«Διδυμότειχο, μια άγνωστη πρωτεύουσα» είναι ο τίτλος του βιβλίου του αρχαιολόγου –συγγραφέα Αθανασίου Γουρίδη

«Διδυμότειχο, μια άγνωστη πρωτεύουσα»

είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου

του αρχαιολόγου –συγγραφέα Αθανασίου Γουρίδη

 

 

Ο αρχαιολόγος –συγγραφέας κ. Αθανάσιος Γουρίδης μας έδωσε πολύ γρήγορα τα δείγματα γραφής και ερευνητικής μεθόδου που συνδυάζονται αρμονικά και δημιουργικά με μια βιωματική σχέση με τον γενέθλιο τόπο, «ένα ιερό πάθος» για την ιστορική πατρίδα-πόλη που γίνεται ο καταλύτης μια διαρκούς και συστηματικής διαδικασίας έρευνας και αυτογνωσίας. Το προηγούμενο βιβλίο του με τίτλο «ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟ –Συμβολή στην ιστορία και την τοπογραφία της πόλεως του Διδυμοτείχου» είχε κυκλοφορήσει πριν οχτώ περίπου χρόνια το 1000 με τη χρηματοδότηση του Δήμου Διδυμοτείχου. Τώρα το νέο βιβλίο του «Διδυμότειχο, μια άγνωστη πρωτεύουσα» ως μια φυσιολογική εξέλιξη μιας μακράς επιστημονικής και διανοητικής πορείας που αποδίδει γόνιμους καρπούς, ερευνητικά και συγγραφικά πονήματα υψηλής αξίας για μια αυτόχθονη τοπογραφία, η οποία ως ένα κλασικό προϊόν της επιστημονικής μεθόδου μπορεί να ανταποκριθεί στις υψηλές απαιτήσεις της δοκιμασίας και της κριτικής διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο του επιστημονικού διαλόγου. Είναι ένα ολοκληρωμένο επιστημονικό έργο που σύντομα θα αποτελέσει μια μόνιμη βιβλιογραφική αναφορά και για τον επιπρόσθετο λόγο ότι έχει ενσωματώσει μια εξόχως ενδιαφέρουσα βιβλιογραφία, η οποία θα ανοίξει νέους δρόμους έρευνας στους μελετητές-ερευνητές της ιστορίας του τόπου μας που θα ακολουθήσουν.

 

«Η περιοχή γύρω» - γράφει στην εισαγωγή του ο κ. Αθανάσιος Γουρίδης- «από την εκβολή του Ερυθροποτάμου στον Έβρο, ένας τόπος, άγνωστος στους πολλούς και ως τα σήμερα παραμελημένος τόσο από αδιαφορία όσο και από άγνοια, αξίζει την προσοχή μας. προϊστορικές εγκαταστάσεις, όπως το σπήλαιο της Βούβας ή ο λόφος δίπλα στην Αγία Φωτεινή, ιστορικοί οικισμοί, οχυρώσεις, θέσεις και μνημεία, όπως το κάστρο του Πυθίου, ο βυζαντινός ναός του Πραγγίου, οι θρακικοί τάφοι του Ρηγίου ή οι τύμβοί βορείως του Ερυθροποτάμου συνιστούν μια πυκνότητα ιστορικών –αρχαιολογικών προορισμών ή οποία κάθε άλλο παρά τυχαία είναι.

»Κέντρο, φυσικό και ιστορικό, αυτής της περιοχής είναι το Διδυμότειχο. Η θέση κατοικούνταν ανελλιπώς από τους προϊστορικούς χρόνους εντούτοις, αναπτύχθηκε κυρίως στα μεταχριστιανικά χρόνια: ήταν η ευνοϊκή θέση της, στο σταυροδρόμι της οδικής και της ποτάμιας οδού του Έβρου που από τη θάλασσα οδηγούσε στο Βορρά και εκείνης που συνέδεε άμεσα στην Προποντίδα με τη Φιλιππούπολη και την Κεντρική Ευρώπη, ενώ ακόμη ένας τρίτος δρόμος οδηγούσε από τα ορεινά της Ροδόπης προς τον Έβρο και την Κωνσταντινούπολη μέσω των παρέβριων κέντρων. Το φύσει οχυρό του λόφου Καλέ ενισχυόταν με ισχυρά τείχη, ενώ η γη ήταν εξαιρετικά εύφορη και πάντοτε προμήθευε τις αυτοκρατορίες με τα αγαθά της.

