστο βαθμό ασκήσει μια πολιτική εθνοτικής εκκαθάρισης, όπως μπορεί κανείς να διαβάσει στη βιβλική αφήγηση της βασιλείας του, όταν σκότωσε τον πληθυσμό της Γαι, άντρες και γυναίκες μαζί σε αριθμό που έφτασε τις 12.000 κι έκαψε την πόλη…
… Ο Ιησούς κρατούσε το χέρι του με τη λόγχη τεντωμένο προς την κατεύθυνση της Γαι, ωσότου θανατώθηκαν όλοι οι κάτοικοί της… Έτσι, ο Ιησούς πυρπόλησε τη Γαι και τη μετέβαλε σε σωρό ερειπίων· και μέχρι σήμερα είναι τόπος έρημος». Εξόντωσε τον ένα βασιλιά μετά τον άλλο και τη μια φυλή μετά την άλλη, ειδικά στη Χεβρώνα. «Επιτέθηκαν στην πόλη, την κατέλαβαν και σκότωσαν όλους τους κατοίκους της και το βασιλιά της. Επίσης κατέλαβαν όλες τις γύρω πόλεις και σκότωσαν τους κατοίκους τους· δεν άφησαν κανένα να ξεφύγει, όπως ακριβώς είχαν κάνει και στην Εγλών· κατέστρεψαν την πόλη κι εξολόθρευσαν όλους τους κατοίκους της».
…η εβραϊκή πίστη ακολουθούσε ανέκαθεν μια μαχητική γραμμή…
Οι δέκα φυλές της βόρειας Ιουδαίας κατακτήθηκαν, υποδουλώθηκαν και εξαφανίστηκαν, και δεν θα τις ξανάβλεπε κανείς ποτέ, παρά μόνο οι Βρετανοί Ισραηλίτες και οι Αμερικανοί φονταμενταλιστές κήρυκες στις φαντασιώσεις τους.
… 589 π.Χ. …
Τότε οι Μήδοι και οι Πέρσες κατέκτησαν την ειδωλολατρική πόλη, και ο Κύρος επέτρεψε στους Εβραίους να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και να ξαναχτίσουν τον Ναό τους, πράγμα που έκαναν με το σπαθί στο ένα χέρι και το μυστρί στο άλλο –αυτό θα αποτελούσε την έμπνευση για τους Ελευθεροτέκτονες που θα ακολουθούσαν.
Ο Χριστιανισμός ξεκίνησε ως κουλτούρα θύματος, που υφίστατο βαρβαρικά βασανιστήρια. Επίσης, ήταν οργανωμένος σαν μια μυστική εταιρεία με πυρήνες, που αργότερα έγιναν παρεκκλήσια. Είχε κωδικοποιημένες λέξεις, όπως το σημείο του ψαριού, Ιχθύς στα ελληνικά, τα γράμματα του οποίου είναι το ακρωνύμιο του «Ιησούς Χριστός, Θεού, Υιός, Σωτήρ». Οι ρωμαϊκές κυβερνήσεις θεωρούσαν τον ιεραποστολικό Χριστιανισμό ως αίρεση εναντίον της κρατικής θρησκείας του Αυτοκράτορα, ο οποίος ήταν θεϊκός ανάμεσα στους άλλους Θεούς. Η διάδοση της λατρείας στον πληθυσμό των δούλων ενθάρρυνε επαναστάσεις, όπως αυτή του Σπάρτακου, τον οποίο επίσης σταύρωσαν μαζι με πολλούς από τους οπαδούς του.
…οι ανατρεπτικοί Χριστιανοί φαίνονταν να καθοδηγούνται από ένα σύμπλεγμα μάρτυρα. Ακόμη και αν αντιμετώπιζαν βασανιστήρια ή παράδοση στα θηρία του Μεγάλου Ιπποδρόμιου, οι Χριστιανοί έβλεπαν την αυτοθυσία τους ως εξιλέωση στον δρόμο τους για τον παράδεισο. Ο πόνος τους ήταν η νίκη τους. Ήταν στρατιώτες του Χριστού, που είχε πεθάνει τόσο φρικτά στον ιερό πόλεμο κατά των εχθρών του Θεού.
Όπως με τον Ιουδαϊσμό και το Ισλάμ, το μεγάλο πρόβλημα όλων των θρησκειών βρίσκεται στο στάδιο της μετάβασής τους από την ανέχεια στην εξουσία. Όταν οι πιστοί πείθονται ότι κυβερνούν πια μέσω των ηγετών, μεθοδεύουν μια τρομερή εκδίκηση εναντίον των διαφωνούντων. Παρότι η παλιά Ρώμη έπεσε στους βαρβάρους, αναδύθηκε η Δεύτερη Ρώμη του Βυζαντίου, που αργότερα θα ονομαζόταν Κωνσταντινούπολη, από το όνομα του πρώτου Χριστιανού αυτοκράτορα, του Κωνσταντίνου. Οι κληρονόμοι των επαναστατών αποστόλων έγιναν οι επίσκοποι και οι άγιοι της νέας εξουσίας, που γεφύρωσε την Ευρώπη με την Ασία. Τώρα οι χειρότερες φρικαλεότητές τους επιβλήθηκαν σε όσους διύλιζαν των κώνωπα για τη φύση της Θείας κοινωνίας ή της Αγίας Τριάδας.
Οι δογματικές διαφορές έγιναν το υλικό της σφαγής.
Όταν μια επαναστατική ομάδα αναλαμβάνει τον έλεγχο του κράτους, καταδιώκει άλλες επαναστατικές ομάδες για να διατηρήσει τους καρπούς της πρώτης επανάστασης.
