Του Σπύρου Δέδογλου*

Η 29η Αγροτική Έκθεση Φερών εγκαινιάστηκε χθες, 11 Σεπτεμβρίου 2026, επαναλαμβάνοντας το γνώριμο, στερεοτυπικό της ύφος: οι ίδιες πολιτικές παρουσίες, οι ίδιοι θεσμικοί λόγοι από ένα έτοιμο βήμα και οι καθιερωμένες ευλογίες. Αν, όμως, επιχειρήσει κανείς έναν ειλικρινή απολογισμό αυτών των 29 ετών, θα διαπιστώσει πως η έκθεση δεν έχει επιφέρει καμία ουσιαστική εξέλιξη στον αγροτικό χώρο της ευρύτερης περιοχής. Αντίθετα, βιώνουμε μια αναπτυξιακή υποχώρηση.

Προφανώς, την ευθύνη για την κατάσταση του πρωτογενούς τομέα δεν την φέρει η ίδια η Έκθεση. Όμως, είναι σαφές ότι ο θεσμός απέτυχε να συμβάλει στην ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας του πρώην Δήμου Φερών. Αυτό που αναμφίβολα πετυχαίνει, είναι απλώς η καλή έναρξη του τοπικού πανηγυριού για τον εορτασμό της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού στις 14 Σεπτεμβρίου.

Οι Φέρες, ωστόσο, διαθέτουν τεράστιες, αναξιοποίητες δυνατότητες στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Μαζί με το Τυχερό, θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον 1ο πρότυπο Αγροτικό Δήμο στην Ελλάδα. Για να συμβεί αυτό, απαιτείται ριζική αλλαγή φιλοσοφίας και η εφαρμογή ενός Ειδικού Σχεδίου Ανάπτυξης για τον Έβρο, το οποίο έχω καταθέσει και επαναφέρω σήμερα στην επικαιρότητα.

Η Γεωγραφία Επιβάλλει ένα Ειδικό Σχέδιο

Η περίοδος που μεσολάβησε για τον Έβρο ανάμεσα στην εποχή του «τόπου εξορίας» και της «αποθήκης ψυχών» δεν άφησε πίσω της κανένα σπουδαίο αναπτυξιακό αποτύπωμα. Αντί να συζητάμε για την οργανική επανασύνδεση του νομού με τον ιστορικό του χώρο —αυτόν της Νοτιοανατολικής Ευρώπης— παρακολουθούμε παθητικά τη δημογραφική κατάρρευση σαν να πρόκειται για καιρικό φαινόμενο.

Αντί για πραγματική ανάπτυξη, τα μόνα «έργα» της κυβέρνησης Μητσοτάκη στον Έβρο είναι η νέα, γιγαντιαία δομή φιλοξενίας προσφύγων στο Φυλάκιο της Ορεστιάδας και ένας πανάκριβος φράχτης. Όμως, θωράκιση των συνόρων χωρίς ανάπτυξη και χωρίς ανθρώπους δεν υφίσταται. Ως κοινωνία, δεν μπορούμε να αποδεχόμαστε τον τίτλο του «προκεχωρημένου φυλακίου της Δύσης» χωρίς να διεκδικούμε το ανάλογο αναπτυξιακό αντιστάθμισμα για τις υπηρεσίες που προσφέρουμε στην Ευρώπη.

Η Πρότασή μας: «Ειδικό Σχέδιο Αγροτικής Ανάπτυξης του Έβρου»

Πρώτη προτεραιότητα πρέπει να είναι η αναζωογόνηση της υπαίθρου, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αγροτική οικονομία. Ενώ το πόρισμα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στο πλαίσιο της Διακομματικής Επιτροπής αποτελεί ένα εξαιρετικό εργαλείο, καταθέτω μια συγκεκριμένη, αυτόνομη πρόταση, πέρα από τα στενά όρια της ΚΑΠ (την οποία η χώρα οφείλει να επαναδιαπραγματευτεί συνολικά).