»Οι Ρωμαίοι οργάνωσαν προσεκτικά την περιοχή και οι Βυζαντινοί ανέγειραν ή ενίσχυσαν πολλά φρούρια. Στο σύστημα αυτό η πόλη-κάστρο του Διδυμοτείχου ήταν το κέντρο που έλεγχε μία πυκνοκατοικημένη και πλούσια περιοχή και, ταυτοχρόνως, αποτελούσε το όριο της άμεσης επιρροής του πολιτισμού της πρωτεύουσας, της Κωνσταντινούπολης και το κρίσιμο σημείο διοχέτευσής του προς την ενδοχώρα των Βαλκανίων. Ταυτοχρόνως, η οχυρή θέση του Διδυμοτείχου είχε αναχθεί στο σημαντικότερο προπύργιο της Θράκης, ασπίδα για την προστασία της ενδοχώρας και κυματοθραύστη των επιθέσεων κατά της Βασιλεύουσας, τόσο κοντινό σε αυτή, ώστε αντιστρόφως να εξασφαλίζει τον έλεγχο της περιφέρειας από την πρωτεύουσα. Συνιστούσε ακόμη ένα τόπο, ιδιαιτέρως ασφαλή για τον περιορισμό των επικίνδυνων για την εξουσία προσώπων. Εξίσου σημαντικός για την ανάδειξη της πόλης ήταν ο λιγότερο «επίσημος» λόγος, ότι δηλαδή η περιοχή αποτελούσε αγαπημένο κυνηγότοπο για τους εκάστοτε ηγεμόνες της Κωνσταντινούπολης, Βυζαντινούς και Οθωμανούς.

»Το Διδυμότειχο προσείλκυσε την προσοχή των ιστοριογράφων ήδη από τους μεσοβυζαντινούς χρόνους. Ιδιαίτερο βάρος του προσδίδουν λαμπροί ιστορικοί, όπως ο Γεώργιος Ακροπολίτης και ο Νικήτας Χωνιάτης. Ο Γεώργιος Παχυμέρης συνεχίζει το έργο του Ακροπολίτη μέχρι τις αρχές του 14^ου αιώνα. Κατά την αμέσως επόμενη περίοδο, κατά την οποία η πόλη πρωταγωνιστεί, ξεχωρίζουν ο λόγιος εγκυκλοπαιδιστής Νικηφόρος Γρηγοράς με τη «Ρωμαϊκή Ιστορία», η οποία διαπραγματεύεται την περίοδο 1204-1359 και ο Ιωάννης Στ’ ο Καντακουζηνός, ο οποίος στέφθηκε αυτοκράτορας στο Διδυμότειχο, για την περίοδο 1320-1354. για τους συγγραφείς που γράφουν μετά την πτώση της βυζαντινής αυτοκρατορίας, όπως είναι ο Λαόνικος Χαλκοκονδύλης και ο Δούκας ή για τα ανώνυμα Βραχέα Χρονικά η σημασία του Διδυμοτείχου είναι αυταπόδεικτη. Εκτός αυτών υπάρχουν οι ιστορίες των Σταυροφόρων, όπως του Ansbert ή του Γοδεφρείδου Βιλλαρδουίνου, επιστολές, επικήδειοι και άλλα σχετικά κείμενα, που όλα τους αναδεικνύουν την πόλη στο «αφετηριακό σημείο των δράσεων για τη βαλκανική χερσόνησο, όπως και τη Νοτιοανατολική και την Κεντρική Ευρώπη», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Βούλγαρος ιστορικός Αλ. Μπούρμοβ για το βυζαντινό Διδυμότειχο.

»Για το Διδυμότειχο των πρώτων μεταβυζαντινών αιώνων κύρια πηγή είναι το άφθονο υλικό των οθωμανικών καταστιχώσεων. Ισχυρή είναι ακόμη η παρουσία της πόλης σε κείμενα περιηγητών, Οθωμανών, όπως οι Εβλιγιά Τσελεμπή και Χατζή-Κάλφα και Δυτικών, όπως οι Bertrandon de Broquiere Pococke, Gilford, Barker, Satger και Eneholm».

 

....................................................................................................................................................

 

Παρουσίαση του βιβλίου του αρχαιολόγου-συ

γγραφέα Αθανασίου Γουρίδη στον "Βορέα"(τεύχος 22) τον Μάρτιο του 2007, πριν 15 χρόνια.