Η ισλαμική πίστη αποκαλύφθηκε σε έναν Άραβα φύλαρχο και πολέμαρχο.
Ο Μωάμεθ γεννήθηκε τον 7ο αιώνα στη Μέκκα, που ήταν τότε μια ειδωλολατρική πόλη με ένα κυβικό χτίσμα, την Κάαμπα, ως κέντρο λατρείας. Εμπνευσμένος από τον αρχάγγελο Γαβριήλ για τη διαμόρφωση μιας νέας θρησκείας, ο Μωάμεθ αποσύρθηκε μαζί με τους μαθητές του στην κοντινή πόλη Μεδίνα. Κατά την απουσία του, χριστιανικά αβησσυνιακά στρατεύματα επιτέθηκαν στη Μέκκα, αλλά γύρισαν πίσω λόγω ασθενειών. Ο Μωάμεθ άρχισε να στήνει ενέδρες στα καραβάνια και κατήγαγε νίκη απέναντι σε ισχυρότερες δυνάμεις στο Μπαντρ. Ύστερα επανέκτησε τη Μέκκα χωρίς να δώσει μάχη. Όπως είχε κάνει ο Χριστός με τους εμπόρους στο Ναό της Ιερουσαλήμ, ο Προφήτης πέταξε όλα τα είδωλα από την Κάαμπα εκτός από ένα: έναν μαύρο μετεωρίτη που ακόμη τον ασπάζονται και τον τιμούν ευλαβικά στο χατζ, το ιερό ταξίδι για το προσκύνημα.
…ήταν ο αγγελιοφόρος του Αλλάχ, που κλήθηκε στη γη για να σχηματίσει την ιεραποστολική Ούμμα, την παγκόσμια κοινότητα της ισλαμικής πίστης. Ο Θείος σκοπός ήταν η εξάπλωση της αποκάλυψης του Προφήτη στα πέρατα της γης.
Όπως η Τορά και η Βίβλος, το Κοράνι ήταν ένα διφορούμενο κείμενο, το οποίο οι διάφοροι πιστοί κακομεταχειρίστηκαν για πολιτικούς σκοπούς.
Άλλοι στίχοι του Κορανίου ενέπνευσαν έναν ανελέητο πόλεμο εναντίον των απίστων.
… Μάχεσθε υπέρ πίστεως κατά των πολεμούντων υμάς, αλλά επιτίθεσθε πρώτοι· ο Κύριος αποστρέφεται τους αδίκους.
Φονεύετε αυτούς όπου τους εύρητε, και αποδιώξατε αυτούς όθεν απεδίωξαν υμάς. Ο πειρασμός της ειδωλολατρίας είναι χείρων της εν τω πολέμω σφαγής.
Όλα τα ιερά κείμενα εφαρμόζονται λανθασμένα, ειδικά από φιλοπόλεμα κράτη, ή επαναστάτες τρομοκράτες, για να δικαιολογήσουν τη φρίκη που επιβάλλουν στις κοσμικές κοινωνίες.
Το 680, η σφαγή του Χουσάιν και των οπαδών του στην Καρμπάλα έγινε η ιερή ημέρα της εξιλέωσης των σιιτικών περιοχών της Περσίας. Αυτή η καθιερωμένη τελετή δημιούργησε στους πρόσφυγες Μουσουλμάνους ένα αίσθημα καταδίωξης και αυτοθυσίας που διαρκεί έως σήμερα.
Ο μουσουλμανικός όρος «τζιχάντ» περιέγραφε τον ατέρμονο αγώνα για να φθάσει κανείς την αρετή και να ακολουθήσει το θέλημα του Θεού. Ήταν η προσπάθεια να φτιάξουν μια κοινωνία πιο δίκαιη και να διαδώσουν το Ισλάμ τόσο μέσω του κηρύγματος όσο και μέσω της οπλισμένης γροθιάς. Οι μουσουλμάνοι σοφοί τόνιζαν ότι η «τζιχάντ» μπορούσε να επιτευχθεί με την καρδιά και με τη γλώσσα, με τα χέρια, αλλά και με το σπαθί. Σκοπός της ήταν η διάδοση της μουσουλμανικής πίστης σε όλους τους λαούς δια της πειθούς και της επιθετικότητας, της πειθαρχίας και της διπλωματίας, ώστε να δημιουργηθεί μια τέλεια κοινότητα, η Ούμμα… σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Προφήτη…
… η τζιχάντ ήταν μια αποστολή δίχως τέλος, η οποία θα μπορούσε να τερματιστεί μόνο με την Ημέρα της Τελευταίας Κρίσεως –παρόμοια με την πίστη των μετέπειτα Σταυροφόρων.
Η Τορά, η Βίβλος και το Κοράνι με τις σούρες είναι τα ιερά έπη ενός πνευματικού ταξιδιού προς ένα Θεό. Οι διαφορές τους για το ποιος ήταν ο Μεσσίας ή ο Προφήτης κατέληξαν σε φοβερές σφαγές επί δυο χιλιετίες. Οι Χριστιανοί επίσης, κατά τον Μεσαίωνα, παρήγαγαν οιονεί θρησκευτικά κείμενα τα οποία εξέθεταν την αγριότητά τους. Για αυτούς που μπορούσαν να ακούσουν, αν δεν μπορούσαν να διαβάσουν, οι αγαπημένες τους αφηγήσεις ήταν οι Βίοι Αγίων και οι φανταστικές ιστορίες του Δισκοπότηρου για τον Βασιλιά Αρθούρο και τον Καρλομάγνο.