Το σχέδιο αυτό έχει μόνιμα χαρακτηριστικά, διότι πηγάζει από την ίδια τη γεωγραφία της περιοχής. Δεν αποτελεί ένα πρόγραμμα έκτακτης ανάγκης (όπως της Θεσσαλίας), ούτε σχετίζεται με την επικοινωνιακή «Ανασυγκρότηση του Έβρου» της κυβέρνησης, η οποία εξαντλείται στην απλή αποκατάσταση των ζημιών από τις καταστροφικές πυρκαγιές.

Το δικό μας σχέδιο βασίζεται στα συγκριτικά κλιματολογικά και εδαφολογικά πλεονεκτήματα του Έβρου, δίνοντας έμφαση στις υποδομές (καθώς είναι απαράδεκτο στον εύφορο κάμπο του Τυχερού η άρδευση να γίνεται ακόμα από αποστραγγιστικά κανάλια) και στην οργανωμένη αναβίωση ιστορικών ή εισαγωγή νέων καλλιεργειών.

Το brand name του Έβρου ανά Περιοχή

Ο σχεδιασμός οφείλει να αναδείξει την ταυτότητα και τη μοναδικότητα κάθε περιοχής:

  • Μάκρη & Τυχερό: Το ελαιόλαδο της Μάκρης είναι ήδη Π.Ο.Π., ενώ το πεπόνι «Χρυσή Κεφαλή» του Τυχερού βρίσκεται στο τελικό στάδιο πιστοποίησης.

  • Φέρες: Τα μοσχάρια που εκτρέφονται στο Δέλτα του Έβρου διαθέτουν μοναδική ποιότητα. Ένα Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο μπορεί να εκτινάξει τη ζήτηση και να προσελκύσει νέους κτηνοτρόφους.

  • Σουφλί: Η τεράστια ιστορία του μεταξιού επιβάλλει την ανάπτυξη της σηροτροφίας και τη σύνδεσή της με τον τουρισμό, μέσα από την αξιοποίηση των παραδοσιακών κουκουλόσπιτων της «Μεταξένιας Πόλης».

  • Διδυμότειχο, Τρίγωνο & Βύσσα: Ανάπτυξη οπωροκηπευτικών με σύγχρονες μονάδες μεταποίησης και περαιτέρω ανάδειξη του φημισμένου σκόρδου της Βύσσας.

Δύο Αγροτικά Κέντρα και Χρηματοδότηση

Για την υλοποίηση αυτού του οράματος, προτείνω τη δημιουργία δύο μεγάλων Αγροτικών Κέντρων στον Έβρο:

  1. Βόρειος Έβρος: Με έδρα την Ορεστιάδα.

  2. Νότιος Έβρος: Με έδρα τις Φέρες.

Τα κέντρα αυτά, στελεχωμένα με το κατάλληλο επιστημονικό προσωπικό, θα συνδεθούν απευθείας με τις Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας. Η εκπόνηση της συνολικής μελέτης πρέπει να ανατεθεί στο Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου στην Ορεστιάδα.

Η χρηματοδότηση:

  • 1η Φάση: Άμεση διάθεση 100 εκατομμυρίων ευρώ από εθνικούς πόρους — ποσό ισόποσο με αυτό που δαπανήθηκε για την επέκταση του φράχτη. Η πραγματική ασφάλεια ξεκινά από την οικονομική θωράκιση των κατοίκων.

  • 2η Φάση: Διεκδίκηση ειδικών κονδυλίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η φύλαξη των ευρωπαϊκών συνόρων προϋποθέτει τη ζωντανή και αναπτυγμένη ύπαιθρο.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί και πρέπει να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο. Η θεσμοθέτηση «Αγροτικών Δήμων» και «Αγροτοπόλεων» είναι μια αναγκαία μεταρρύθμιση που αφορά το σύνολο της ελληνικής περιφέρειας, αν θέλουμε να κρατήσουμε την ύπαιθρο ζωντανή και να δώσουμε μέλλον στον τόπο μας.

*Ο Σπύρος Δέδογλου είναι πρώην Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και Μέλος του Τμήματος Αγροτικής Ανάπτυξης του κόμματος.

Υ.Γ Η πρόταση έχει κατατεθεί με άρθρο στον δημόσιο διάλογο τον Φεβρουάριο του 2024, και έχει συζητηθεί σε τοπικά και πανελλαδικά ΜΜΕ