ΤΟ ΑΣΜΑ ΤΟΥ ΡΟΛΑΝΔΟΥ
Το μεγάλο έπος της αντεπίθεσης του Καρλομάγνου στους Μαυριτανούς, το Άσμα του Ρολάνδου, ήδη το τραγουδούσαν την εποχή της Α΄ Σταυροφορίας. Αυτό έδωσε την καλύτερη σύγχρονη εικόνα για το βαρβαρικό άγριο και υπερήφανο ταμπεραμέντο του Φράγκου ιππότη. Ανακαλώντας μια ήττα του Αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στην εκστρατεία εναντίον των Ομμεϋάδων στην Ισπανία, η καταστροφή της οπισθοφυλακής του σε μια βασκική ενέδρα στο Ρονθεσβάγιες μεταφράστηκε σε ηρωική σφαγή των μουσουλμανικών ορδών και στη θυσία ενός ήρωα και μάρτυρα μέσω της προδοσίας. Αυτό το θρυλικό έπος εκινείτο γρήγορα ανάμεσα στο μετάξι και το αίμα αυτής της περιόδου.
Ήταν η διακήρυξη ενός ιερού πολέμου εναντίον του Ισλάμ, στον οποίο ένα δείγμα ευγένειας περιοριζόταν στους ιππότες και των δύο πλευρών, ενώ δεν υπήρχε ο παραμικρός οίκτος για την υπόλοιπη ανθρωπότητα.
Το μακέλεμα των απίστων που αντιστέκονταν στη βίαιη μεταστροφή προς τον Χριστιανισμό υποστηριζόταν ως συνηθισμένη στρατηγική στην αντεπίθεση της Ευρώπης στο Ισλάμ. Το να πεθάνει κανείς σε αυτό τον ιερό πόλεμο θα σήμαινε ότι θα έμπαινε στις πύλες του παραδείσου με πολεμιστές αγγέλους να τον οδηγούν.
… η σφαγή και ο τρόμος ήταν αποδεκτά σε όλα τα επίπεδα στη διάρκεια αυτών των πρώιμων ιερών πολέμων. Ο θάνατος από ακρωτηριασμό ήταν αναμενόμενος, αν απήγαγαν κάποιον ιππότη και δεν μπορούσε να πληρώσει λύτρα. Το τίμημα της ήττας ήταν κυριολεκτικά το κεφάλι του. Στον μεσαιωνικό ισλαμικό νόμο της σαρίας, που ακόμη εφαρμόζεται από τους Ταλιμπάν και τους Σαουδάραβες, ο ακρωτηριασμός ήταν η ποινή για την κλοπή ή τη μοιχεία. Η απώλεια ενός χεριού ή ποδιού ήταν η τιμωρία για κάποιες πράξεις, για τις οποίες έλεγαν ότι ήταν αμαρτίες.
Το πρόβλημα της Παλαιστίνης
Στις 31 Αυγούστου του 1947, μια Ειδική Επιτροπή για την Παλαιστίνη δημοσίευσε την έκθεσή της, συνιστώντας να τερματιστεί εντός έτους η βρετανική εντολή, να χωριστεί η Παλαιστίνη σε δυο κυρίαρχα δημοκρατικά κράτη, αραβικό και εβραϊκό, να προστατευθούν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα όλων των μειονοτήτων, να ενωθούν οικονομικά τα δύο ανεξάρτητα σώματα και η πόλη Ιερουσαλήμ να γίνει ουδέτερη και αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη, ενώ τα δύο κράτη θα έπρεπε να εγγυηθούν την προστασία όλων των ιερών τόπων και την ελευθερία συνείδησης και θρησκεύματος. Το εβραϊκό κράτος θα συμπεριλάμβανε τη δυτική Γαλιλαία, την παραλιακή πεδιάδα και τη Νεγκέβ μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα. Η αραβική Παλαιστίνη θα ενσωμάτωνε την υπόλοιπη χώρα εκτός από τη διεθνή Ιερουσαλήμ. Παρά την αραβική αντίθεση, η έκθεση της Ειδικής Επιτροπής εγκρίθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη και δημιούργησε το Κράτος του Ισραήλ.
Οι φονικοί αγροί της Ασίας
Τσε Γκεβάρα: Κολυμπώντας σε ξερή θάλασσα
Οι ΝΟΤΙΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΙ ανταρτοπόλεμοι θα αποδείκνυαν ότι ο Μάο είχε δίκιο: Αν κάποιος ήταν επαναστάτης ή πιράνχα, χρειαζόταν έναν Αμαζόνιο συμπαράστασης για να κολυμπήσει. Οι αγρότες έπρεπε να κερδηθούν και όχι να τρομοκρατηθούν, γιατί, διαφορετικά, δεν θα παρείχαν υποστήριξη. Η εικόνα του μαχητή της ελευθερίας, όπως έγινε γνωστή, ήταν ο Τσε Γκεβάρα. Η επιτυχία και η αποτυχία του προσδιόρισε τη στρατηγική της επανάστασης.
Ήταν ψάρια που κολυμπούσαν σε φιλόξενη θάλασσα
Για τον Τσε, η ύπαιθρος έπρεπε να απελευθερώσει την πόλη.
Δύο επαναλαμβανόμενα θέματα στα Επεισόδια του Κουβανικού Επαναστατικού Πολέμου του ήταν η βάση για όλη τη μελλοντική του σκέψη.
Πρώτος, ο πραγματικός πόλεμος ήταν ο καλύτερος τρόπος για να μάθει κανείς να είναι αντάρτης μαχητής. Καμιά θεωρία δεν μπορούσε να φτιάξει έναν καλό μαχητή. Μόνο η εμπειρία του ιδίου του επαναστατικού πολέμου μπορούσε να ξεχωρίσει τον πραγματικό γκεριγιέρο από τον ονειροπόλο ή τον άδηλο προδότη.
Δεύτερον, η πραγματική μάχη χαλύβδωνε έναν πιστό καθώς κι έναν μαχητή. Ένας άντρας μπορεί να ενταχθεί στην αντάρτικη ομάδα αγνοώντας πλήρως την ιδεολογία.
…ο καλύτερος μαχητής ήταν και ο πιο πολιτικός άντρας και ήταν ο πιο κατάλληλος από οποιονδήποτε άλλο για να γίνει ηγέτης, αφού ο πόλεμος είχε κερδηθεί και αφού ήταν πιο ρεαλιστής και επαναστατικός από όλους όσους είχαν πολεμήσει.
Τα γραπτά του Τσε ήταν πράγματι επαναστατικά. Περιέγραφαν πως μια εξέγερση λίγων αντρών μπορεί να υπερισχύσει ενάντια στις δυνάμεις του σύγχρονου στρατού και της τεχνολογίας. Οι μηδαμινοί πόροι, η μικρή αρχική λαϊκή υποστήριξη και οι κακές επικοινωνίες δεν ήταν λόγος για να μην αρχίσει μια εξέγερση, που θα μπορούσε να νικήσει έναν τακτικό στρατό, ενώ θα κέρδιζε νεοσύλλεκτους κάθε μέρα. Οι ατομικές βόμβες ήταν άχρηστες για την καταστολή των ανταρτών της ζούγκλας, όπως και τα τανκς στα δάση και τα βουνά. Η επιτυχία της απόπειρας της Κούβας φλόγισε πολλούς άλλους· η επιρροή της ήταν παγκόσμια. Από το Βιετνάμ μέχρι το Αφγανιστάν, οι θεωρίες του Τσε για τον ανταρτοπόλεμο συγκρατούσαν ή νικούσαν τους σύγχρονους στρατούς, που ήταν εξοπλισμένοι ώστε να συντρίψουν οτιδήποτε εκτός από αυτή τη μορφή πολέμου.
… Βίβα Ζαπάτα! ο στρατηγός μπορεί να κοίταξε κάτω στην κοσκινισμένη σωρό του νεκρού αντάρτη και να είπε: «Μερικές φορές ένας νεκρός μπορεί να είναι τρομακτικός εχθρός».
Ο επαναστάτης έπρεπε να έχει την υποστήριξη μιας λίμνης, αν όχι μιας θάλασσας, για να επιβιώσει. Κι αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να κωπηλατεί μαζί με τους ανθρώπους κι όχι να τους ρίχνει στάχτη στα μάτια.
Η εκπομπή του τρόμου
Τρεις μορφές τρόμου στοίχειωναν όλους τους λαούς του κόσμου. Η μια ήταν η παλιά φρίκη της πανούκλας που προκάλεσε ανθρώπινο χέρι· οι άλλες ήταν η διάδοση του τρόμου από τα μέσα ενημέρωσης και τα δίκην αντιγράφου εγκλήματα που προκάλεσαν.
Οι μεταδοτικές ασθένειες πάντα ψάχνουν για αποδιοπομπαίους τράγους.
… το απόγειο του βασιλείου του προσωπικού τρόμου αντί της πολιτικής πίστης. Οι κανόνες του παιχνιδιού αντιστράφηκαν. Οι σφαίρες και όχι οι ψήφοι, οι δολοφονίες και όχι οι στρατοί, ήταν τα προτιμώμενα εργαλεία της αλλαγής.
Η απάντηση στην ιστορία είναι κτηνώδης. Όλες οι δολοφονίες που πέτυχαν να αλλάξουν κυβερνήσεις για μεγάλες χρονικές περιόδους είναι αποδεκτές από τις κοινωνίες, και γι’ αυτό δικαιολογημένες. Όλες οι πολιτικές δολοφονίες που αποτυγχάνουν καταδικάζονται ως προδοσία. Όπως σε πολλούς τομείς της ζωής, έτσι και στον φόνο των μεγάλων, η επιτυχία είναι η δικαιολόγηση.
Η αχρησιμοποίητη αποτροπή
Εθνοτικός τρόμος
Η Αφρική είναι ένας τόπος όπου ο τρόμος απλώνει τα ματωμένα χέρια του σαν νεογέννητο μωρό. Όταν οι αποικιακές ευρωπαϊκές δυνάμεις εγκατέλειψαν την ήπειρο, αυτή επέστρεψε στους φυλετικούς πολέμους και την εθνοτική εκκαθάριση, δυστυχώς με σύγχρονα όπλα. Κάποτε, δεκάδες Ευρωπαίοι μισθοφόροι μπορούσαν να κατακτήσουν εκατοντάδες εχθρούς τους από το Κονγκό ή την Μπιάφρα, όπως οι Βρετανοί μπόρεσαν τελικά να νικήσουν τα ξύλινα δόρατα των Ζουλού με το οπλοπολυβόλο τους Μαξίμ. Πάντως, στο τέλος, η Ρωσία και η Κίνα έδωσαν πολύπλοκα όπλα στους αυτοαποκαλούμενους επαναστάτες, ενώ η Κίνα παρουσίασε σύγχρονους εξοπλισμούς στους φοβερούς Σίμπα, που ακόμη πίστευαν στην μαγεία, στην εκδορά των εν ζωή εχθρών τους και στην ευλογία των ούρων του ηγέτη τους Μουλέλε για να τους κάνει άτρωτους στις σφαίρες. Κάποια μέρη της Αφρικής αφέθηκαν στην πιθανότητα της απεριόριστης κτηνωδίας σε αλληλοεξοντωτικούς πολέμους, χωρίς το όφελος μεγάλης μόρφωσης.
Τώρα η εθνοτική εκκαθάριση των Τούτσι έγινε το εθνικό φονικό παιχνίδι των «κατσαρίδων». Τους πετσόκοβαν με τα μαχαίρια που έκοβαν τα ζαχαροκάλαμα, τους αποτέφρωναν μέσα σε ιεραποστολικές εκκλησίες, τους έθαβαν ζωντανούς ή τους έπνιγαν σε βόθρους, τους ακρωτηρίαζαν και τους έβαζαν στο στόμα τα κομμένα μέλη των σφαγμένων οικογενειών τους … όργιο φόνων.
Σχεδόν 1.000.000 αθώοι πολίτες πέθαναν σε αυτές τις εξευτελιστικές πράξεις.
… όμηρος των δυνάμεων του θανάτου…
… οι μαζικές μετακινήσεις αποσταθεροποίησαν ολόκληρη την κεντρική Αφρική και οδήγησαν στον «Μεγάλο Πόλεμο» της …ενεπλάκησαν δεκατέσσερα κράτη…
Έως το 2002, μια πρόχειρη εκτίμηση έκανε λόγο για 3.000.000 νεκρούς σε αυτό το όργιο διακρατικού τρόμου και λεηλασίας.
Τώρα οι τοπικοί πολέμαρχοι τρέλαιναν τα παιδιά με ναρκωτικά και τους έδιναν τουφέκια ΑΚ-47 για να τρομοκρατούν ολόκληρες κοινότητες. Ο ακρωτηριασμός των χεριών και των ποδιών, των χειλιών και της μύτης, ήταν το τίμημα οποιασδήποτε αντίστασης. Αυτή η νέα αισχρότητα ήταν επίσης η μοίρα της Λιβερίας, που ιδρύθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη για τους μαύρους Χριστιανούς που επιθυμούσαν να επιστρέψουν στην Αφρική, και η φρίκη της παλιάς βρετανικής αποικίας της Σιέρα Λεόνε, που είναι πλούσια σε διαμάντια, βωξίτη και διοξείδιο του τιτανίου.
Αυτός που είχε το πρόσταγμα του τρόμου, και έκανε παιδιά να χορεύουν τον χορό του πολέμου σε κατάσταση τρελής αναρχίας, ήταν ο Τσαρλς Τέιλορ…
… δύο χιλιάδες χρόνια της ιστορίας της σύγκρουσης των θρησκειών στη Γιουγκοσλαβία…
Η φρίκη πολλαπλασιάστηκε λόγω της σύγχρονης τεχνολογίας του πολέμου και της άφθονης και φθηνής εξάπλωσης των όπλων, έτσι ώστε τα παιδιά και οι φανατικοί μπορούσαν να γίνουν άνοες, ή λάθος κατευθυνόμενες φονικές μηχανές.
Επιστροφή στον Ιερό πόλεμο
Η θρησκεία είναι η σκανδάλη του φανατικού
Τις σφαίρες τις ρίχνουν τα αναδυόμενα φονταμενταλιστικά κινήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ισλάμ. Διάφορα στοιχεία σε όλα αυτά μαρτυρούν επιστροφή σε μεσαιωνικές θρησκευτικές ακρότητες. Σε ολόκληρη την υφήλιο εξακολουθούν να διαπράττονται εγκλήματα στο όνομα του Θεού, μέσα από τη διαστροφή των διαφόρων ιερών κειμένων για το Θείο.
Το αντικείμενο αυτών των ιερών πράξεων βίας είναι να τρομοκρατήσουν. Η λατινική λέξη terrere αρχικά σήμαινε «κάνω να τρέμει» -και μια κυβέρνηση και έναν ολόκληρο λαό-, περίπου σαν ένας μικρός σεισμός. Η δημοσιότητα που συνδέεται με αυτές τις φρικαλεότητες εφιστά την προσοχή σε έναν δίκαιο σκοπό, ή σε έναν αγώνα που χάνεται ή σε μια αποκλεισμένη μειονότητα. Η τρομοκρατία είναι, σύμφωνα με τα λόγια του συγγραφέα Ντον Ντελίλο, «η γλώσσα τού να σε προσέξουν».
Οι Σταυροφορίες έμειναν στη λαϊκή μνήμη ως η πρωταρχική εισβολή από τη Δύση.
..το 1979… ο Αγιατολάχ Χομεϊνί και οι φονταμενταλιστές μουλάδες…
Σκοπός τους δεν ήταν μόνο να ιδρύσουν μια ακραία ισλαμική κυβέρνηση με τους επαναστατικούς φρουρούς της να επιβάλλουν την πίστη με την ίδια κτηνωδία της Αστυνομίας της Σκέψης του Όργουελ. Στόχος ήταν επίσης να ξαναζωντανέψουν την Ούμμα του Προφήτη με ιερό πόλεμο, να φτιάξουν μια κοινότητα όλων των Ισλαμιστών πιστών μέσα από τη διπλωματία ή τον πόλεμο. Με τη σιιτική παράδοση του ριζοσπαστικού μαρτυρίου, ο Χομεϊνί είχε στις διαταγές του δέκα χιλιάδες φορές περισσότερους νέους άντρες από όσους είχε στρατολογήσει ο Χασάν Ιμπν-ας –Σαμπάχ στη σέκτα των Ασασίνων. Θεωρούμενος από πολλούς ως ο αγγελιοφόρος του δωδέκατου Ιμάμη στο Ιράν να γίνει ο ηγετικός χορηγός και δάσκαλος της διεθνούς ισλαμικής τρομοκρατίας.
…οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν δεκαεπτά στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Εγγύς Ανατολή μετά το 1980, όλες εναντίον μουσουλμανικών χωρών, καταλήγοντας στον Πόλεμο του Κόλπου. Η Δύση σημείωνε επιτυχίες μέσα από την αεροπορική δύναμη ενώ η μόνη απάντηση του Ισλάμ μπορούσε να είναι η χρήση της αιφνιδιαστική βίας, η στρατηγική των Μη Εχόντων εναντίον των Εχόντων.
Οι φτωχοί στις αραβικές χώρες αποτελούσαν την πλειοψηφία. Θεωρούσαν τους εαυτούς τους θύματα της διεστραμμένης Δύσης και του Ισραήλ, που υποστηριζόταν από την Αμερική ως προφυλακή του διαβρωμένου πολιτισμού της. Η μόνη δυνατή άμυνά τους και ο οπλισμός τους ήταν ο τρόμος, που ήταν ο φτηνός φόνος. Ένας νέος Γέρος του Βουνού έγινε ο ήρωάς τους, ο Οσάμα Μπιν Λάντεν. Θα ξαναχτυπούσε, όχι μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά στα πλούσια και αντιδραστικά αραβικά καθεστώτα της Σαουδικής Αραβίας και των κρατών του Κόλπου, που υποστηρίζονταν από τα πλούσια και εξαρτώμενα από πετρέλαιο έθνη.
Η νέα τεχνολογία θα γινόταν η σπηλιά του Αλαντίν για τον Μπιν Λάντεν. Θα παρέτασσε αφοσιωμένους πιστούς και μικρά μέσα για να συντρίψει τους ισχυρούς.
Η εκδίκηση του Ισλάμ
Η τρομοκρατία ήταν ακόμη το σάβανο που ύφαινε η Πηνελόπη, η εγκαταλειμμένη σύζυγος του Οδυσσέα, ένα πλέγμα που ξηλωνόταν κάθε βράδυ μέσα στην Ιστορία. Οι τύραννοι συνέχισαν να το υφαίνουν για να ελέγχουν τους απελπισμένους υποτελείς τους. Οι συνωμότες εκφόβιζαν τους ανθρώπους να αποδεχτούν την εξαγορά τους από μια νέα αθέμιτη εξουσία. Οι φανατικοί κακομεταχειρίστηκαν τα ιερά κείμενα για να δικαιολογήσουν τα εγκλήματά τους στο όνομα της πίστης τους.
Η αντίστροφη μέτρηση προς την Καμπούλ
Η περσική λέξη «Ταλιμπάν» προέρχεται από τους «θρησκευτικούς μαθητές». Η παράδοση χρονολογείται στον όγδοο αιώνα, στο νομικό σύστημα των Χαναφιτών, τη μια από τις τέσσερις βασικές σουνιτικές σχολές θρησκευτικού νόμου.
Ένα παράδοξο της τρομοκρατίας είναι ότι η επανάσταση την οποία σκοπεύει να προκαλέσει συνήθως οδηγεί σε ένα ισχυρότερο κράτος.
«Η επανάσταση πρέπει να γίνει με πολλά σπαθιά. Η προδοσία στο πρόσωπο του πρίγκιπα μπορεί να γίνει με ένα μαχαίρι».
ΤΟΜΑΣ ΦΟΥΛΕΛ
«Αν είσαι τρομερός με τους πολλούς, πρόσεχε τους πολλούς»
ΠΕΡΙΑΝΔΡΟΣ
Η αυτοθυσία στην τζιχάντ ήταν η αναγνώριση της βαθύτερης αλήθειας του Ισλάμ, καθώς και η άρνηση της διαφοράς του Δυτικού καπιταλισμού.
…το Κοράνι μιλά με δύο γλώσσες για τις τακτικές της τρομοκρατίας. Ο Προφήτης κήρυξε ένα δόγμα προστασίας εναντίον των απίστων.
Το μέλλον του τρόμου
Η σύγχρονη πολιτική υποκλίνεται στην οικονομία, όχι στην ιστορία. Τα μαθήματα του παρελθόντος έχουν ξεχαστεί, τα λάθη είναι καθημερινή επανάληψη. Ωστόσο, αυτό δεν είναι αλήθεια για την Εγγύς Ανατολή. Για τους Εβραίους, το αρχαίο Ισραήλ είναι το σήμερα, το αύριο και τα πάντα. Για τους Μουσουλμάνους, ο Προφήτης που έφυγε για τον Παράδεισο στην Ιερουσαλήμ από το Βράχο, τώρα ζει αιώνια υπό τον Τρούλο. Μόνο οι Χριστιανοί της Δύσης αγνόησαν σε μεγάλο βαθμό την κληρονομιά τους στο κυνήγι ενός υψηλότερου επιπέδου διαβίωσης παρά ύπαρξης. Η νέα τους Ιερουσαλήμ βρίσκεται τόσο στο σουπερμάρκετ όσο και στην καρδιά. Αλλά για τους τελικούς αγωνιστές της Αγίας Γης στη γη, λίγες από τις πράξεις 3.000 χρόνων ξεχάστηκαν, και καμιά δεν συγχωρέθηκε.
Το Ισλάμ πάντα προάσπιζε τον αγώνα των φτωχών και τους ενθάρρυνε να εξεγερθούν και να παλέψουν για τα δικαιώματά τους.
Η ισλαμική επαναστατική τζιχάντ θα έφερνε μια νέα παγκόσμια τάξη.
…από τις μέρες του «Mayflower», οι Αμερικανοί είχαν ταυτιστεί με τους Εβραίους και είχαν δώσει στη νέα τους Χαναάν μια βιβλική ταυτότητα, πριν από την άφιξη εκατομμυρίων Εβραίων που διέφευγαν από την καταδίωξη της Ευρώπης. Μια απειλή προς το Ισραήλ μπορούσε να θεωρηθεί απειλή στην ταυτότητα της ίδιας της Αμερικής και τραύμα στην ακεραιότητά της.
Η σταυροφορική Χριστιανοσύνη είχε αναπτυχθεί ως απάντηση σε μια μακρά περίοδο υποχώρησης κατά τους Σκοτεινούς Αιώνες. Ήταν μια ριζοσπαστική αναχώρηση, που δεν είχε επ’ ουδενί σχέση με την ειρηνιστική θρησκεία του Ιησού, αλλά έδωσε στους λαούς της Ευρώπης μια ιδεολογία που αποκατέστησε τον αυτοσεβασμό τους. Η Ιρανική Επανάσταση, με τη μελωδία του μίσους για τον Δυτικό κόσμο, γεννήθηκε από την ταπείνωση και την ανικανότητα της αποικιακής περιόδου, όταν η Βρετανία και η Αμερική φαίνονταν να έχουν εκμεταλλευτεί τους ανθρώπους του Ιράν και να έχουν υποστηρίξει το τυραννικό καθεστώς του Σάχη. Παρόμοια με τις Σταυροφορίες ως ένα βαθμό, η ιρανική εμπειρία ήταν μια ριζοσπαστική αναχώρηση από την καθεστηκυία μουσουλμανική παράδοση.
Ο 18ος Αιώνας της Λογικής έδωσε τη θέση του σε μια ισχυρή και φονταμενταλιστική αναγέννηση του Χριστιανισμού τον 19ο αιώνα. Η κοσμικότητα των σύγχρονων καιρών επίσης έδωσε τη θέση της σε ένα ανανεωμένο θρησκευτικό πάθος σε πολλές πίστεις. Στον Ιουδαϊσμό, τον Χριστιανισμό και το Ισλάμ, όπου όλοι επέμεναν ότι οι μύθοι τους ήταν ιστορικά αληθινοί, οι άνθρωποι επανανακάλυψαν μια θρησκευτική γεωγραφία που τους έδινε την αίσθηση της θέσης τους μέσα στον κόσμο και μια σύνδεση με το άγνωστο και τη μέλλουσα ζωή.
Όλες οι σφαγές στο όνομα του Θεού είναι διαστρεβλώσεις ενός ιερού κειμένου. Πράγματι, η πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη στη χρήση της τρομοκρατίας, υπήρξε η απαγωγή της θρησκείας για να μεταμφιέσει εθνικιστικά κινήματα, όπως στο Ισραήλ και τους ισλαμιστές γείτονές του.
Πολλές από τις τεχνικές του τρόμου της πολιτικής μυστικής εταιρείας κατά τη Γαλλική Επανάσταση, που απελευθέρωσε εθνικισμό στις παλιές αυτοκρατορικές δυνάμεις. Για τον Στέφαν Τσβάιχ, «η μεγάλη πανούκλα ήταν ο εθνικισμός, που δηλητηρίαζε το άνθος της ευρωπαϊκής κουλτούρας». Σήμερα, εξακολουθεί να σαρώνει τις χώρες του κόσμου, ενώ λάδι στη φωτιά του προσθέτει το καμένο ξύλο του ρατσισμού. Όπου μια μειοψηφία κυβερνά μια πλειοψηφία διαφορετικής φυλής ή δόγματος, μια εθνικιστική μυστική εταιρεία που εκπροσωπεί την πλειοψηφία σχεδιάζει να κερδίσει την εξουσία. Τα μέσα της είναι νόμιμα ή παράνομα, ανάλογα με τις ευκαιρίες για επανάσταση. Γι’ αυτό οι Αφρικανοί στη Ζανζιβάρη κατόρθωσαν το 1964 να ανατρέψουν τους Άραβες κυρίαρχους σε μια εθνικιστική και ρατσιστική σφαγή της πλειοψηφίας, την οποία υποδαύλισαν πυρήνες πεπαιδευμένοι σε επαναστατικές τεχνικές.
Όταν μια μειοψηφία φοβάται την καταπίεση της πλειοψηφίας στα όρια μιας συγκεκριμένης χώρας, μπορεί επίσης να σχεδιάσει την ανεξαρτησία της μέσω της απόσχισης ή της διαίρεσης.
Από τη στιγμή που μια ομάδα θα θεωρήσει ότι αποτελεί έθνος δεν υπάρχει όριο στις απαιτήσεις της για αυτονομία. Και κάθε ομάδα μπορεί να πεισθεί ότι αποτελεί έθνος, χωριστό και αδιαίρετο, από την προπαγάνδα μια μικρής πολιτικής ομάδας που προετοιμάζεται να το οδηγήσει σε ανεξαρτησία.
Όπως είπε ο Κροάτης συγγραφέας Μίρκο Μίρκοβιτς, «ο εθνικισμός αρχίζει με βία εναντίον των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αυτών που ανήκουν σε μια άλλη εθνοτική κοινότητα και τελειώνει με την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των δικών της ανθρώπων. Είναι μια μεγάλη νάρκη που, όταν εκρήγνυται, καταστρέφει και τον εχθρό και τον φίλο».
Η ρύθμιση της πολιτικής και οικονομικής ισορροπίας ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Δύση από τη μια πλευρά και των μουσουλμανικών χωρών από την άλλη είναι η μοναδική λύση μακροπρόθεσμα. Όμως, ο τρόμος θα παραμείνει σύγκρουση με ακραία μέσα και η απαραίτητη τακτική του θύματος κατά του καταπιεστή. Μόνο μια στρατηγική περιορισμού θα μειώσει τον απολογισμό των νεκρών στα κλονισμένα πλούσια έθνη. Γιατί, όπως είπε ο Έντμουντ Μπερκ, «ο πρώιμος και προνοητικός φόβος είναι η μητέρα της ασφάλειας».
Σε προηγούμενες εποχές, κάθε πολιτισμός χρησιμοποιούσε κατά καιρούς μια στρατηγική τρόμου. Το ουσιώδες για τη σύγχρονη εποχή είναι να σταλεί στον σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας, εκεί που ανήκει αυτό το βρόμικο εργαλείο. Καμιά θρησκεία δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη χρήση του τώρα, όποιο παλιό ιερό κείμενο και αν διακηρύξει. Αν δεν έχουμε προοδεύσει από τη βαρβαρότητα σε κάποια ανθρωπιά, είμαστε πέραν κάθε λύτρωσης.
Στη χειρότερη μορφή της, η τρομοκρατία είναι μια θανατηφόρα στατιστική, ένας καταρράκτης φόνων με φρικτά μέσα σε κλίμα φόβου. Παρόλο που αποκαλούμε τους εαυτούς μας πιο πολιτισμένους από τους προγόνους μας, καταφέραμε να τρομοκρατήσουμε μέχρι θανάτου 100.000.000 ανθρώπους στον 20ό αιώνα –μια κλίμακα γενοκτονίας που κατέστησε δυνατή η μοντέρνα τεχνολογία, που είναι η χαρά και η περηφάνια μας.
Ο τρόμος δεν έχει όρια και στερείται περιεκτικού ορισμού. Είναι μια ανθρώπινη κατάσταση επιβαλλόμενου φόβου, ακόμη κι όταν αυτός επιβάλλεται από το κράτος. Είναι αυτό που μας κάνει όλους να τρέμουμε, ακόμη και χωρίς τις άνευ προηγουμένου μαζικές αργές σφαγές των σύγχρονων καιρών.
Ο τρόμος είναι σύγκρουση με ακραία μέσα.
Ο τρόμος είναι η ζωογόνος δύναμη της τυραννίας.
Ο τρόμος είναι το όπλο του παράνομου εναντίον του καταπιεστή.
Ο τρόμος είναι φτηνός φόνος
Ο τρόμος είναι το μαστίγιο στην πλάτη του πρόσφυγα.
Ο τρόμος είναι η ύπουλη νίκη των ολίγων.
Ο τρόμος είναι η ήττα του πλήθους από δειλία.
Αν τρομοκρατούμαστε, μπορούμε να γίνουμε φοβεροί για αυτούς που μας τρομοκρατούν.
Ο τρόμος μετριέται από την κλίμακα των θυμάτων του, όχι από την αξία του σκοπού του.
Η ανοχή στον τρόμο δεν είναι αρετή.
Ο τρόμος θα είναι για πάντα μαζί μας, γιατί πάντα θα υπάρχει το άδικο χάσμα ανάμεσα στα πλούσια και τα φτωχά έθνη. Θα παραμείνει η άπληστη λαβή της παγκοσμιοποίησης πάνω στις μικρές λιμοκτονούσες οικονομίες.
Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας δεν τελειώνει ποτέ
Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας δεν τελειώνει ποτέ. Αυτό προβλέφθηκε στην αρχή της Ιλιάδας, όταν οι ευρωπαϊκοί στρατοί επιτέθηκαν για πρώτη φορά στην Τροία. Τότε ο Απόλλωνας με το ασημένιο τόξο του έριξε τα βέλη του σαν βροχή στους Έλληνες για εννέα ημέρες, σκοτώνοντας χιλιάδες με την πανούκλα. Οι νεκρικές πυρές έκαιγαν μέρα και νύχτα, ώσπου το αντίδοτο της θυσίας εξευμένισε αυτό τον Θεϊκό βιολογικό τρόμο και η σύγκρουση συνεχίστηκε.
Πράγματι, ο φανατισμός είναι εύκολο να ταΐσει τους νέους με το κουταλάκι. Ένα μικρό μάθημα είναι η θηλή του μαχητή, όταν γάλα της μητέρας είναι το μίσος και η εκδίκηση. Τα παιδιά βομβιστές των Τίγρεων Τάμιλ θα αποτελούσαν αντικείμενο μίμησης για τους αντίστοιχους του κινήματος ανεξαρτησίας της Παλαιστίνης, της Χαμάς. Και οι δύο οργανώσεις θα συνέχεαν αυτό που αποκαλούσαν αγώνα για την ελευθερία με την εκμετάλλευση των αδαών και των αθώων, που ήταν πολύ νέοι για να γνωρίζουν περισσότερα.
Ο τρόμος απλώς γεννά περισσότερο τρόμο και αποκλείει την ειρήνη. Τα ανόητα αντίποινα του Σαρόν δεν παρήγαγαν καμιά λύση, αλλά ακόμη μια γενιά μαρτύρων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου